ArtWay

De manier om monotonie in religieuze kunst te vermijden is onderdompeling in de Schrift. Jonathan Evens

BOEKBESPREKING

BOEKBESPREKING

Hoe andere culturen de Bijbel zien

Christian Weber, Wie andere Kulturen die Bibel sehen. Ein Praxisbuch mit 70 Kunstwerken aus 33 Ländern. TVZ Verlag, Zürich 2020. 259 blz., ISBN 9783290182748, € 29,90.

door Heinrich Balz

Dit boek in groot formaat van Christian Weber, theoloog en studieleider bij Mission 21 in Bazel, heeft drie omslagafbeeldingen: een Afrikaans, een Chinees en een Indonesisch schilderij. Het boek bezorgt de lezer een paar verrassingen en misschien ook wel enige verwarring, totdat men de kunstige en ietwat complexe opbouw van het boek als geheel begrijpt. Voor begrip is echter wel nodig dat men het boek van het begin tot einde leest en niet alleen losse hoofdstukken opslaat – hoewel het daar als ‘praktijkboek’ zeker ook toe uitnodigt.

Weber biedt veel tegelijk. Hij laat zien hoe andere culturen de Bijbel lezen met behulp van maar liefst ‘zeventig kunstwerken uit 33 landen’, die de lezer uitnodigen tot een persoonlijke ontdekkingsreis. Allereerst is het boek echter bedoeld als praktijkboek voor intensieve studie in groepsverband. Het biedt daartoe een rijkdom aan werkvormen aan en een bijgevoegde DVD met teksten en afbeeldingen die men kan afdrukken. Daar dit groepswerk het belangrijkste doel is van het boek, kunnen lezers die niet met groepen werken zich afvragen: moet ik nu doorlezen of zal ik dit maar overlaten aan mensen die actief zijn in het groeps- en gemeentewerk?

Maar ze hoeven zich geen zorgen te maken. Weber is een zorgvuldige theoloog en levert als zodanig bij iedere stap in het boek een heldere uitleg en onderbouwing. Ordening vindt plaats op twee niveaus. Het boek heeft drie hoofdafdelingen: (A) ‘De Bijbel in onze context’, (B) ‘De Bijbel in haar historische context’, en dan waar het vooral om gaat: (C) ‘De Bijbel in contexten wereldwijd’. Elk van deze hoofdafdelingen is weer onderverdeeld in twee ‘ingangen’, die tezamen de onderliggende gedachtegang van het boek duidelijk doen uitkomen.

Deel A geeft als eerste ingang: ‘Levensomstandigheden – hoe onze context beïnvloedt wat wij zien’ en als tweede: ‘Onze eigen mindset of benadering van het leven – wat teksten ons zeggen in onze culturele bepaaldheid.’

Deel B analyseert de historische contexten van de Bijbel via ingang 3: ‘Wat begrippen en symbolen betekenen in de tijd van de Bijbel’ en ingang 4: ‘Achtergronden – welke accenten leggen de bijbelboeken.’

Deel C gaat dan bij ingang 5 over de vraag ‘Hoe teksten in vreemde culturen worden geïnterpreteerd,’ waarbij Afrikaanse, Aziatische en Latijns-Amerikaanse interpretaties van een aantal bijbelpassages aan de orde komen. Ingang 6 gaat over ‘Hoe kunstenaars wereldwijd een tekst opvatten.’ Deze laatste ingang is met 120 pagina’s veel omvangrijker dan alle voorgaande en vult de tweede helft van het boek. De bijbelpassages worden steeds weergegeven en geïnterpreteerd door zeven kunstwerken.

70 kunstwerken uit 33 landen

Deze tweede helft van het boek is de belangrijkste en in zekere zin ook de meest aansprekende. De in kunst geïnteresseerde lezer zou misschien beter hier kunnen beginnen dan bij het groepswerk. Hetgeen niet wil zeggen dat dit niet ook interessant is: een bewustgemaakte verhouding tussen de eigen cultuur en de context van de bijbelboeken kan het begrip voor de tekst alleen maar ten goede komen. Ook zal de uiteenzetting over de specifieke ‘accenten’ in bijbelboeken de lezer misschien meer prikkelen dan de uitleg over culturen en begrippen in het algemeen, want hier wordt de persoonlijke omgang van de auteur met zijn Bijbel zichtbaar.

Het is goed dat we de betekenis van beelden serieus nemen en soms zelfs met elkaar daarover twisten, want ‘een beeld zegt meer dan 1000 woorden’ (blz. 33).  Dit moet echter niet leiden, zeker in de protestantse kerk van het Woord, tot een onzorgvuldige omgang met woorden.

Ingang 6 maakt de omgang van de beeldende kunstenaars, voornamelijk schilders maar ook een paar reliëfsnijders, met bijbelteksten aanschouwelijk. De gehele tweede helft van het boek gaat hierover – op kundige en boeiende wijze. Hier moet de lezer zelf aan de slag. De tien maal zeven kunstwerken zijn allemaal afgebeeld en men zou ze graag wat groter hebben gehad. Vele komen uit de grote kalender die Missio Aachen jaarlijks uitgeeft. Deze bespreking kan ze niet allemaal behandelen, maar slechts een stimulerende indruk geven van hun rijkdom:

De roeping van Mozes is het enige onderwerp uit het Oude Testament in het boek. Het heeft vooral kunstenaars uit India aangesproken: de doornstruik met ziende ogen (J. Sahi), het goddelijk geheimenis dat geheel en al uiteenvalt in vuur en kleuren (P. Koli).

De verzoeking in de woestijn (Matt. 4:1-11) inspireerde de houtsnijder M.L. Nyonka uit Kameroen tot een standbeeldachtig houten reliëf en de Indonesiër Hendarto tot Jezus en Satan als wajangpoppen.

De genezing van een verlamde (Marcus 2), welk bijbelverhaal de christenen in Dura Europos in Syrië al in de vroegchristelijke tijd aansprak, gaf Afrikanen uit Ivoorkust (T. Soro) en de Democratische Republiek Congo (K. Laban) een aanzet om de genezende liefde van Jezus uit te beelden. Ook in Papoea Nieuw-Guinea, Japan en Peru gingen kunstenaars ermee aan de slag.

–  De wonderbare spijziging is sinds de oudheid al vaak uitgebeeld, ook door moslims (T. Agona, Benin) en met een ingewikkelde ornamentiek in Thailand (S. Chinnawong).

De Verheerlijking op de berg wordt verschillend uitgelegd: in Nigeria als vervulling van de Afrikaanse traditionele religie (L. Fakeye), in Haïti als Jezus’ nabijheid voor eenvoudige mensen (J.R. Chéry) en als stralend licht in Mexico (P. Medina).

Jezus en Zacheüs wordt in Tanzania weergegeven als een bijna een humoristische ontmoeting (M.T. Kamundi), terwijl het bijbelverhaal in Indonesië wordt uitgelegd als herstel van harmonie (W. Sasongko). In Bolivia maakt een kunstenaar er een stripverhaal van.

De Samaritaanse vrouw zet meer vrouwelijke kunstenaars aan het werk, ook Europese vrouwen met langdurige ervaring in Afrika (B. de la Roncière, K. Kraus). In China is dit onderwerp door de knipkunstenares Fan Pu origineel verbeeld: de Samaritaanse staat hier als een grote, zelfbewuste figuur, maar laat zich door de iets kleinere Jezus die aan de rand van de put zit in een diep gesprek verwikkelen.

De voetwassing biedt in de Kongo inspiratie voor een complexe tekening (A. Kamba Luësa), op Bali in een werk over de armen die het smerigste werk moeten doen om te kunnen overleven (K. Lasia), in Peru in een werk over de zorg van Jezus voor ieder individu (M. Cerezo Barredo).

Jezus in Getsemane begint met een houtsnede van E. Barlach van Jezus in vertwijfeling, vervolgt met Jezus in gebed (K. Laban) uit de Democratische Republiek Congo en ‘De vorst die ten einde raad is’ uit Indonesië (N. Darsane).

– Het thema Emmaüsgangers begint met een schilderij van Rembrandt. Beelden uit Ethiopië (A. Bizuneh) en India (A. de Fonseca) laten de verrassing van de discipelen zien. F. N. Souza uit India laat de opgestane Jezus met twee sceptici aan tafel zitten.

Tot zover deze blik op de overvloed van wat Weber heeft uitgekozen en aangeboden. Een voortgezette bespreking van de afzonderlijke werken en kunstenaars – allemaal nauwkeurig gedocumenteerd – zou zeker discussiestof opleveren, daar de kunstenaars niet alleen illustreren wat er staat, maar ook hun eigen interpretatie geven. Webers keuze van werken en kunstenaars en zijn persoonlijke omgang daarmee roert veel dingen aan waarover de kijker zelf verder moet nadenken. Christelijke kunst is niet vanzelf goed en het doorgeven waard wanneer ze exotisch is. Ook hier zal de kijker zichzelf moeten afvragen wat waar is en wat niet, wat goed is en wat mogelijkerwijs niet authentiek is of zelfs kitsch. Hij moet zich terughoudend opstellen in zijn oordeel, maar daar ook weer niet geheel van afzien.

De beweging die zich toelegt op het interpreteren en verspreiden van kunst heeft zich in de afgelopen twintig jaar op het universele gericht en daarmee op het verzamelen van christelijke kunst uit de gehele wereld. Weber stelt zich de vraagt hoe ‘andere culturen’ de Bijbel zien en lezen en als antwoord levert hij een veelheid aan beeldmateriaal – zo veel dat men zich kan afvragen of er misschien niet te veel verzameld is, want juist daardoor dreigt er nivelleringsgevaar voor de andersheid van het andere. De verschillende culturen en kunsttradities moeten zichzelf ook durven isoleren en – om te kunnen overleven – tegenover de recente opgang van het universele ook het ‘etnocentrisme’ stellen, zo luidde reeds in 1952 de boodschap van Claude Lévi-Strauss aan een al te universalistisch UNESCO.

***

Heinrich Balz, die Romaanse filologie en theologie studeerde, doceerde 16 jaar aan Afrikaanse theologische hogescholen en was professor in de religiewetenschap en missiologie aan de Humboldt Universiteit in Berlijn tot zijn recente pensionering.

Christian Weber, theoloog en predikant, werkt sinds mei 2011 als studiesecretaris van het educatieteam van Mission 21 (Bazel, Zwitserland, www.mission-21.org). Voordien woonde hij zes jaar met zijn gezin in de Democratische Republiek Congo, waar hij leiding gaf aan het theologisch seminarie van de Lutherse kerk nabij Lubumbashi. In een team met lokale collega’s verzorgde hij de opleiding van predikanten voor diverse Afrikaanse landen en aalmoezeniers voor het Congolese leger. Voordat hij naar het buitenland ging, werkte Christian Weber bij Mission EineWelt in Neuendettelsau in Beieren en was hij persoonlijk raadsman van de bisschop in Neurenberg en, eveneens in Neurenberg, predikant met speciale opdracht voor gezinswerk.

Voor Webers bespreking van Zéphyrin Lendogno: De opgestane Heer ontmoet Maria Magdalena, zie https://www.artway.eu/content.php?id=2925&action=show&lang=nl

Weber, Christian (2020): Wie andere Kulturen die Bibel sehen. Ein Praxisbuch mit 70 Kunstwerken aus 33 Ländern, Zürich [How Other Cultures See the Bible. A Handbook with 70 Artworks from 33 Countries], www.tvz-verlag.ch/buch/wie-andere-kulturen-die-bibel-sehen-9783290182748/?page_id=1


Meer:

18 september 2020 / BOEKBESPREKING KUNST D.V.

door Gertjan Schutte

Kunst wordt te vaak nog gezien als een optie die ook weer overbodig is, in plaats van een onmisbaar onderdeel van het leven. 

Lees meer...


17 juli 2020 / Neocalvinisme en kunst IV

Lambert Zuidervaart: de betekenis van een kunstwerk is geen neutraal feit maar een meer of minder waardevolle bijdrage aan het floreren van mensen in de samenleving.

Lees meer...


12 juni 2020 / Neocalvinisme en kunst III

Calvijn en kunst: zuivere visie of blinde vlek?

door Adrienne Dengerink Chaplin

Lees meer...


14 mei 2020 / Neocalvinisme en kunst II

Hans Rookmaaker: De vrijheid van de kunstenaar

De Here spreekt ons aan als mondige mensen, die in vrijheid aan het werk kunnen en mogen gaan.

Lees meer...


17 april 2020 / Neocalvinisme en kunst I

Interview (1992) door Pieter van Kampen met Calvin Seerveld, emeritus hoogleraar in de esthetica.

Dit is de eerste blog in een serie over neocalvinisme en kunst

Lees meer...


25 maart 2020 / De Pietà

door Grady van den Bosch

De Pietà is intiem en tijdloos. Het is een close-up van de relatie tussen de moeder en haar dode kind, in oorsprong Maria en Jezus.

Lees meer...


22 februari 2020 / De mythe over de kunstenaar

Onze cultuur is doortrokken van ideeën over kunstenaars. En dat roept de vraag op: wat voor invloed hebben die ideeën op ons handelen en leven als kunstenaar?

Lees meer...


15 februari 2020 / Tussen figuratief, decoratief en abstract

Na de Tweede Wereldoorlog pakten kunstenaars vrijwel allemaal hun figuratieve stijl op van voor 1940. Maar de nieuwe abstracte kunst drong op. Wat betekende dit voor de kerkelijke kunst? 

Lees meer...


07 december 2019 / ArtWay Nieuwsbrief 2019

Steun ArtWay en ontvang het boek Kunst D.V. over calvinisme, neocalvinisme en kunst.

Lees meer...


16 november 2019 / Laagvliegers, God en het alledaagse

door Ignace Schretlen

Misschien heeft Hij mij geleerd dat niets in het alledaagse vanzelfsprekend is.

Lees meer...


23 september 2019 / Thijs Buit, schilder

Arie Slob: 'Ik durf wel te stellen dat Thijs Buit in kringen van gereformeerde calvinisten baanbrekend werk heeft verricht.' 

Lees meer...


04 september 2019 / Adhémar Vandroemme: De lijdende Christus

door Koos van Noppen

Ik kan deze beeltenis niet los zien van de context. In dit West-Vlaamse stadje en de ommelanden telt men de doden van de Eerste Wereldoorlog bij tienduizenden. 

Lees meer...


31 juli 2019 / De Biblebelt in het Catharijneconvent

door Ineke de Jong

De werken van de hedendaagse refokunstenaars vormen wat mij betreft het hart van de tentoonstelling. Zij vertalen de refobelevingswereld in beelden.

Lees meer...


02 juli 2019 / QR-code van Paul Boer bij de Fundatie

Door deze unieke grafische afdruk te scannen wordt het kunstwerk zichtbaar. De code dient namelijk als een poort naar zijn kunstwerk, terwijl het kunstwerk op zijn beurt ook een poort is.

Lees meer...


08 juni 2019 / Moderne kunst met christelijke thematiek

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


29 mei 2019 / Moderne kunst met christelijke thema’s

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


03 mei 2019 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...


27 april 2019 / Het beeld na de beeldenstorm

door Jacolien Wubs

Er is zoiets als een vroege protestantse beeldcultuur. Na de Beeldenstorm en Reformatie werd gezocht naar nieuwe manieren om de kerkruimte in te richten en te verfraaien.

Lees meer...


13 maart 2019 / Art Stations of the Cross

Eigentijdse KUNSTPELGRIMAGE in Amsterdam 6 maart - 22 april

Wij hopen dat u als een pelgrim op pad wilt gaan, op zoek naar medemenselijkheid en compassie, op zoek naar meer, naar meer liefde en meer God.  

Lees meer...


08 januari 2019 / Werk, Bid & Bewonder

De Mythe Voorbij: Over kunst en calvinisme in het Dordrechts Museum

door Lieke Wijnia

Lees meer...


01 december 2018 / ArtWay nieuwsbrief

ArtWay heeft bijzondere plannen voor 2019!

Na Londen, Washington en New York is nu Amsterdam in beeld voor een toonaangevende kunsttentoonstelling met de titel Art Stations of the Cross.

Lees meer...


11 oktober 2018 / The Turn Club

door Grady van den Bosch

Het is bijzonder inspirerend om kunstenaars van allerlei slag te ontmoeten, die net als jij idealen hebben voor een betere samenleving.

Lees meer...


13 september 2018 / Kunstenaarsechtpaar Berry en Janny Brugman

door Jan van der Kolk

Om goed te kunnen werken, wilden ze met rust gelaten worden. Het gevoel van onafhankelijkheid gaf hun rust en vrijheid. 

Lees meer...


09 augustus 2018 / Portret Florence de Werquignoeul

door Koenraad De Wolf

Dit portret vertelt het (vergeten) verhaal van de Contrareformatie en de heropbloei van het kloosterleven in de Zuidelijk Nederlanden.

Lees meer...


13 juli 2018 / Neo Rauch in Zwolle

door Marieke Herweijer

Juist door de confrontatie met de absurdistische kant van het leven intrigeert het werk van Neo Rauch.

Lees meer...


17 mei 2018 / Toespraak van Herwi Rikhof

bij de presentatie van zijn nieuwe boek over de Cenakelkerk van de Heilig Landstichting

‘Ik heb deze kerk leren waarderen als een echte kerk.’ 

Lees meer...


23 april 2018 / Lodewijk Schelfhout. Nederlands eerste kubist

door Lisette Almering-Strik

Het is lastig om Lodewijk Schelfhout te plaatsen binnen de Nederlandse kunsthistorie. 

Lees meer...


04 april 2018 / Blog van Rikko Voorberg

Blog over de kunst van het oefenen

'Nou,' zei hij, 'ga maar doen wat jij moet doen, daar valt vanzelf een vorm omheen.'

Lees meer...


15 maart 2018 / Bijbelse vrouwen als aartsmoeders

door Wim Eikelboom

De Zwolse beeldhouwer Thijs Kwakernaak maakte tien houten beelden van vrouwen uit de Bijbel. Stuk voor stuk beelden met een sterk karakter.

Lees meer...


23 februari 2018 / Creativiteit en kijken met het hart

door Gottfrid van Eck

Als we volwassen worden, zullen we hopelijk ontvankelijk blijven voor het wonder van het leven en ruimte blijven scheppen voor het niet-zichtbare. 

Lees meer...


30 januari 2018 / Adri Geelhoed over liturgische kleden

Liturgische kleden geven kleur aan het kerkelijk jaar en herinneren de kerkganger daaraan, net zoals de gezangen die gezongen worden. 

Lees meer...


01 januari 2018 / Recensie Oog in Oog van Kick Bras

door Marieke Herweijer

Kick Bras schrijft over meditatie, spiritualiteit en mystiek. In dit boek focust hij op de christelijke mystiek en hoe die terugkomt in de beeldende kunst. 

Lees meer...


06 december 2017 / ArtWay Nieuwsbrief December 2017

Wim Eikelboom, voorzitter van ArtWay, praat u bij over het reilen en zeilen van ArtWay in het afgelopen jaar.

Lees meer...


14 november 2017 / Nieuwe maatschappelijke spiritualiteit in de kerk

Zoals in andere steden krijgt ook in Zwolle het kerkgebouw een andere betekenis. De oude kerk in het centrum is hier omgedoopt tot ‘Het Academiehuis, de Grote Kerk Zwolle’.

Lees meer...


24 oktober 2017 / René van Tol over film Opstanding van het lichaam

De kunst van nu neigt naar het conceptuele. Deze neiging heeft tot gevolg dat de kunstenaars steeds meer het weerbarstige van de fysieke werkelijkheid gaan mijden. 

Lees meer...


04 oktober 2017 / Een beeldroman van Liesbeth Labeur

Dit boek laat de verwarring en de geloofsvragen zien van een slachtoffer van incest in een reformatorisch milieu, die het geheim van misbruik met zich meedraagt.

Lees meer...


08 september 2017 / Janpeter Muilwijk over Om Mattia en zelfdoding

Dood. Deze tentoonstelling is er om Mattia, Julia Mattia. Haar naam betekent Jeugdig, Geschenk van God. Zij stierf op 1 oktober 2015 door zelfdoding na een intens leven van begaafdheid, liefde en ziekte. 

Lees meer...


23 augustus 2017 / Het goede, het ware en het schone

Goedheid, waarheid en schoonheid behoren tot Gods esthetische normen. Een christelijke benadering van kunst staat dus tegenover de postmoderne aanname dat er geen absolute waarden zijn.

Lees meer...


04 juli 2017 / Fons Litjens: Een halve kerk voor Halfweg

Wie nu de kerk van Halfweg binnenkomt wordt overdonderd door een achterwand, die het zonlicht filtert en de ruimte vult met een warm en geel licht. Het hele raam is gevuld met mensen.

Lees meer...


24 juni 2017 / Heilige beelden en gehoorzame ogen

Stil worden bij een beeld van Christus herinnert mij eraan wiens beelddrager ik ben. Dit neem ik mee gedurende de dag als andere beelden mij iets anders proberen te vertellen.

Lees meer...


02 juni 2017 / Pelgrimeren in Groningen

Onlangs is de Stichting Pelgrimeren In Groningen van start gegaan met 2300 km pelgrimsroutes in de provincie Groningen. Alle middeleeuwse kerken en oude kloosterterreinen zijn in de routes opgenomen.

Lees meer...


04 april 2017 / MMC Schobbe in de W. de Zwijgerkerk, Amsterdam

Kunst in dienst van de kerk, de kerk in dienst van de kunst

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Lees meer...


07 maart 2017 / Maatschappelijk betrokken kunst

Een discussieopener door Adrienne Dengerink Chaplin

Sommige kunstenaars hebben vanwege hun groeiende ontevredenheid met de kunstwereld de overstap gemaakt naar de geëngageerde kunst. 

Lees meer...


01 februari 2017 / De zeven werken van barmhartigheid

Het jaar van barmhartigheid is alweer voorbij, maar het is en blijft een belangrijk thema. Hoe dachten onze middeleeuwse voorouders hierover? Dit veelluik van de Meester van Alkmaar laat het ons zien.

Lees meer...


03 januari 2017 / Aniko Ouweneel over christelijke kunst

De kunstenaar daagt ons uit en moedigt ons aan om te zoeken naar de bron van onze adem, van wat ons leven de moeite waard maakt en van ons verlangen naar een verlossende harmonie.

Lees meer...


09 december 2016 / Nieuwsbrief ArtWay december 2016

Like an imitation of a good thing past, these days of darkness surely will not last. Jesus was here and he is coming again, to lead us to the festival of friends.

Lees meer...


01 november 2016 / Ally Gordon over religie in de hedendaagse kunst

Laten we een wandeling maken langs een paar musea in Londen. Tijdens deze wandeling wil ik de plaats van religie in de hedendaagse kunst overdenken.

Lees meer...


30 september 2016 / Janna Beek over kunst in psychotherapie

Stel u voor dat u naar een schilderij of beeldhouwwerk kijkt. Dit werk roept ‘iets’ in u op. ‘Iets’ in uw binnenwereld, waar u zich nog niet bewust van bent, is geraakt. ‘Iets’ dat wacht op herkenning. 

Lees meer...


01 september 2016 / H.R. Rookmaaker: Spreekt kunst vanzelf?

Kunst is noch slechts een middel tot een doel, noch een religie, noch een activiteit voor een klein groepje uitverkorenen, noch een puur wereldse bezigheid. Geen van deze opvattingen over kunst doet recht aan de creativiteit waarmee God de mens heeft uitgerust. 

Lees meer...


29 juli 2016 / Joost de Wal over Verspijkerd en verzaagd

Veel heiligen- en devotiebeelden, vaak van gips, werden door de pastoors aan de straat gezet. En vervolgens…, vervolgens vinden we ze terug in de hedendaagse kunst. Wat doen ze daar? Betekenen ze nog iets?

Lees meer...


30 juni 2016 / Wessel Stoker over hedendaagse religieuze kunst

Mijn vraag bij de prachtige tentoonstelling The Problem of God is of de curator Isabelle Malz in de catalogus aan de kijker wel een adequate uitleg geeft van kunst als religieuze kunst. 

Lees meer...


09 juni 2016 / Betty Spackman: Depressie en creativiteit

Als je een ronde pin bent en je een vierkante pin moet worden om in de hokjes van de samenleving te passen, is dat op z'n zachtst gezegd pijnlijk.

Lees meer...


19 mei 2016 / Johannes Wickert klaagt inhumaan asielbeleid aan

Johannes Wickert is een van de zeldzame hedendaagse kunstenaars die een maatschappijkritische rol opneemt. En niet alleen in zijn schilderijen. 

Lees meer...


27 april 2016 / Marleen Hengelaar: Het onvervangbare beeld

Het beeld speelt een geheel eigen, onvervangbare rol in het leven van een mens. We kunnen het beeld als goede gave van God op een positieve en opbouwende manier in ons leven inzetten.

Lees meer...


06 april 2016 / Reinier Sonneveld over linksige kitsch

Die handen van alle leeftijden en kleuren, die bloemen daardoorheen, en dan die wonderlijke kleurbewerking. Het is allemaal reuzesympathiek, maar ja, dat maakt iets nog geen kunst.

Lees meer...


12 maart 2016 / Ned Bustard: De Bijbel is niet veilig

De Bijbel is een boek over gewone mensen die niet alleen geestelijke wezens zijn, maar ook hebzuchtig, berooid, haatdragend, hoopvol, egoïstisch en seksueel.

Lees meer...


24 februari 2016 / Wilma Wagenaar: Joost Zwagerman en Marc Mulders

Zwagerman schildert een zuigend zwart universum, in de steek gelaten door een onverschillige, liefdeloze god. Ten langen leste wendt hij zich af van religie en wijdt zich aan de kunst. 

Lees meer...


11 februari 2016 / Robb Ludwick: Opnieuw leren kijken

Het is een gave van Abigail Tulis om ongewone combinaties heel gewoon te laten lijken, zodat de kijker uitgenodigd en misschien uitgedaagd wordt om opnieuw te leren kijken.

Lees meer...


26 januari 2016 / Timon Ramaker: Kunst is broodnodig
Kunst is geen leuk extraatje, maar broodnodig in de wereld van vandaag. In een wereld die barst van clichés en onbegrip kan kunst verrassen en verbinden.
Lees meer...


14 januari 2016 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...