ArtWay

Een beschaving die haar artistieke uitingen niet waardeert, waardeert zichzelf niet. Makoto Fujimura

Ans Hey: Montagna Fontana

ArtWay beeldmeditatie 24 mei 2020

www.artway.eu

Ans Hey: Montagna Fontana

Steen verzachten

door Anikó Ouweneel

De beeldengroep Montagna Fontana (Fonteinberg) van de Nederlandse beeldhouwster Ans Hey (1932-2010) werd voor het eerst tentoongesteld in 1990 in Arnhem (zie foto uit het boek Ans Hey, hierboven). Zes witmarmeren zuilen stonden als wachtposten om de grote albast­sculp­tuur in het midden. Het leken bronnen van pure kracht, gevangen in steen. Ze stonden rondom een albasten ‘ei’, dat opengebroken was en een veelbelovende kern liet zien, een soort bevrucht zaad.

Met dit soloproject was drie jaar hakken en schaven gemoeid. Het middenstuk heeft een bij­zon­der ver­haal. De kunstenares ging op zoek naar de steen waarin ze haar idee zou kunnen verwezenlijken. Op de grens van Umbrië en Toscane trof ze een enorm brok albast aan.

Het lag op een verlaten akker nabij een oude steenfabriek en het leek er al sinds de Etruskentijd te liggen. Het was een rotsblok van meer dan vier ton, het laatste van deze grootte dat er in Italië nog was. Ik wilde zijn hart vinden, de muzikale ziel van de steen, die naar ik hoopte er binnenin gevangen zat en leefde. Voordat de rots van zijn plaats werd gehaald, sneed ik in het oppervlak abstracte beelden van elementen van het omringende landschap met zijn verschuivende lijnen en grof geploegde aarde, zodat het oor­spronkelijke landschap altijd en overal met de steen zou meegaan. (Ans Hey)

Het rotsblok werd een kunstwerk dat uit twee delen bestaat: een wat grotere sculptuur met een inten­sief gepolijst ‘hart’ en een tweede stuk dat eruitziet als de schaal van het hart.

Elke steen heeft zijn eigen klank wanneer een beeldhouwer hem met een beitel bewerkt en bevat ook aderen van mineralen, waar­door sommige vormen mogelijk en andere onmogelijk zijn om te hakken. Om zo’n groot stuk steen goed te kunnen bewerken moet je hem eerst begrijpen. Bij de eerste slag brak de steen onverwachts in tweeën. De kunstenares zag de potentie van de manier waarop hij gebro­ken was en heeft het ‘ongeluk’ ten volle uitgebuit. Zij paste haar ideeën aan en creëerde het hoofddeel van Mon­tagna Fontana, de Grote Albast. Een zacht, het leven koesterend ‘ei’ met een zichtbare en veelbelovende kern was geboren.

Dertig jaar later werd deze sculptuur geïnterpreteerd als veertiende en vijftiende statie ­– ‘Jezus wordt in het graf gelegd’ en ‘De opstanding’ – van Art Stations of the Cross 2020 in Deventer. Zij kwam op de oude begraafplaats bij de twaalfde-eeuwse kruisbasiliek, de Bergkerk, te staan. Ze ziet eruit als een witte meteoriet die op de hoogste plaats van de stad is ingeslagen en opengebarsten.

Hier liggen veel zogeheten onzichtbare armengraven. Zo’n plaats stemt tot nadenken over je eigen ver­gankelijkheid. Maar heeft de dood het laatste woord? Die vraag wordt beantwoord door het verhaal van Jezus’ opstanding. Ook de albasten sculptuur die een nieuw begin aanduidt vormt een antwoord op die vraag. Zij biedt inspiratie om na te denken over het mysterie van nieuw leven, de eeuwigheid gelegd in het hart van de mens.

De inspiratie vastgelegd in dit monumentale werk is van een eindeloze bestendigheid. Het staat, deze keer zonder de zes marmeren zuilen, op zichzelf als krachtig symbool van een lang verwachte en toch verrassende transformatie. Wij verwachten dat het onmogelijke gaat gebeuren, dat de doden zullen opstaan, dat het hart van een steen zacht wordt en tot leven komt door goddelijk ingrijpen.

Blijf niet staan bij wat eertijds is gebeurd, laat het verleden nu rusten. Zie, ik ga iets nieuws verrichten, nu ontkiemt het – heb je het nog niet gemerkt? Ik baan een weg door de woestijn, maak rivieren in de wildernis. (uit het boek van de profeet Jesaja 43:18-19; 800 v.Chr.)

*******

Ans Hey: Grote Albast uit het project Montagna Fontana, albastsculptuur, 1979.

De titel (‘steen verzachten’) is een regel uit een gedicht van Gerrit Kouwenaar, gebruikt door José Boyens in het boek Ans Hey (2004).

Ans Hey (1932-2010) studeerde tekenen en schilderen in Amsterdam, Londen en Avignon. In Londen maakte zij aan de Saint Martin’s School of Art kennis met de kunst van het steenhouwen. Exposi­ties van haar werk vonden plaats in verschillende Nederlandse musea en in Parijs, Londen, Indonesië, Italië, België, de Ver­enigde Staten, Zweden en Finland. Zij organiseerde diverse multidisciplinaire projecten. Ruim twintig jaar was zij een inspirerende docent beeldhouwen aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. http://resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/DVN/lemmata/data/Heij

Anikó Ouweneel is cultuurhistoricus en kunstconservator en heeft meer dan dertig kunst­expo­sities georganiseerd. Als deskundige op het gebied van (religieus) cultureel erfgoed richt zij zich op de plaatsing van moderne kunst in oude gebouwen. In 2019 verzorgde zij met Marleen Hengelaar-Rookmaaker Art Stations of the Cross Amsterdam. De editie 2020 in Deventer verzorgde zij samen met Arent Weevers. Zij werkt nu aan twee uitgebreide Euro­pese kunstprojecten. www.visiodivina.eu

*******

NIEUWS

1. ZWART IN REMBRANDTS TIJD IN HET REMBRANDTHUIS – De tentoonstelling HIER. Zwart in Rembrandts tijd zal vanaf 2 juni weer te zien zijn. Na weken vol mooie persaandacht, waaronder een groot interview in The New York Times en 5 sterren in het NRC, kunnen we met veel plezier mededelen dat de tentoonstelling verlengd wordt tot en met 6 september 2020. Alle kunstwerken, waaronder de topstukken Koning Caspar van Hendrick Heerschop (1654 of 1659) en Tronie van een jongen met tulband van Gerrit Dou (ca. 1635) zullen te zien zijn. Lees meer

2. HENK HELMANTEL INTERVIEW – Met zijn kunst wil hij de schoonheid van de schepping laten zien. Andries Knevel sprak op 18 mei met de man die in 2008 werd uitgeroepen tot kunstenaar van het jaar. Klik hier

* MUSEUM HELMANTEL WEER OPEN – Vanaf maandag 1 juni opent het museum zijn deuren weer en kunt u de nieuwe tentoonstelling 'Helmantel Thuis - 35 jaar Museum Helmantel' zien. Ongeveer 65 schilderijen van de hand van Helmantel geven een beeld van de periode 1985 tot heden. Stillevens en interieurs van kerken en kloosters zullen zoals gewoonlijk de hoofdmoot vormen. Ook dit jaar zijn er weer een aantal nieuwe werken te zien. Vooraf reserveren van kaarten is verplicht. Dit kan via info@helmantel.nl of bel 0596-551415. I.v.m. de coronamaatregelingen voorlopig géén groepen, geen rondleidingen en weemavonden. http://helmantel.nl/

3. PODCAST VAN HET VAN GOGH MUSEUM – De podcast Van Gogh belicht: de brieven bestaat uit negen afleveringen van circa 12 minuten. Nederlandse schrijvers, acteurs en muzikanten lezen voor uit de beroemde brieven van Vincent van Gogh en vertellen wat hun persoonlijk raakt. Luister naar de persoonlijke verhalen van Adriaan van Dis, Loes Luca, Ellen Deckwitz, Akwasi, Nazmiye Oral, Janne Schra, Kees van Kooten, Lucky Fonz III en Ted van Lieshout. Klik hier om naar alle afleveringen van de brievenpodcast te gaan.

4. VIRTUELE TOUR DOOR HET GROENINGEMUSEUM – Een rondgang langs hoogtepunten uit de Vlaamse kunstgeschiedenis. Het onlangs heringerichte Groeningemuseum in Brugge was pas één dag geopend, toen de Vlaamse overheid vanwege de Coronacrisis opriep ‘in uw kot’ te blijven. Het museum ging dus weer op slot, samen met de dertien andere locaties van Musea Brugge. De collectie van dit relatief kleine stadsmuseum omspant zes eeuwen Vlaamse kunstgeschiedenis, van de Vlaamse Primitieven tot het Vlaamse xpressionisme. Wereldberoemd zijn de schilderijen van Hugo van der Goes, Hans Memling en als absoluut hoogtepunt ‘Madonna met kanunnik Joris van der Paele’ van Jan van Eyck. Nadat het museum sloot, werd al snel een online ‘360° view’-tentoonstelling ontwikkeld, zodat we meer dan honderd werken in detail kunnen bekijken. Ook doe je bij deze virtuele tour de nodige kennis op. Elke zaal die je ‘betreedt’ start met een introductietekst over sleutelkunstenaars uit de collectie, waaronder Hans Memling en Jan Provoost. Altijd al iets willen weten over het Brugs neoclassicisme? Ook dat komt aan bod, met beroemde societyportrettisten en historiestukken. Voor liefhebbers van moderne kunst is er de collectie Vlaamse expressionisme van onder meer Constant Permeke en Gustave De Smet. De virtuele rondleiding van het Groeningemuseum is hier te bekijken.

5. SLOW LOOKING WITH VISUAL COMMENTARY ON SCRIPTURE – There are nearly 500 high-resolution works of art now on the Visual Commentary on Scripture (VCS) website. Each of them rewards thoughtful contemplation in its own right, as well as exploration in the wider context of one of our online exhibitions. The VCS is now offering an alternative way of experiencing its small curated exhibitions – one that encourages slow looking. We will select an exhibition a week and share it with you via our weekly mailout (and on Twitter @TheVCS, and Facebook, @www.theVCS.org. From Monday to Wednesday, the link will take you to just one work of art and its associated commentary. On Thursday, the link will be to the ‘comparative commentary’ which brings the three works together in conversation with a specific scriptural text. We’re choosing our weekly featured exhibitions carefully to anticipate the readings in the widely-used Common Lectionary. These are set for each Sunday of the year, so if you are a VCS user who prepares sermons or other resources for worship the exhibition for each week will provide material that relates to the Sunday ahead. We hope that this attention to the seasons of the year will be enriching for all our other users too. This week’s exhibition opens up a conversation with 1 Peter 4:12–19 in the company of artworks by Marc Chagall, Annibale Carracci, and Stefan Lochner. Links to the individual works and their associated commentaries are tweeted daily during the first part of the week @TheVCS, so that you can focus on them one at a time, and a link to the ‘comparative commentary’ follows on Thursdays. https://thevcs.org/finding-meaning-suffering ; https://thevcs.org/

ArtWay is een website met materiaal voor kerken en individuen die kunst en geloof met elkaar willen verbinden.

ARTWAY: OPENING EYES, HEARTS AND MINDS


Andere recente meditaties:
- mei 2020: Anish Kapoor: Hemelvaart
- mei 2020: Jim Campbell en Benjamin Bergery: Jakobs droom
- mei 2020: Rick Wieneke: Fountain of Tears
- april 2020: Arno Kramer: Het verstoorde leven

Voor meer beeldmeditaties, klik onder Kunstenaars