ArtWay

Wij moeten onze verbeelding niet alleen inschakelen bij het maken van kunst, maar ook bij het kijken naar kunst. Marleen Hengelaar

De Biblebelt in het Catharijneconvent

De Biblebelt in het Catharijneconvent

door Ineke de Jong

Als echte dochter van de biblebelt bezocht ik de opening van de nieuwe tentoonstelling Bij ons in de biblebelt in museum Catharijneconvent. Tijdens de voorbereidingen ging Tanja Kootte met haar team grondig en zorgvuldig te werk. Wat zijn er veel gesprekken gevoerd en bezoeken afgelegd om de vinger achter de refocultuur te krijgen. Als ik eerlijk ben, is dit het waar ik het meest mijn zondagse hoedje voor afneem.

Het resultaat is de moeite waard. Geen stereotype clichés, maar echte binnenkijkers. Herkenbaar voor insiders (ik krijg de kriebels als ik de piekfijne interieurs van pasgetrouwde stellen zie), verrassend voor outsiders. En daarom een aanrader voor iedereen die weleens meer wil weten over zijn buurman zonder in eindeloze discussies over zondagsrust en Nashvilleverklaringen te belanden.

Het boegbeeld van de tentoonstelling is een vriendelijke oude dame uit Dordrecht, gefotografeerd door Sjaak Verboom in de serie zaterdag-zondag. Hij portretteerde vrouwen van allerlei leeftijden in hun doordeweekse en zondagse kleding. Verder is er kunst van Samuël Otte, Liesbeth Labeur, Martin de Heer, Tijs Huisman, Bert Bosch, Martijn Duifhuizen, Kees Wisse (muziek), Piet den Hertog, Jan den Ouden en enkele anderen te zien. Een heuse mix van insiders en halve outsiders.

Rondom de tentoonstelling is een uitgebreid activiteitenprogramma opgesteld. Daarin zitten veel verdiepende lezingen door wetenschappers die aangesloten zijn bij het Dutch Biblebelt Netwerk. Voor als je echt het naadje van de kous wilt weten over reformatorische jeugdcultuur, gereformeerde heiligen en man-vrouwverhoudingen.

Inmiddels is de tentoonstelling al een paar weken te bezichtigen. Overal in de media – van Facebook tot en met NRC – is er aandacht voor deze expositie. Er komen veel bezoekers naar het Catharijneconvent. Ik kreeg van verschillende bekenden de reactie dat ze omringd werden door bezoekers die lacherig en meewarig deden over de typische gewoonten van bewoners van de biblebelt. Tja, je kunt een tentoonstelling bezoeken om je blik te verbreden, maar ook om je eigen vooroordelen te bevestigen (omdat je via de NS een kortingsticket kreeg). Dan loop je achteloos aan het werk van Martijn Duifhuizen en Kees Wisse voorbij en weet je niet wat je aan moet met de authentieke kunstwerken van KORF-kunstenaars (KORF = Kunst Op Reformatorisch Fundament). Terwijl hun werken wat mij betreft juist het hart van de tentoonstelling vormen. Zij vertalen als christenkunstenaars hun eigen belevingswereld in beelden. Ze hadden van mij nog veel meer kunstwerken mogen laten zien. Van Martin de Heer bijvoorbeeld – zijn tekeningen zijn weergaloos.

Kunstenaar Martijn Duifhuizen schreef in zijn nieuwsbrief: ‘Er werd in de media wel opvallend veel op eenzelfde manier en weinig onderscheidend bericht: schrikken van een ballenbad, praten over de hoed en de rok en randzaken en voorbijgaan aan de kruisiging, het essentiële.’ Hij maakte een abstract drieluik met de kruisiging van Christus als thema. Er zijn vijf stoelen neergezet (van die stoelen met rieten zitting die geregeld in oude kerken staan). De bezoeker kan er plaatsnemen en luisteren naar een muziekstuk dat Kees Wisse bij dit kunstwerk componeerde. Het kan zomaar gebeuren dat je de beelden en bezoekers uit de vorige zalen achter je laat omdat je de echte wereld binnengaat. Achter al die tradities en gewoontes zit een geloof verscholen in een God, die zijn Zoon liet sterven aan een kruis. Je zou het soms bijna vergeten. Er is steeds opnieuw weer stilte nodig om Gods stem te horen. Eigenlijk had dit kunstwerk het slot van de tentoonstelling moeten zijn. Als het ‘amen’ van de preek.

 

Als alle zalen een nummertje zouden opschuiven, zou de laatste zaal de eerste geworden zijn. Ik ben benieuwd hoe je als bezoeker de tentoonstelling zou ervaren als het ‘ballenbad’ van Liesbeth Labeur het startpunt zou zijn. Je kunt als bezoeker natuurlijk ook het heft in eigen handen nemen en beginnen bij zaal 7. Als je toch je eigen koers bepaalt, dan zou ik niet op zondag gaan. De zaal met KORF-kunstwerken is dan gesloten voor het publiek door twee grote, witte gordijnen, die me onbewust deden denken aan het voorhangsel in de tempel. Misschien dat dit wel door het witte drieluik over de kruisiging komt, een kunstwerk dat je stilzet als je bereid bent om stil te staan.

*******

Over de auteur: Ineke de Jong – den Hartog (1982) is freelance kunsthistoricus en lid van een reformatorische gemeente. http://www.inekedejong.nu

Verantwoording beeldmateriaal:

1. Foto met jong stel in hun woonkamer: Uit de serie Gods bedoeling, foto Samuel Otte - museum Catharijneconvent Utrecht
2. Foto’s met de oude dame: Uit de serie Zaterdag/zondag, foto Sjaak Verboom - museum Catharijneconvent Utrecht
3. Foto uit het tekenboek van Martin de Heer: Martin de Heer
4. Foto’s drieluik kruisiging: Martijn Duifhuizen


Meer:

02 juli 2019 / QR-code van Paul Boer bij de Fundatie

Door deze unieke grafische afdruk te scannen wordt het kunstwerk zichtbaar. De code dient namelijk als een poort naar zijn kunstwerk, terwijl het kunstwerk op zijn beurt ook een poort is.

Lees meer...


08 juni 2019 / Moderne kunst met christelijke thematiek

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


29 mei 2019 / Moderne kunst met christelijke thema’s

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


03 mei 2019 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...


27 april 2019 / Het beeld na de beeldenstorm

door Jacolien Wubs

Er is zoiets als een vroege protestantse beeldcultuur. Na de Beeldenstorm en Reformatie werd gezocht naar nieuwe manieren om de kerkruimte in te richten en te verfraaien.

Lees meer...


13 maart 2019 / Art Stations of the Cross

Eigentijdse KUNSTPELGRIMAGE in Amsterdam 6 maart - 22 april

Wij hopen dat u als een pelgrim op pad wilt gaan, op zoek naar medemenselijkheid en compassie, op zoek naar meer, naar meer liefde en meer God.  

Lees meer...


08 januari 2019 / Werk, Bid & Bewonder

De Mythe Voorbij: Over kunst en calvinisme in het Dordrechts Museum

door Lieke Wijnia

Lees meer...


01 december 2018 / ArtWay nieuwsbrief

ArtWay heeft bijzondere plannen voor 2019!

Na Londen, Washington en New York is nu Amsterdam in beeld voor een toonaangevende kunsttentoonstelling met de titel Art Stations of the Cross.

Lees meer...


11 oktober 2018 / The Turn Club

door Grady van den Bosch

Het is bijzonder inspirerend om kunstenaars van allerlei slag te ontmoeten, die net als jij idealen hebben voor een betere samenleving.

Lees meer...


13 september 2018 / Kunstenaarsechtpaar Berry en Janny Brugman

door Jan van der Kolk

Om goed te kunnen werken, wilden ze met rust gelaten worden. Het gevoel van onafhankelijkheid gaf hun rust en vrijheid. 

Lees meer...


09 augustus 2018 / Portret Florence de Werquignoeul

door Koenraad De Wolf

Dit portret vertelt het (vergeten) verhaal van de Contrareformatie en de heropbloei van het kloosterleven in de Zuidelijk Nederlanden.

Lees meer...


13 juli 2018 / Neo Rauch in Zwolle

door Marieke Herweijer

Juist door de confrontatie met de absurdistische kant van het leven intrigeert het werk van Neo Rauch.

Lees meer...


17 mei 2018 / Toespraak van Herwi Rikhof

bij de presentatie van zijn nieuwe boek over de Cenakelkerk van de Heilig Landstichting

‘Ik heb deze kerk leren waarderen als een echte kerk.’ 

Lees meer...


23 april 2018 / Lodewijk Schelfhout. Nederlands eerste kubist

door Lisette Almering-Strik

Het is lastig om Lodewijk Schelfhout te plaatsen binnen de Nederlandse kunsthistorie. 

Lees meer...


04 april 2018 / Blog van Rikko Voorberg

Blog over de kunst van het oefenen

'Nou,' zei hij, 'ga maar doen wat jij moet doen, daar valt vanzelf een vorm omheen.'

Lees meer...


15 maart 2018 / Bijbelse vrouwen als aartsmoeders

door Wim Eikelboom

De Zwolse beeldhouwer Thijs Kwakernaak maakte tien houten beelden van vrouwen uit de Bijbel. Stuk voor stuk beelden met een sterk karakter.

Lees meer...


23 februari 2018 / Creativiteit en kijken met het hart

door Gottfrid van Eck

Als we volwassen worden, zullen we hopelijk ontvankelijk blijven voor het wonder van het leven en ruimte blijven scheppen voor het niet-zichtbare. 

Lees meer...


30 januari 2018 / Adri Geelhoed over liturgische kleden

Liturgische kleden geven kleur aan het kerkelijk jaar en herinneren de kerkganger daaraan, net zoals de gezangen die gezongen worden. 

Lees meer...


01 januari 2018 / Recensie Oog in Oog van Kick Bras

door Marieke Herweijer

Kick Bras schrijft over meditatie, spiritualiteit en mystiek. In dit boek focust hij op de christelijke mystiek en hoe die terugkomt in de beeldende kunst. 

Lees meer...


06 december 2017 / ArtWay Nieuwsbrief December 2017

Wim Eikelboom, voorzitter van ArtWay, praat u bij over het reilen en zeilen van ArtWay in het afgelopen jaar.

Lees meer...


14 november 2017 / Nieuwe maatschappelijke spiritualiteit in de kerk

Zoals in andere steden krijgt ook in Zwolle het kerkgebouw een andere betekenis. De oude kerk in het centrum is hier omgedoopt tot ‘Het Academiehuis, de Grote Kerk Zwolle’.

Lees meer...


24 oktober 2017 / René van Tol over film Opstanding van het lichaam

De kunst van nu neigt naar het conceptuele. Deze neiging heeft tot gevolg dat de kunstenaars steeds meer het weerbarstige van de fysieke werkelijkheid gaan mijden. 

Lees meer...


04 oktober 2017 / Een beeldroman van Liesbeth Labeur

Dit boek laat de verwarring en de geloofsvragen zien van een slachtoffer van incest in een reformatorisch milieu, die het geheim van misbruik met zich meedraagt.

Lees meer...


08 september 2017 / Janpeter Muilwijk over Om Mattia en zelfdoding

Dood. Deze tentoonstelling is er om Mattia, Julia Mattia. Haar naam betekent Jeugdig, Geschenk van God. Zij stierf op 1 oktober 2015 door zelfdoding na een intens leven van begaafdheid, liefde en ziekte. 

Lees meer...


23 augustus 2017 / Het goede, het ware en het schone

Goedheid, waarheid en schoonheid behoren tot Gods esthetische normen. Een christelijke benadering van kunst staat dus tegenover de postmoderne aanname dat er geen absolute waarden zijn.

Lees meer...


04 juli 2017 / Fons Litjens: Een halve kerk voor Halfweg

Wie nu de kerk van Halfweg binnenkomt wordt overdonderd door een achterwand, die het zonlicht filtert en de ruimte vult met een warm en geel licht. Het hele raam is gevuld met mensen.

Lees meer...


24 juni 2017 / Heilige beelden en gehoorzame ogen

Stil worden bij een beeld van Christus herinnert mij eraan wiens beelddrager ik ben. Dit neem ik mee gedurende de dag als andere beelden mij iets anders proberen te vertellen.

Lees meer...


02 juni 2017 / Pelgrimeren in Groningen

Onlangs is de Stichting Pelgrimeren In Groningen van start gegaan met 2300 km pelgrimsroutes in de provincie Groningen. Alle middeleeuwse kerken en oude kloosterterreinen zijn in de routes opgenomen.

Lees meer...


04 april 2017 / MMC Schobbe in de W. de Zwijgerkerk, Amsterdam

Kunst in dienst van de kerk, de kerk in dienst van de kunst

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Lees meer...


07 maart 2017 / Maatschappelijk betrokken kunst

Een discussieopener door Adrienne Dengerink Chaplin

Sommige kunstenaars hebben vanwege hun groeiende ontevredenheid met de kunstwereld de overstap gemaakt naar de geëngageerde kunst. 

Lees meer...


01 februari 2017 / De zeven werken van barmhartigheid

Het jaar van barmhartigheid is alweer voorbij, maar het is en blijft een belangrijk thema. Hoe dachten onze middeleeuwse voorouders hierover? Dit veelluik van de Meester van Alkmaar laat het ons zien.

Lees meer...


03 januari 2017 / Aniko Ouweneel over christelijke kunst

De kunstenaar daagt ons uit en moedigt ons aan om te zoeken naar de bron van onze adem, van wat ons leven de moeite waard maakt en van ons verlangen naar een verlossende harmonie.

Lees meer...


09 december 2016 / Nieuwsbrief ArtWay december 2016

Like an imitation of a good thing past, these days of darkness surely will not last. Jesus was here and he is coming again, to lead us to the festival of friends.

Lees meer...


01 november 2016 / Ally Gordon over religie in de hedendaagse kunst

Laten we een wandeling maken langs een paar musea in Londen. Tijdens deze wandeling wil ik de plaats van religie in de hedendaagse kunst overdenken.

Lees meer...


30 september 2016 / Janna Beek over kunst in psychotherapie

Stel u voor dat u naar een schilderij of beeldhouwwerk kijkt. Dit werk roept ‘iets’ in u op. ‘Iets’ in uw binnenwereld, waar u zich nog niet bewust van bent, is geraakt. ‘Iets’ dat wacht op herkenning. 

Lees meer...


01 september 2016 / H.R. Rookmaaker: Spreekt kunst vanzelf?

Kunst is noch slechts een middel tot een doel, noch een religie, noch een activiteit voor een klein groepje uitverkorenen, noch een puur wereldse bezigheid. Geen van deze opvattingen over kunst doet recht aan de creativiteit waarmee God de mens heeft uitgerust. 

Lees meer...


29 juli 2016 / Joost de Wal over Verspijkerd en verzaagd

Veel heiligen- en devotiebeelden, vaak van gips, werden door de pastoors aan de straat gezet. En vervolgens…, vervolgens vinden we ze terug in de hedendaagse kunst. Wat doen ze daar? Betekenen ze nog iets?

Lees meer...


30 juni 2016 / Wessel Stoker over hedendaagse religieuze kunst

Mijn vraag bij de prachtige tentoonstelling The Problem of God is of de curator Isabelle Malz in de catalogus aan de kijker wel een adequate uitleg geeft van kunst als religieuze kunst. 

Lees meer...


09 juni 2016 / Betty Spackman: Depressie en creativiteit

Als je een ronde pin bent en je een vierkante pin moet worden om in de hokjes van de samenleving te passen, is dat op z'n zachtst gezegd pijnlijk.

Lees meer...


19 mei 2016 / Johannes Wickert klaagt inhumaan asielbeleid aan

Johannes Wickert is een van de zeldzame hedendaagse kunstenaars die een maatschappijkritische rol opneemt. En niet alleen in zijn schilderijen. 

Lees meer...


27 april 2016 / Marleen Hengelaar: Het onvervangbare beeld

Het beeld speelt een geheel eigen, onvervangbare rol in het leven van een mens. We kunnen het beeld als goede gave van God op een positieve en opbouwende manier in ons leven inzetten.

Lees meer...


06 april 2016 / Reinier Sonneveld over linksige kitsch

Die handen van alle leeftijden en kleuren, die bloemen daardoorheen, en dan die wonderlijke kleurbewerking. Het is allemaal reuzesympathiek, maar ja, dat maakt iets nog geen kunst.

Lees meer...


12 maart 2016 / Ned Bustard: De Bijbel is niet veilig

De Bijbel is een boek over gewone mensen die niet alleen geestelijke wezens zijn, maar ook hebzuchtig, berooid, haatdragend, hoopvol, egoïstisch en seksueel.

Lees meer...


24 februari 2016 / Wilma Wagenaar: Joost Zwagerman en Marc Mulders

Zwagerman schildert een zuigend zwart universum, in de steek gelaten door een onverschillige, liefdeloze god. Ten langen leste wendt hij zich af van religie en wijdt zich aan de kunst. 

Lees meer...


11 februari 2016 / Robb Ludwick: Opnieuw leren kijken

Het is een gave van Abigail Tulis om ongewone combinaties heel gewoon te laten lijken, zodat de kijker uitgenodigd en misschien uitgedaagd wordt om opnieuw te leren kijken.

Lees meer...


26 januari 2016 / Timon Ramaker: Kunst is broodnodig
Kunst is geen leuk extraatje, maar broodnodig in de wereld van vandaag. In een wereld die barst van clichés en onbegrip kan kunst verrassen en verbinden.
Lees meer...


14 januari 2016 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...