ArtWay

Een beschaving die haar artistieke uitingen niet waardeert, waardeert zichzelf niet. Makoto Fujimura

Neocalvinisme en kunst II

De vrijheid van de kunstenaar 

door H.R. Rookmaaker
 
In navolging van Paulus had Rookmaaker de vrijheid van de christen hoog in het vaandel staan. In de hier afgedrukte passage uit zijn boek Kunst en amusement werkt hij uit wat deze vrijheid betekent voor het terrein van de kunst.
 
De Heilige Schrift zegt niet veel over kunst en amusement. Er wordt ons verteld hoe een tweetal mannen de tabernakel maakten en alles wat daarbij hoorde, en dat zij dat zeer goed deden. We horen van David die de harp bespeelt en psalmen dicht. We horen van het blazen van schalmeien en soortgelijke instrumenten bij de dienst in de tempel. Er wordt gesproken over schone steden en rijke paleizen, over de schoonheid van de tempel, de ‘koperen zee’ en de kapitelen. Dit alles wordt ons echter ‘zonder meer’ verteld alsof iedereen zomaar zou weten wat goed en schoon is op dit gebied.
En inderdaad geloof ik dat we dat zo moeten zeggen. Het hoort eenvoudig bij ons menszijn dat we weet hebben van bepaalde normen en wetten, dat we weten hoe de dingen behoren te zijn. We kunnen hierbij denken aan Romeinen 1, en ook aan Judas 10, waar gesproken wordt over de dingen die de mens van nature weet. De Schrift geeft ons wijze raadgevingen en wijst ons de weg in ons leven, maar er wordt niet verteld hoe we moeten lopen (letterlijk), hoe we een ploeg in elkaar moeten zetten, of hoe we een trekdier voor de kar moeten spannen. Omdat dat alles onnodig is. Dat kan de mens weten, en als hij het niet vanzelf weet, kan hij het van een ander horen, of al experimenterende zelf ontdekken. In de Bijbel wordt ervan uitgegaan dat we mensen zijn, die zelf dingen kunnen uitvinden, die weten hoe de dingen gedaan moeten worden. En daarom is het niet nodig ons handleidingen te geven bijvoorbeeld voor het bouwen van huizen, al wordt ons wel gezegd op de veiligheid te letten en daarom balustraden te maken op huizen met platte daken. 
 
Ontdekken
In die schaarsheid van voorschriften schuilt een conditie van menselijke vrijheid. Tot die vrijheid zijn we geroepen, en de Here heeft ons vrijgelaten in het ontdekken van die dingen die nodig zijn in ons leven: bouwwijzen, technieken, en zo meer. Een vrijheid, waarbij we altijd gebruik moeten maken van de mogelijkheden die in de schepping gegeven zijn en we de natuurlijke wetmatigheden moeten volgen om tot een resultaat te kunnen komen.
Nu geldt dit alles niet alleen voor de dingen die we zouden kunnen samenvatten onder het woordje ‘techniek’. Het is ook van toepassing op de normen voor de samenleving. We moeten het recht handhaven en we moeten derhalve een dief straffen, zegt de Here, maar een juridische definitie van diefstal wordt ons niet gegeven. Als dat nodig is kunnen we die zelf maken, d.w.z. dat we dan vorm geven aan de norm die in de schepping gelegd is en die we allen kennen, eenvoudig omdat we mens zijn. Daarom is het niet nodig om hier allerlei kennistheoretische vraagstukken te gaan behandelen. Wij als mensen kennen niet alleen de zichbare natuur, maar ook de normen die gelden voor onze omgang met mensen. Wees zachtmoedig, zegt de Here, vriendelijk en ootmoedig, vertroost en bemoedig, en heb een goed woord waar dat nodig is (Efeziërs 4:29). Daarbij wordt er van uitgegaan dat wij van nature weten wat dat alles betekent en hoe wij dat moeten doen. Wij krijgen geen lessen in tact, psychologie, karakterkunde, en nog minder in spreken of mimiek.
Dit alles moeten we goed bedenken, want dan kunnen we begrijpen waarom in de Schrift geen normen in engere zin worden gegeven als het over kunst gaat. Er wordt allerminst ontkend dat dergelijke normen bestaan, maar in vrijheid experimenterende mogen we die zelf opsporen. Daartoe zijn we als mens toegerust. We kunnen ze zelf een eigen vorm, een eigen concrete gestalte geven. Het is geen wet dat we olieverf op doek moeten gebruiken en geen enkele schilder die het bijvoorbeeld eens zou proberen met krijt op schuurpapier, of met aarde op nat cement, overtreedt daarmee een gebod. De mens kan zelf uitvinden of een methode bruikbaar is of niet. Evenmin wordt ons uitgelegd dat, als men een figuur nadruk wil geven, men deze het beste in het midden van de voorstelling kan plaatsen. Als men daarentegen het gewenste accent kan verkrijgen door de hoofdfiguur meer ter zijde of zelfs tegen de rand op te stellen, dan is dat knap en misschien juist heel goed in een bepaalde situatie. Mutatis mutandis geldt hetzelfde voor kleuren. Er zijn mooie en lelijke kleuren, kleuren die bij elkaar passen en kleuren die, met een karakteristieke Nederlandse term, met elkaar vloeken. Maar dat kunnen we allemaal zelf ontdekken. We mogen hier in vrijheid handelen.
Wie dus in de Schrift zoekt naar formules waarmee men kunst zou kunnen beoordelen, wie vraagt naar wetten ten aanzien van compositie en dergelijke artistieke middelen meer, zal (gelukkig) teleurgesteld worden. Gelukkig, want de Here spreekt ons aan als mondige mensen, die in vrijheid aan het werk kunnen en mogen gaan.
 
Misbruik
Nu zijn er echter mensen, zo zegt de Bijbel, die in hetgeen zij van nature weten hun verderf vinden (Judas vs. 10). Mensen die de hun geschonken mogelijkheden, hun vrijheid om als redelijke wezens met de dingen om te gaan, hanteren niet ten goede maar ten kwade. Die misbruik maken van hetgeen er aan mogelijkheden in de schepping ligt en deze aanwenden voor zondige doeleinden. Om een voorbeeld te noemen: iemand kan knap een bijl hanteren en met een minimum aan inspanning een boom vellen, maar hij kan met diezelfde bijl ook heel efficiënt een mens vermoorden. Op het gebied van kunst: het goed gebruiken van de artistieke mogelijkheden is een eis die we aan iedere kunstenaar mogen stellen. Maar het gaat er dan vervolgens om hoe hij die mogelijkheden gebruikt en om wat hij met zijn kunst uitdrukt, of hij zijn medemens sticht of hem geestelijk vergiftigt. Ook hier kent de mens heel goed de norm, maar is er ook, als in alle menselijk weten, veel verduisterd, heeft de zonde veel vernietigd aan schoons en edels. Het kwade doen, op welk gebied ook, de kunst niet uitgesloten, betekent altijd: het overtreden van de normen die de mens als mens van nature kent. Ja, het is vaak juist een bewust overtreden van die norm, in welke overtreding de daad dan zijn zin en doel vindt. Zie Romeinen 1:32.
 
Leven
God wijst ons fundamenteel de weg door ons wijze raadgevingen mee te geven, door waarschuwingsbordjes neer te zetten: gij zult niet... , gij zult niet... Hij leert ons als mens waarlijk mens te zijn. Die grondleggende normen en geboden, raadgevingen en eisen zijn geen vreemde en onbegrijpelijke opdrachten die wij maar klakkeloos moeten navolgen ook al ontgaat ons de zin en betekenis ervan. Integendeel, het wandelen in Gods wegen is het meest natuurlijke en gewone, het meest menselijke uiteraard ook. Die geboden zijn niet zwaar – zijn last is licht en zijn juk is zacht. Wie die geboden doet, zal leven, zo zegt de Here, en de mens kan ontdekken hoezeer hij daardoor wint aan menselijkheid en vrijheid, aan natuurlijkheid en openheid. De Duivel maakt de mensen wel eens diets dat het gewone en natuurlijke vervelend en saai is, maar dat is een leugen. Want die geboden ketenen ons niet, doden het initiatief niet, integendeel, ze geven de mens ruimer mogelijkheden, oneindig veel vrijheid van handelen. De overtreding daarentegen kluistert ons altijd, berooft ons van die vrijheid. Zo is het veel moeilijker om een tekening te maken die niets voorstelt dan één die dat wel doet. In het eerste geval moet men er angstvallig voor waken dat het werkelijk niet mogelijk zal zijn er iets in te lezen. Openstaan voor de werkelijkheid is gemakkelijker dan met oogkleppen op te proberen schone vormen en verhoudingen uit jezelf te halen.
 
Ogen openen
Onze uitgangsvraag was of we met oog op de kunst geboden en normen in de Schrift kunnen vinden voor vormgeving en werkwijze. Het kan inmiddels duidelijk zijn dat we ze daar niet hoeven te zoeken. Gode zij dank heeft Hij hier de mens de volle vrijheid gegeven inzake techniek, artistieke wetmatigheden, middelen en methoden. Maar wel leidt de Schrift de mens bij al zijn activiteiten, wijst hem de goede weg. Die is voor de kunst niet essentieel anders dan voor andere levensgebieden. Kunst is communicatie, mededeling van geziene schoonheden, attenderen op menselijke waarden, de medemens iets schenken aan schoonheid, zingen en getuigen, juichen en lofprijzen, ogen openen en bouwen aan een waarlijk menswaardige visie. En daarom geldt voor kunst hetzelfde als voor ieder ander gebied waar menselijke verhoudingen zich manifesteren. En welk levensterrein valt daar eigenlijk buiten?
In het volgende Schriftwoord vinden we m.i. het kortst en duidelijkst de norm voor de kunst, en uiteraard dus ook voor amusement, geformuleerd. Deze norm geldt bovendien zeker niet alleen voor deze terreinen. Deze normen of raadgevingen kunnen de kunstenaar en degene die als beschouwer een werk wil toetsen de weg wijzen. Ik bedoel Philippenzen 4:8: “Voorts broeders, al wat waar, al wat waardig, al wat rechtvaardig is, al wat rein, al wat beminnelijk, al wat welluidend is, al wat deugd heet of lof verdient, bedenkt dat.”
 
Uit: H.R. Rookmaaker: Kunst en amusement, Kok Kampen, 1962, blz. 99-102. Dit boek is alleen nog antiquarisch verkrijgbaar. Wel is het opnieuw in druk verschenen als onderdeel van de Complete Works van Rookmaaker, zij het in het Engels.
 
Voor meer artikelen van en over Rookmaaker, klik hier


Meer:

17 april 2020 / Neocalvinisme en kunst I

Interview (1992) door Pieter van Kampen met Calvin Seerveld, emeritus hoogleraar in de esthetica.

Dit is de eerste blog in een serie over neocalvinisme en kunst

Lees meer...


25 maart 2020 / De Pietà

door Grady van den Bosch

De Pietà is intiem en tijdloos. Het is een close-up van de relatie tussen de moeder en haar dode kind, in oorsprong Maria en Jezus.

Lees meer...


22 februari 2020 / De mythe over de kunstenaar

Onze cultuur is doortrokken van ideeën over kunstenaars. En dat roept de vraag op: wat voor invloed hebben die ideeën op ons handelen en leven als kunstenaar?

Lees meer...


15 februari 2020 / Tussen figuratief, decoratief en abstract

Na de Tweede Wereldoorlog pakten kunstenaars vrijwel allemaal hun figuratieve stijl op van voor 1940. Maar de nieuwe abstracte kunst drong op. Wat betekende dit voor de kerkelijke kunst? 

Lees meer...


07 december 2019 / ArtWay Nieuwsbrief 2019

Steun ArtWay en ontvang het boek Kunst D.V. over calvinisme, neocalvinisme en kunst.

Lees meer...


16 november 2019 / Laagvliegers, God en het alledaagse

door Ignace Schretlen

Misschien heeft Hij mij geleerd dat niets in het alledaagse vanzelfsprekend is.

Lees meer...


23 september 2019 / Thijs Buit, schilder

Arie Slob: 'Ik durf wel te stellen dat Thijs Buit in kringen van gereformeerde calvinisten baanbrekend werk heeft verricht.' 

Lees meer...


04 september 2019 / Adhémar Vandroemme: De lijdende Christus

door Koos van Noppen

Ik kan deze beeltenis niet los zien van de context. In dit West-Vlaamse stadje en de ommelanden telt men de doden van de Eerste Wereldoorlog bij tienduizenden. 

Lees meer...


31 juli 2019 / De Biblebelt in het Catharijneconvent

door Ineke de Jong

De werken van de hedendaagse refokunstenaars vormen wat mij betreft het hart van de tentoonstelling. Zij vertalen de refobelevingswereld in beelden.

Lees meer...


02 juli 2019 / QR-code van Paul Boer bij de Fundatie

Door deze unieke grafische afdruk te scannen wordt het kunstwerk zichtbaar. De code dient namelijk als een poort naar zijn kunstwerk, terwijl het kunstwerk op zijn beurt ook een poort is.

Lees meer...


08 juni 2019 / Moderne kunst met christelijke thematiek

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


29 mei 2019 / Moderne kunst met christelijke thema’s

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


03 mei 2019 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...


27 april 2019 / Het beeld na de beeldenstorm

door Jacolien Wubs

Er is zoiets als een vroege protestantse beeldcultuur. Na de Beeldenstorm en Reformatie werd gezocht naar nieuwe manieren om de kerkruimte in te richten en te verfraaien.

Lees meer...


13 maart 2019 / Art Stations of the Cross

Eigentijdse KUNSTPELGRIMAGE in Amsterdam 6 maart - 22 april

Wij hopen dat u als een pelgrim op pad wilt gaan, op zoek naar medemenselijkheid en compassie, op zoek naar meer, naar meer liefde en meer God.  

Lees meer...


08 januari 2019 / Werk, Bid & Bewonder

De Mythe Voorbij: Over kunst en calvinisme in het Dordrechts Museum

door Lieke Wijnia

Lees meer...


01 december 2018 / ArtWay nieuwsbrief

ArtWay heeft bijzondere plannen voor 2019!

Na Londen, Washington en New York is nu Amsterdam in beeld voor een toonaangevende kunsttentoonstelling met de titel Art Stations of the Cross.

Lees meer...


11 oktober 2018 / The Turn Club

door Grady van den Bosch

Het is bijzonder inspirerend om kunstenaars van allerlei slag te ontmoeten, die net als jij idealen hebben voor een betere samenleving.

Lees meer...


13 september 2018 / Kunstenaarsechtpaar Berry en Janny Brugman

door Jan van der Kolk

Om goed te kunnen werken, wilden ze met rust gelaten worden. Het gevoel van onafhankelijkheid gaf hun rust en vrijheid. 

Lees meer...


09 augustus 2018 / Portret Florence de Werquignoeul

door Koenraad De Wolf

Dit portret vertelt het (vergeten) verhaal van de Contrareformatie en de heropbloei van het kloosterleven in de Zuidelijk Nederlanden.

Lees meer...


13 juli 2018 / Neo Rauch in Zwolle

door Marieke Herweijer

Juist door de confrontatie met de absurdistische kant van het leven intrigeert het werk van Neo Rauch.

Lees meer...


17 mei 2018 / Toespraak van Herwi Rikhof

bij de presentatie van zijn nieuwe boek over de Cenakelkerk van de Heilig Landstichting

‘Ik heb deze kerk leren waarderen als een echte kerk.’ 

Lees meer...


23 april 2018 / Lodewijk Schelfhout. Nederlands eerste kubist

door Lisette Almering-Strik

Het is lastig om Lodewijk Schelfhout te plaatsen binnen de Nederlandse kunsthistorie. 

Lees meer...


04 april 2018 / Blog van Rikko Voorberg

Blog over de kunst van het oefenen

'Nou,' zei hij, 'ga maar doen wat jij moet doen, daar valt vanzelf een vorm omheen.'

Lees meer...


15 maart 2018 / Bijbelse vrouwen als aartsmoeders

door Wim Eikelboom

De Zwolse beeldhouwer Thijs Kwakernaak maakte tien houten beelden van vrouwen uit de Bijbel. Stuk voor stuk beelden met een sterk karakter.

Lees meer...


23 februari 2018 / Creativiteit en kijken met het hart

door Gottfrid van Eck

Als we volwassen worden, zullen we hopelijk ontvankelijk blijven voor het wonder van het leven en ruimte blijven scheppen voor het niet-zichtbare. 

Lees meer...


30 januari 2018 / Adri Geelhoed over liturgische kleden

Liturgische kleden geven kleur aan het kerkelijk jaar en herinneren de kerkganger daaraan, net zoals de gezangen die gezongen worden. 

Lees meer...


01 januari 2018 / Recensie Oog in Oog van Kick Bras

door Marieke Herweijer

Kick Bras schrijft over meditatie, spiritualiteit en mystiek. In dit boek focust hij op de christelijke mystiek en hoe die terugkomt in de beeldende kunst. 

Lees meer...


06 december 2017 / ArtWay Nieuwsbrief December 2017

Wim Eikelboom, voorzitter van ArtWay, praat u bij over het reilen en zeilen van ArtWay in het afgelopen jaar.

Lees meer...


14 november 2017 / Nieuwe maatschappelijke spiritualiteit in de kerk

Zoals in andere steden krijgt ook in Zwolle het kerkgebouw een andere betekenis. De oude kerk in het centrum is hier omgedoopt tot ‘Het Academiehuis, de Grote Kerk Zwolle’.

Lees meer...


24 oktober 2017 / René van Tol over film Opstanding van het lichaam

De kunst van nu neigt naar het conceptuele. Deze neiging heeft tot gevolg dat de kunstenaars steeds meer het weerbarstige van de fysieke werkelijkheid gaan mijden. 

Lees meer...


04 oktober 2017 / Een beeldroman van Liesbeth Labeur

Dit boek laat de verwarring en de geloofsvragen zien van een slachtoffer van incest in een reformatorisch milieu, die het geheim van misbruik met zich meedraagt.

Lees meer...


08 september 2017 / Janpeter Muilwijk over Om Mattia en zelfdoding

Dood. Deze tentoonstelling is er om Mattia, Julia Mattia. Haar naam betekent Jeugdig, Geschenk van God. Zij stierf op 1 oktober 2015 door zelfdoding na een intens leven van begaafdheid, liefde en ziekte. 

Lees meer...


23 augustus 2017 / Het goede, het ware en het schone

Goedheid, waarheid en schoonheid behoren tot Gods esthetische normen. Een christelijke benadering van kunst staat dus tegenover de postmoderne aanname dat er geen absolute waarden zijn.

Lees meer...


04 juli 2017 / Fons Litjens: Een halve kerk voor Halfweg

Wie nu de kerk van Halfweg binnenkomt wordt overdonderd door een achterwand, die het zonlicht filtert en de ruimte vult met een warm en geel licht. Het hele raam is gevuld met mensen.

Lees meer...


24 juni 2017 / Heilige beelden en gehoorzame ogen

Stil worden bij een beeld van Christus herinnert mij eraan wiens beelddrager ik ben. Dit neem ik mee gedurende de dag als andere beelden mij iets anders proberen te vertellen.

Lees meer...


02 juni 2017 / Pelgrimeren in Groningen

Onlangs is de Stichting Pelgrimeren In Groningen van start gegaan met 2300 km pelgrimsroutes in de provincie Groningen. Alle middeleeuwse kerken en oude kloosterterreinen zijn in de routes opgenomen.

Lees meer...


04 april 2017 / MMC Schobbe in de W. de Zwijgerkerk, Amsterdam

Kunst in dienst van de kerk, de kerk in dienst van de kunst

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Lees meer...


07 maart 2017 / Maatschappelijk betrokken kunst

Een discussieopener door Adrienne Dengerink Chaplin

Sommige kunstenaars hebben vanwege hun groeiende ontevredenheid met de kunstwereld de overstap gemaakt naar de geëngageerde kunst. 

Lees meer...


01 februari 2017 / De zeven werken van barmhartigheid

Het jaar van barmhartigheid is alweer voorbij, maar het is en blijft een belangrijk thema. Hoe dachten onze middeleeuwse voorouders hierover? Dit veelluik van de Meester van Alkmaar laat het ons zien.

Lees meer...


03 januari 2017 / Aniko Ouweneel over christelijke kunst

De kunstenaar daagt ons uit en moedigt ons aan om te zoeken naar de bron van onze adem, van wat ons leven de moeite waard maakt en van ons verlangen naar een verlossende harmonie.

Lees meer...


09 december 2016 / Nieuwsbrief ArtWay december 2016

Like an imitation of a good thing past, these days of darkness surely will not last. Jesus was here and he is coming again, to lead us to the festival of friends.

Lees meer...


01 november 2016 / Ally Gordon over religie in de hedendaagse kunst

Laten we een wandeling maken langs een paar musea in Londen. Tijdens deze wandeling wil ik de plaats van religie in de hedendaagse kunst overdenken.

Lees meer...


30 september 2016 / Janna Beek over kunst in psychotherapie

Stel u voor dat u naar een schilderij of beeldhouwwerk kijkt. Dit werk roept ‘iets’ in u op. ‘Iets’ in uw binnenwereld, waar u zich nog niet bewust van bent, is geraakt. ‘Iets’ dat wacht op herkenning. 

Lees meer...


01 september 2016 / H.R. Rookmaaker: Spreekt kunst vanzelf?

Kunst is noch slechts een middel tot een doel, noch een religie, noch een activiteit voor een klein groepje uitverkorenen, noch een puur wereldse bezigheid. Geen van deze opvattingen over kunst doet recht aan de creativiteit waarmee God de mens heeft uitgerust. 

Lees meer...


29 juli 2016 / Joost de Wal over Verspijkerd en verzaagd

Veel heiligen- en devotiebeelden, vaak van gips, werden door de pastoors aan de straat gezet. En vervolgens…, vervolgens vinden we ze terug in de hedendaagse kunst. Wat doen ze daar? Betekenen ze nog iets?

Lees meer...


30 juni 2016 / Wessel Stoker over hedendaagse religieuze kunst

Mijn vraag bij de prachtige tentoonstelling The Problem of God is of de curator Isabelle Malz in de catalogus aan de kijker wel een adequate uitleg geeft van kunst als religieuze kunst. 

Lees meer...


09 juni 2016 / Betty Spackman: Depressie en creativiteit

Als je een ronde pin bent en je een vierkante pin moet worden om in de hokjes van de samenleving te passen, is dat op z'n zachtst gezegd pijnlijk.

Lees meer...


19 mei 2016 / Johannes Wickert klaagt inhumaan asielbeleid aan

Johannes Wickert is een van de zeldzame hedendaagse kunstenaars die een maatschappijkritische rol opneemt. En niet alleen in zijn schilderijen. 

Lees meer...


27 april 2016 / Marleen Hengelaar: Het onvervangbare beeld

Het beeld speelt een geheel eigen, onvervangbare rol in het leven van een mens. We kunnen het beeld als goede gave van God op een positieve en opbouwende manier in ons leven inzetten.

Lees meer...


06 april 2016 / Reinier Sonneveld over linksige kitsch

Die handen van alle leeftijden en kleuren, die bloemen daardoorheen, en dan die wonderlijke kleurbewerking. Het is allemaal reuzesympathiek, maar ja, dat maakt iets nog geen kunst.

Lees meer...


12 maart 2016 / Ned Bustard: De Bijbel is niet veilig

De Bijbel is een boek over gewone mensen die niet alleen geestelijke wezens zijn, maar ook hebzuchtig, berooid, haatdragend, hoopvol, egoïstisch en seksueel.

Lees meer...


24 februari 2016 / Wilma Wagenaar: Joost Zwagerman en Marc Mulders

Zwagerman schildert een zuigend zwart universum, in de steek gelaten door een onverschillige, liefdeloze god. Ten langen leste wendt hij zich af van religie en wijdt zich aan de kunst. 

Lees meer...


11 februari 2016 / Robb Ludwick: Opnieuw leren kijken

Het is een gave van Abigail Tulis om ongewone combinaties heel gewoon te laten lijken, zodat de kijker uitgenodigd en misschien uitgedaagd wordt om opnieuw te leren kijken.

Lees meer...


26 januari 2016 / Timon Ramaker: Kunst is broodnodig
Kunst is geen leuk extraatje, maar broodnodig in de wereld van vandaag. In een wereld die barst van clichés en onbegrip kan kunst verrassen en verbinden.
Lees meer...


14 januari 2016 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...