ArtWay

Schoonheid is een daad van verzet. Ruth Naomi Floyd

Blog van Rikko Voorberg

De kunst van het oefenen

door Rikko Voorberg

Alweer heel lang geleden vroeg een studentenpastor me wat het probleem was. Ik had hem gevraagd om eens langs te komen omdat ik uit de eindeloze hoeveelheid mogelijkheden niet kon kiezen. Met mijn studie stevende ik af op het traditionele domineesvak, maar in het theater had ik mijn thuis gevonden. Of moest het toch de kerk zijn? En welke dan? En wat moest ik er gaan doen? De vragen buitelden over elkaar heen en onverstoord keek de oude studentenpastor me aan. Met een kleine glimlach om de lippen en twinkelende ogen. Hij wist duidelijk al wat hij ging vragen als mijn ongeordende woordenstroom op zou drogen. Toen het moment daar was, zei hij: ‘Jij weet allang wat je moet doen.’ Verbaasd keek ik hem aan. Ik had hem toch juist gevraagd omdat ik het niet wist? Hij zei het nog eens en voegde eraan toe: ‘Wat moet jij doen in het leven?’ Ik antwoorde hakkelend en zoekend iets als: ‘Ik moet uit de oude teksten van het christendom iets nieuws halen voor mensen vandaag.’ ‘Nou,’ zei hij tevreden achterover zakkend in zijn stoel, zo’n oude oorfauteuil die ik eens gevonden had bij het grofvuil, ‘ga dat dan doen. Daar valt vanzelf een vorm omheen.’ Die laatste zin, die staat in mijn ziel gekerfd. En er gaat geen seizoen voorbij of ik deel die gedachte op een of ander podium of in een of andere krant. Er zijn er al zovelen die nu met die zin door het leven gaan en me soms dat vertellen ook. Ga maar doen wat jij moet doen, daar valt vanzelf een vorm omheen.

Ik hoef niet te weten of ik dominee of acteur wil worden, journalist, presentator, kunstenaar of activist. Dat zijn allemaal vormen, het zijn anderen die woorden vinden om te beschrijven wat ik doe. Ikzelf moet het vooral doen. En zo ontstond mijn werk. Ik startte een PopUpKerk, werkte mee aan de Vluchtkerk, organiseerde met vrienden We Gaan Ze Halen en heette ‘Benno L. Welkom In Onze Straat’. Het gebeurde allemaal als gevolg van wat ik moest doen, niet omdat ik besloten had dat ik zoiets moest doen. Dan belde een krant en wilde iets weten over de actie die was gestart, terwijl ik me er nog niet van bewust was dat het een ‘actie’ was. Het was een Facebookpagina of een idee, zoiets. De vorm zou wel volgen en zo geschiedde.

Sinds kort train ik mezelf elke werkdag vóórdat de dag begint om precies dat te doen waar die oude studentenpastor me aan herinnerde: dat ik uit die oude teksten van christendom iets nieuws moest halen voor mensen vandaag. En dat moet je blijven doen, spelend. Wie teveel kant-en-klare producten moet leveren voor een publiek met hoge verwachting gaat op safe spelen en kan zich geen mislukking meer veroorloven. Waardoor het creatieve verdwijnt. Dat moest anders, bedacht ik me. Ik wilde weer oefenen, voor me uitschrijven, mediteren. En dat als vast patroon op het misschien wel mooiste moment van de dag. We willen graag als we op reis zijn onontdekte oorden bezoeken? Die zijn dichterbij dan je denkt. Het is bijvoorbeeld de tijd tussen zes uur en zeven uur ’s ochtends waarbij de vogels net wakker zijn, de zon nog niet of net aan de horizon verschijnt en de stad waar ik woon nog in diepe rust is gedompeld. Dat moment dat iemand Het Blauwe Uur noemde heeft een eigen magische kracht, als je tenminste de ellende van het wakker worden zelf bent gepasseerd.

Ik neem een kop thee, sta even op het balkon om me te oriënteren op de dag en te beseffen hoe wijds de wereld eigenlijk is en hoe klein ikzelf ben in dat perspectief en zet me dan aan de eetkamertafel om de teksten van de dag te lezen. De lezingen van de katholieke kerk en het oecumenisch leesrooster voorzien de liefhebber elke dag van drie verschillende tekstfragmenten. En ik zoek samenhang, dwing mezelf te associëren op de eerste zin die opvalt en schrijf dan een tekst waarvan ik de clou nog niet weet, maar waaraan ik gewoon maar begin te werken. Zoals iemand een schilderij kan beginnen of een beeldhouwwerk. Het werk komt je wel tegemoet, als je maar begint. Oh, en het moet voor zeven uur af want dan worden de kinderen wakker en is het blauwe uur voorbij.

Het idee was prachtig, de enige vraag nog: hoe hou je zoiets vol. Ik red dat niet op discipline. Dat heeft het nog nooit gedaan. Ik werk met deadlines, anders gebeurt er niets. Met publiek, met mensen die erop zitten te wachten. Mijn handicap, maar mogelijk deze keer ook een uitweg. Ik appte een paar vrienden uit de PopUpKerk of ik mijn ochtendoverweging met hen mocht delen elke ochtend. Ik zou het dan inspreken als audioberichtje. Dat wilden ze wel en ondertussen is dat uitgegroeid. Meer dan 60 mensen krijgen nu dat audiobericht elke werkdagochtend om zeven uur, de geschreven tekst wordt gepubliceerd op www.lazarusmagazine.nl. Ook elke ochtend.

En er is nog iets moois gebeurd. Mijn vrouw is vormgever, ze ontwerpt met name het interieur van woningen maar heeft een fabelhaft gevoel voor kleur en sfeer en moment. Zij heeft bij de beste vijfentwintig popupgedachtes (geef het beestje een naam) een inktschets gemaakt en dat is in een waanzinnig mooi schetsboekje terecht gekomen, uitgegeven voor Peter van Dijk van Brandaan, je weet wel, van die Jezus Glossy. En tegenwoordig kun je niet alleen mij aan die keukentafel vinden in de ochtend, maar ook mijn vrouw. Ik met een laptop en een microfoon, zij met een kwastje, pennetjes en een schetsboek. Samen maken we mooie dingen. Als oefening. En om de ziel niet te verliezen van datgene wat we eigenlijk moeten doen in het leven.

Joanne Zwart is te volgen op https://www.instagram.com/joanne_zwart/

Rikko’s PopUpGedachtes vind je hier: https://lazarus.nl/author/rvoorberg/

Mocht je ook in je Whatsapp om 7u zijn gedachte willen ontvangen, app dan naar 06-26218187.

Het boek LAZARUS STAAT OP, RIKKO #1 is verkrijgbaar bij de betere boekhandel en hier op bol.com


Meer:

17 mei 2018 / Toespraak van Herwi Rikhof

bij de presentatie van zijn nieuwe boek over de Cenakelkerk van de Heilig Landstichting

‘Ik heb deze kerk leren waarderen als een echte kerk.’ 

Lees meer...


23 april 2018 / Lodewijk Schelfhout. Nederlands eerste kubist

door Lisette Almering-Strik

Het is lastig om Lodewijk Schelfhout te plaatsen binnen de Nederlandse kunsthistorie. 

Lees meer...


15 maart 2018 / Bijbelse vrouwen als aartsmoeders

door Wim Eikelboom

De Zwolse beeldhouwer Thijs Kwakernaak maakte tien houten beelden van vrouwen uit de Bijbel. Stuk voor stuk beelden met een sterk karakter.

Lees meer...


23 februari 2018 / Creativiteit en kijken met het hart

door Gottfrid van Eck

Als we volwassen worden, zullen we hopelijk ontvankelijk blijven voor het wonder van het leven en ruimte blijven scheppen voor het niet-zichtbare. 

Lees meer...


30 januari 2018 / Adri Geelhoed over liturgische kleden

Liturgische kleden geven kleur aan het kerkelijk jaar en herinneren de kerkganger daaraan, net zoals de gezangen die gezongen worden. 

Lees meer...


01 januari 2018 / Recensie Oog in Oog van Kick Bras

door Marieke Herweijer

Kick Bras schrijft over meditatie, spiritualiteit en mystiek. In dit boek focust hij op de christelijke mystiek en hoe die terugkomt in de beeldende kunst. 

Lees meer...


06 december 2017 / ArtWay Nieuwsbrief December 2017

Wim Eikelboom, voorzitter van ArtWay, praat u bij over het reilen en zeilen van ArtWay in het afgelopen jaar.

Lees meer...


14 november 2017 / Nieuwe maatschappelijke spiritualiteit in de kerk

Zoals in andere steden krijgt ook in Zwolle het kerkgebouw een andere betekenis. De oude kerk in het centrum is hier omgedoopt tot ‘Het Academiehuis, de Grote Kerk Zwolle’.

Lees meer...


24 oktober 2017 / René van Tol over film Opstanding van het lichaam

De kunst van nu neigt naar het conceptuele. Deze neiging heeft tot gevolg dat de kunstenaars steeds meer het weerbarstige van de fysieke werkelijkheid gaan mijden. 

Lees meer...


04 oktober 2017 / Een beeldroman van Liesbeth Labeur

Dit boek laat de verwarring en de geloofsvragen zien van een slachtoffer van incest in een reformatorisch milieu, die het geheim van misbruik met zich meedraagt.

Lees meer...


08 september 2017 / Janpeter Muilwijk over Om Mattia en zelfdoding

Dood. Deze tentoonstelling is er om Mattia, Julia Mattia. Haar naam betekent Jeugdig, Geschenk van God. Zij stierf op 1 oktober 2015 door zelfdoding na een intens leven van begaafdheid, liefde en ziekte. 

Lees meer...


23 augustus 2017 / Het goede, het ware en het schone

Goedheid, waarheid en schoonheid behoren tot Gods esthetische normen. Een christelijke benadering van kunst staat dus tegenover de postmoderne aanname dat er geen absolute waarden zijn.

Lees meer...


04 juli 2017 / Fons Litjens: Een halve kerk voor Halfweg

Wie nu de kerk van Halfweg binnenkomt wordt overdonderd door een achterwand, die het zonlicht filtert en de ruimte vult met een warm en geel licht. Het hele raam is gevuld met mensen.

Lees meer...


24 juni 2017 / Heilige beelden en gehoorzame ogen

Stil worden bij een beeld van Christus herinnert mij eraan wiens beelddrager ik ben. Dit neem ik mee gedurende de dag als andere beelden mij iets anders proberen te vertellen.

Lees meer...


02 juni 2017 / Pelgrimeren in Groningen

Onlangs is de Stichting Pelgrimeren In Groningen van start gegaan met 2300 km pelgrimsroutes in de provincie Groningen. Alle middeleeuwse kerken en oude kloosterterreinen zijn in de routes opgenomen.

Lees meer...


04 april 2017 / MMC Schobbe in de W. de Zwijgerkerk, Amsterdam

Kunst in dienst van de kerk, de kerk in dienst van de kunst

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Lees meer...


07 maart 2017 / Maatschappelijk betrokken kunst

Een discussieopener door Adrienne Dengerink Chaplin

Sommige kunstenaars hebben vanwege hun groeiende ontevredenheid met de kunstwereld de overstap gemaakt naar de geëngageerde kunst. 

Lees meer...


01 februari 2017 / De zeven werken van barmhartigheid

Het jaar van barmhartigheid is alweer voorbij, maar het is en blijft een belangrijk thema. Hoe dachten onze middeleeuwse voorouders hierover? Dit veelluik van de Meester van Alkmaar laat het ons zien.

Lees meer...


03 januari 2017 / Aniko Ouweneel over christelijke kunst

De kunstenaar daagt ons uit en moedigt ons aan om te zoeken naar de bron van onze adem, van wat ons leven de moeite waard maakt en van ons verlangen naar een verlossende harmonie.

Lees meer...


09 december 2016 / Nieuwsbrief ArtWay december 2016

Like an imitation of a good thing past, these days of darkness surely will not last. Jesus was here and he is coming again, to lead us to the festival of friends.

Lees meer...


01 november 2016 / Ally Gordon over religie in de hedendaagse kunst

Laten we een wandeling maken langs een paar musea in Londen. Tijdens deze wandeling wil ik de plaats van religie in de hedendaagse kunst overdenken.

Lees meer...


30 september 2016 / Janna Beek over kunst in psychotherapie

Stel u voor dat u naar een schilderij of beeldhouwwerk kijkt. Dit werk roept ‘iets’ in u op. ‘Iets’ in uw binnenwereld, waar u zich nog niet bewust van bent, is geraakt. ‘Iets’ dat wacht op herkenning. 

Lees meer...


01 september 2016 / H.R. Rookmaaker: Spreekt kunst vanzelf?

Kunst is noch slechts een middel tot een doel, noch een religie, noch een activiteit voor een klein groepje uitverkorenen, noch een puur wereldse bezigheid. Geen van deze opvattingen over kunst doet recht aan de creativiteit waarmee God de mens heeft uitgerust. 

Lees meer...


29 juli 2016 / Joost de Wal over Verspijkerd en verzaagd

Veel heiligen- en devotiebeelden, vaak van gips, werden door de pastoors aan de straat gezet. En vervolgens…, vervolgens vinden we ze terug in de hedendaagse kunst. Wat doen ze daar? Betekenen ze nog iets?

Lees meer...


30 juni 2016 / Wessel Stoker over hedendaagse religieuze kunst

Mijn vraag bij de prachtige tentoonstelling The Problem of God is of de curator Isabelle Malz in de catalogus aan de kijker wel een adequate uitleg geeft van kunst als religieuze kunst. 

Lees meer...


09 juni 2016 / Betty Spackman: Depressie en creativiteit

Als je een ronde pin bent en je een vierkante pin moet worden om in de hokjes van de samenleving te passen, is dat op z'n zachtst gezegd pijnlijk.

Lees meer...


19 mei 2016 / Johannes Wickert klaagt inhumaan asielbeleid aan

Johannes Wickert is een van de zeldzame hedendaagse kunstenaars die een maatschappijkritische rol opneemt. En niet alleen in zijn schilderijen. 

Lees meer...


27 april 2016 / Marleen Hengelaar: Het onvervangbare beeld

Het beeld speelt een geheel eigen, onvervangbare rol in het leven van een mens. We kunnen het beeld als goede gave van God op een positieve en opbouwende manier in ons leven inzetten.

Lees meer...


06 april 2016 / Reinier Sonneveld over linksige kitsch

Die handen van alle leeftijden en kleuren, die bloemen daardoorheen, en dan die wonderlijke kleurbewerking. Het is allemaal reuzesympathiek, maar ja, dat maakt iets nog geen kunst.

Lees meer...


12 maart 2016 / Ned Bustard: De Bijbel is niet veilig

De Bijbel is een boek over gewone mensen die niet alleen geestelijke wezens zijn, maar ook hebzuchtig, berooid, haatdragend, hoopvol, egoïstisch en seksueel.

Lees meer...


24 februari 2016 / Wilma Wagenaar: Joost Zwagerman en Marc Mulders

Zwagerman schildert een zuigend zwart universum, in de steek gelaten door een onverschillige, liefdeloze god. Ten langen leste wendt hij zich af van religie en wijdt zich aan de kunst. 

Lees meer...


11 februari 2016 / Robb Ludwick: Opnieuw leren kijken

Het is een gave van Abigail Tulis om ongewone combinaties heel gewoon te laten lijken, zodat de kijker uitgenodigd en misschien uitgedaagd wordt om opnieuw te leren kijken.

Lees meer...


26 januari 2016 / Timon Ramaker: Kunst is broodnodig
Kunst is geen leuk extraatje, maar broodnodig in de wereld van vandaag. In een wereld die barst van clichés en onbegrip kan kunst verrassen en verbinden.
Lees meer...


14 januari 2016 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...