ArtWay

Om de dingen van Christus te schilderen, moet men met Christus leven. Fra Angelico

Emily Carr: Bomen in de lucht

ArtWay beeldmeditatie 6 oktober 2019

www.artway.eu

Emily Carr: Bomen in de lucht

God als het Leven

door Kick Bras

Fascinerend, dit schilderij van de Canadese kunstenares Emily Carr. Bomen in de lucht noemde ze dit werk dat ze maakte in 1939. Vreemde bomen, op dunne, lange stammen die reikhalzen naar de lucht, naar het licht. Daarop een klein bladerdak, als omgekeerde harten die aan de hemel worden aangeboden. Beneden is de aarde met groen bedekt, maar daaruit komen ook vele boomstompen omhoog. Bomen die afgeknapt zijn of omgehakt. Op de achtergrond golvende struiken en bomen. Daarboven een golvende lucht. De horizontale golven bewegen mee met de vormen van de boomtoppen, als een soort aura’s. Maar er zijn ook verticale penseelstreken in de lucht zichtbaar, als een reactie op de hoog oprijzende boomstammen. Alles lijkt wel te golven, in één grote beweging. Zelf schreef Emily in dat jaar in haar dagboek:

Er is niets zo sterk als groeien. Niets kan die kracht breken die rotsen en plaveisels splijt en zich verspreidt over de velden… Ook al doodt men het of trapt men het plat, het kan niet vernietigd worden. Er zit leven in de bodem. Raak het aan met lucht en licht en het barst naar buiten als een ontstoken lucifer. Niets is dood, zelfs een lijk niet. Het wordt opgenomen in de elementen als de geest het heeft verlaten. Maar zelfs voor de geest die weggaat is er leven, grenzeloos leven, onweerstaanbaar en glorieus, fris en zuiver, God.1)

Emily Carr (1871-1945) groeide op in een streng protestants gezin in de plaats Victoria, aan de westkust van Canada. Haar ouders overleden in haar tienerjaren. Zij studeerde aan de kunstacademie van San Francisco en in Londen en later ook in Parijs. Later keerde ze terug naar haar geboortestreek British Columbia, waar zij indianendorpen opzocht en hun totempalen schilderde. Omdat haar kunst weinig respons kreeg, schilderde zij vijftien jaar lang weinig en hield zich vooral bezig met het maken van keramiek en het runnen van een pension.

In 1927 werd haar werk geëxposeerd in de National Gallery in Ottawa. Daar ontmoette ze leden van The Group of Seven, een groep kunstenaars die aan de ontwikkeling van een eigen moderne Canadese kunst veel hebben bijgedragen. Carr werd door hen gewaardeerd en dit gaf haar een enorme impuls om zich opnieuw met al haar kracht aan de schilderkunst te wijden, nu ook aan het landschap van de Canadese wildernis: de uitgestrekte bossen en later ook het kustgebied bij Victoria.

Zij werd gedreven door een ontembaar verlangen om de geest van het landschap waar te nemen en op haar doek weer te geven. Die geest van het landschap noemt zij de ‘God quality’ of ook wel kortweg ‘God’. Carr: ‘Het gaat erom dat de Godkwaliteit in mij in lijn is met de God in de natuur.’ Ze ziet God en leven als een eenheid: ‘Alles wat leeft is God, openbaart God.’ Wat haar aandrijft tot het maken van kunst: ‘Alle echte kunst is het eeuwige zoeken naar mogelijkheden om God uit te drukken; om onze verbondenheid met alle leven te erkennen, één te zijn met alles, in alles het goddelijke te vinden.’2)

Zij vond haar inspiratie in christelijke spiritualiteit, waarbij de goddelijke Geest wel in alles levend present is, maar tegelijk ook boven alles verheven is. Hij is ook aanspreekbaar. We kunnen haar visie een vorm van natuurmystiek noemen. Daarmee bedoel ik dat zij in de natuur in rechtstreeks contact kwam met God als het leven dat door alles heen stroomt en dat haar verbond met al het levende om haar heen. God is één grote beweging, één grote levensstroom. Dat ervoer zij wanneer zij midden in de bossen zat en de onstuitbare groei van alle leven zag dat zich opricht naar de lucht en het licht, zoals we dat zien in haar schilderij Bomen in de lucht.

*******

Emily Carr: Bomen in de lucht, 1939, olieverf op doek, 112 x 69 cm. Art Gallery of Ontario, Toronto.

Kick Bras (1949) is theoloog en publiceert over spiritualiteit, mystiek en meditatie. Als onderzoeker is hij gelieerd aan het Titus Brandsma Instituut te Nijmegen, een wetenschappelijk onderzoeksinstituut voor de studie van spiritualiteit in het licht van de joodse en christelijke traditie. Eerder doceerde hij spiritualiteit aan de Theologische Universiteit van Kampen. Van zijn hand verscheen eveneens bij Skandalon Een met de Ene. Protestantse mystiek van Abraham Kuyper tot Maria de Groot (2013) en Oog in oog, christelijke mystiek in woord en beeld, Skandalon, 2017. Zie verder http://www.kickbras.nl.

Onlangs verschenen:

Kick Bras: Het bezielde landschap. Spiritualiteit in de schilderkunst, Skandalon, 2019. Landschap: spiegel van de menselijke ziel en uitdrukking van spirituele waarden. Eeuwenlang werd het landschap zo gezien en geschilderd: van de middeleeuwen, in de Gouden Eeuw met haarberoemde Hollandse landschappen, tot vooral de romantiek en het symbolisme. Hoe laat God of het goddelijke zich zien in landschapsschilderijen? Kick Bras becommentarieert landschappen van William Turner tot Georgia O'Keeffe, van Vincent van Gogh tot Anselm Kiefer. Een rijk boek, dat niet alleen spreekt over spiritualiteit, maar ook spiritualiteit oproept. In het eerste deel maakt de lezer een onvergetelijke reis langs de mooiste kunstwerken van de landschapsschilderkunst door de eeuwen heen, de belangrijkste stromingen en hun vertegenwoordigers. Het tweede deel staat stil bij vele prachtige bekende en minder bekende schilderijen aan de hand van thema's. Full colour paperback met flappen, 272 pag., € 32,50.

Citaten:

[1] Emily Carr, Hundreds and Thousands. The Journals of Emily Carr, Madeira Park 2006, 401.

2 Emily Carr, Hundreds and Thousands, 55.

*******

OP DE WEBSITE   NIEUW OP DE WEBSITE   NIEUWS

1. NEDERLAND   ---   NEDERLAND   ---   NEDERLAND

* KUNSTVESPER AMSTERDAM – 6 oktober, 16 u, Nassaukerk, De Wittenkade 111, Amsterdam: Kunstvesper: vruchten der verbeelding. Het kunstenaarschap van Jet Kat is veelzijdig en haar oeuvre kenmerkt zich door sterk uiteenlopende fasen van scheppende arbeid. Het omvat bijvoorbeeld reeksen olieverfschilderijen, kinderboeken waarvan zowel de tekst als de illustraties van haar hand zijn, kleine abstracte doeken waarbij zij minimalistische pianomuziek schreef, videokunst en iconische schilderingen bij krantenberichten. In de Nassaukerk exposeert zij een nog niet eerder getoonde reeks bloemen: schijnbaar levensecht nageschilderd, maar in werkelijkheid geheel ontsprongen aan de fantasie van de kunstenares. De welluidende Latijnse namen die deze bloemen meekregen, verwijzen naar symbolische lagen en een spirituele dimensie. Zo prikkelen deze vruchten der verbeelding op hun beurt de verbeelding van de toeschouwer. De kunstvesper met haar verstilde sfeer wil daaraan bijdragen door poëzie, pianomuziek van Jet Kat -vertolkt door Tonny van den Brink- en fragmenten uit de Bijbel in dialoog te brengen met de doeken. https://www.nassaukerk.nl/kunstvesper

* SYMPOSIUM UTRECHT – 13 oktober, 13.30 u, Dom, Achter de Dom 1, Utrecht: Symposium Verering, Vernieling en Viering. Zeer welkom voor het symposium ter viering van de vondst van twee zeldzame Domschatten precies 100 jaar geleden: de muurschildering in de kapel van Guy van Avesnes en het altaarretabel in de kapel van Jan van Arkel. Met o.a. Annabel Dijkema, conservator Museum Catharijneconvent, Mark Tubben, kunsthistoricus, Anne-Maria van Egmond, kunsthistorica, Charlotte Hercules, kunsthistorica en Cantores Martini o.l.v. Remco de Graas. Aan het eind van de middag vindt de prijsuitreiking van de poëziewedstrijd plaats. U wordt verzocht zich voor het symposium aan te melden bij het secretariaat van de Domkerk, secretariaat@domkerk.nl. Voor meer informatie zie: www.domkerk.nl

* KUNSTRETRAITE OP DE VELUWE – 18 oktober, 10 – 16 u: Kunstretraite op de Veluwe: Start in het Middeleeuwse kerkje in Kootwijk en einde in Davitha van de Kuilen’s atelier in Barneveld: Georganiseerd door Davitha van de Kuilen en Joline Zuidema. Je ontvangt: Goodiebag inclusief schetsboek; Lunch & drinken & gezonde tussendoortjes; Tips vanuit de disciplines van Joline en Davitha waarmee je direct aan de slag kunt; Een dag waarbij tijd, rust en ruimte centraal staat om God te vinden tijdens het maakproces; Met je aanmelding maak je kans op een samengesteld pakket met producten van Davitha en Joline. Kosten: € 49,95 per persoon. Aanmelden kan door een e-mail te sturen aan info@davitha.nl. https://www.facebook.com/pg/Davithakunstenaar/posts/ https://www.davitha.nl/

* CHARLES EYCK IN DEURNE - 22 september – 12 januari 2020, Museum De Wieger, Oude Liesselseweg 29, Deurne: Charles Eyck – Schilderen met explosieve handen. Op tienjarige leeftijd krijgt Charles Eyck (1897- 1983) roodvonk en tyfeuze koortsen. Als gevolg hiervan is hij vanaf dat moment doof en nagenoeg stom. Geld om te leren liplezen was er niet. De rest van zijn leven communiceert hij via briefjes en tekeningen. Duizenden tekeningen heeft hij gemaakt en vele honderden schilderijen. Hij tekende en schilderde met explosieve handen; niet alleen op papier en doek, maar ook op muren, glas-in-lood en keramiek. Daarnaast was hij architect, ontwerper en schrijver. Kortom, hij was een uiterst productief en veelzijdig kunstenaar. Op het eind van zijn studie aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam wint Charles Eyck in 1922 de Prix de Rome en krijgt hij een beurs om in Italië klassieke kunstwerken te kopiëren. In Anticoli, een klein dorp in de buurt van Rome, leert hij in 1924 de Zweedse schilderes Karin Meyer kennen, met wie hij in december van dat jaar in Stockholm trouwt. Ze krijgen twee kinderen: een dochter, Anne Margit (bijnaam Bimba), in 1925 en vijf jaar later een zoon, Ragnar.  Vanaf 1938 vestigt hij zich definitief in Huis Ravensbos, in het Limburgse Schimmert. Charles Eyck is een representant van het gematigd expressionisme tussen de beide wereldoorlogen. Zowel in 1985 als in 1995 waren in Museum De Wieger grote overzichtsexposities te zien met het werk van Charles Eyck. We zijn nu bijna 25 jaar verder, tijd om zijn trefzekere en joyeuze schilderijen te laten zien aan een nieuwe generatie kunstliefhebbers. Openingstijden: https://www.dewieger.nl/het-museum/  https://www.dewieger.nl/tentoonstelling/charles-eyck/

2. BELGIË   ---   BELGIË   ---   BELGIË 

* PROTESTANTS ERFGOED – 19 oktober, 10 – 17 u, Evangelische Theologische Faculteit, Sint-Jansbergsesteenweg 95-97, Leuven: Viering 10 jaar Evadoc. België heeft een kleine, maar groeiende protestants-evangelische gemeenschap. Om haar erfgoed, zowel materieel als immaterieel, te vrijwaren, zag in 2009 de vzw Evadoc het licht. Dat archief- en documentatiecentrum werd opgericht door de Evangelische Theologische Faculteit in Leuven en de Federale Synode van Protestantse en Evangelische Kerken in België, wat gebeurde in nauwe samenwerking met KADOC. Tien jaar later is Evadoc binnen KADOC dé expert voor het protestants-evangelisch erfgoed. Op 19 oktober vindt in Leuven een studie- en ontmoetingsdag plaats voor wie geïnteresseerd is in de geschiedenis en het erfgoed van protestants-evangelische geloofsgemeenschappen in Vlaanderen en België. Iedereen kan dan kennismaken met het rijke erfgoed dat Evadoc het afgelopen decennium heeft verzameld. In drie workshops geven specialisten van Evadoc en KADOC tips voor een goed beheer van papieren en digitale archieven van lokale kerkgemeenschappen en organisaties. https://evadoc.be/wp-content/uploads/2019/09/19-Evadoc10jr_DigitaleFolder_ZonderTransparantie.pdf

* PIETER BRUEGEL DE OUDE - 5 oktober – 31 december 2020, Museum Mayer van den Bergh, Lange Gasthuisstraat 19, Antwerpen: Van Fouquet tot Bruegel. Een van Bruegels beroemdste werken is Dulle Griet. Het schilderij is pas gerestaureerd en de oude kleuren van het doek zijn in ere hersteld. Het is weer te bewonderen in Museum Mayer van den Bergh. Op 5 oktober is het exact 125 jaar geleden dat Fritz Mayer van den Bergh het schilderij aankocht op een veiling in Keulen. Dat wordt gevierd met een tentoonstelling over hem en medeverzamelaar Florent van Ertborn. Openingstijden: https://www.museummayervandenbergh.be/nl/bezoek/praktische-info-0 https://www.museummayervandenbergh.be/nl/activiteit/madonna-ontmoet-dulle-griet

* JAN BRUEGEL DE OUDE - 5 oktober – 26 januari 2020, Snijders&Rockoxhuis, Keizerstraat 10-12, Antwerpen: Tekeningen van Jan Bruegel de Oude. Het Snijders&Rockoxhuis zoomt in op Pieter Bruegels zoon, Jan Bruegel de Oude. Jan behoorde samen met Peter Paul Rubens tot de succesvolste Vlaamse kunstenaars aan het begin van de zeventiende eeuw. Hij was van alle markten thuis. Hij schilderde landschappen, zeegezichten, stillevens, jachtscènes en mythologische taferelen. Zijn tekeningen tonen zijn talent, veelzijdigheid en creativiteit. Dankzij bruiklenen uit belangrijke verzamelingen, zoals het Louvre en het Rijksmuseum, krijgen bezoekers een beeld van zijn grote betekenis. Openingstijden: https://www.snijdersrockoxhuis.be/plan-uw-bezoek/praktisch/openingsuren-prijzen

* PIETER BRUEGEL DE OUDE - 15 oktober – 16 februari 2020, Koninklijke Bibliotheek van België, Kunstberg, Brussel: De wereld van Bruegel in zwart-wit. Tegenwoordig is Pieter Bruegel de Oude een wereldberoemde schilder, maar in zijn eigen tijd was hij voornamelijk bekend vanwege zijn prenten. Bruegel maakte veel meer etsen en gravures dan schilderijen. Het Prentenkabinet van de Koninklijke Bibliotheek bezit het volledige grafisch oeuvre van de meester. Deze collectie is zeer kwetsbaar en wordt speciaal ter gelegenheid van het Bruegel-jaar tentoongesteld. Dit is de eerste en mogelijk ook de laatste keer dat bezoekers de prenten van dichtbij kunnen bewonderen. Openingstijden: https://www.kbr.be/nl/openingsuren

 

Voor meer tentoonstellingen, lezingen, kunstvespers, conferenties enz. in Nederland, België, Europa en elders in de wereld, klik hier

 

 

ARTWAY: OPENING EYES, HEARTS AND MINDS


Andere recente meditaties:
- oktober 2019: Timothy Schmalz: Angels Unaware
- september 2019: Bob Booth: Ik ben je naaste
- september 2019: Kim En Joong: kapel in Louvain-La-Neuve
- september 2019: Het Reformatiemonument in Genève

Voor meer beeldmeditaties, klik onder Kunstenaars