ArtWay

God heeft ons niet geschapen om ons te verlaten! Michelangelo

Maur-Etienne van Doorslaer: Zonder titel

ArtWay beeldmeditatie 27 september 2020

www.artway.eu

Maur-Etienne van Doorslaer: Zonder titel (briefje)

Minimalistische kunst raakt essentie van ons bestaan

door Koenraad De Wolf

De minimalistische kunst van pater Maur (1925-2013) draagt als eeuwenoude Gregoriaanse gezangen een universele boodschap in zich. Sereniteit en stilte zijn hier het hoogste goed. Door de jaren wil de kunstenaar steeds dieper doordringen tot de essentie van ons bestaan.

‘Hier Maur. Ik heb kanker,’ klonk het in het voorjaar van 2010.
Nooit voorheen kreeg ik zo’n confronterend telefoontje.
‘Ik kom zo vlug mogelijk op bezoek’, stamelde ik.
‘Dat zou mij veel plezier doen.’

Een week later in de abdij van Zevenkerken komt pater Maur zoals altijd stil de ontvangstruimte binnengeslopen. Sinds mijn laatste bezoek is hij nauwelijks veranderd en zijn atelier, dat baadt in een zee van licht, staat zoals gewoonlijk vol schilderijen.

Maur werd als Etienne van Doorslaer in 1925 geboren en groeide op in een gezin van zeven kinderen. Op het Sint-Bararacollege in Gent ontdekt pater De Crombrugge zijn artistiek talent en tijdens de oorlog volgde hij les op Sint-Lucas in Gent. Na het bijwonen van de middernachtmis in 1949 in de abdij van Zevenkerken in Brugge besloot hij om daar in te treden. Hij werd in 1958 tot priester gewijd. De jonge Maur bleef actief in de kunst. De ontmoeting met Alberto Magnelli in Parijs in 1960 gaf een beslissende wending aan zijn loopbaan. Met zijn geestgenoot Dan Van Severen – met wie hij samen aan de academie in Gent studeerde en die in de buurt van de abdij Zevenkerken woonde – werd Maur de pionier in Vlaanderen van de geometrisch-abstracte kunst.

Bijna een halve eeuw schilderde Maur repetitief een basisschema van minimalistische vormen: het vierkant, het Griekse kruis, de ruit, de cirkel en horizontale, verticale en diagonale lijnen. Op zijn pallet ligt alleen wit, maar in velerlei tonaliteiten. Precies in de subtiele lichtverschuivingen ligt de essentie van dit gevoelige werk. De gedempte grijstonen verhogen de helderheid van de witgeschilderde vlakken, die als het ware licht uitstralen. In de chaos van onze tijd stelt hij de geest als ordenend principe voorop. Maur schept een meditatief spanningsveld dat de mens opnieuw gevoelig wil maken voor het mysterie.

Het wit licht heeft als symbool van het paasmysterie en de verrezen Christus een diepreligieuze betekenis. Dit werk ademt de monastieke waarden van stilte, boetedoening en contemplatie. En de belofte van armoede vertaalt zich in een schrale en ascetische kunst. Maur is geen theoreticus, maar schildert vanuit een picturale intuïtie die zijn oorsprong vindt in een intense verbondenheid met het transcendente en de natuur. Zijn wandelingen, tweemaal per dag in de bosrijke omgeving van Zevenkerken, resulteren in een schetsmatige en organische lijnvoering. Sereniteit en stilte zijn hier het hoogste goed. ‘Het bidden en ook het schilderen vergen veel concentratie en een meditatieve stemming,’ vertelde hij. ‘Ik streef altijd de perfectie na.’ Door de jaren wil hij steeds dieper doordringen tot de zingeving van ons bestaan.

Hoewel de toeschouwer slechts kan vermoeden wat de Godservaring voor Maur betekent, slaagt hij erin om datgene wat bijna niet te schilderen is in subtiele kleurschakeringen een sterke aanwezigheid te geven. Veel composities zijn opgebouwd vanuit het middelpunt van het doek. God is de middelpuntvliedende kracht die alle leven mogelijk maakt.

Deze kunst staat haaks op het verschroeiende ritme en de stress van onze materialistische samenleving. Bovendien maakt onze rationele ingesteldheid het dubbel moeilijk om door te dringen tot het ongrijpbare mysterie van dit werk. Zoals bij de eeuwenoude Gregoriaanse gezangen geeft Pater Maur ons een universele boodschap mee, waarop de tijd geen vat heeft. Ook niet de ziekte die hem langzaam, maar zeker ondermijnde. Hij overleed in 2013.

*******

Maur-Etienne van Doorslaer: Zonder titel (briefje), 2009, pentekening Oost-Indische inkt op zwaar Steinbach-papier, 42,5 cm x 50 cm.

Maur-Etienne van Doorslaer leefde een monnikenbestaan als Pater Maur in de Sint-Andriesabdij (Zevenkerke) te Brugge en de Saint-Andrews Abbey of Valyermo (California, USA). Tussen meditatie, gesprek en contemplatie werkte hij verder aan zijn artistiek oeuvre: intrigerende tekeningen (de zgn. briefjes) en hermetisch witte doeken in België en zeer toegankelijke speelse keramiek in de Verenigde staten. Zijn werk vertoont opmerkelijke raakvlakken met architectonische, geometrische en natuurlijke vormen en structuren en geniet een onmiskenbare oorspronkelijkheid.

Koenraad De Wolf (1956) is een Belgisch historicus en publicist. Hij publiceerde meerdere boeken over hedendaagse religieuze kunst. Meer info vindt u op www.koenraaddewolf.be.

*******

 OP DE WEBSITE   NIEUW OP DE WEBSITE   NIEUWS

1. INTERVIEW MET MARC MULDERS OUDE KERK AMSTERDAM – Welke nieuwe wereld zal er uit deze crisis voortkomen? Leven, dood, transcendentie, contemplatie en wederopstanding zijn thema’s in diens werk. Hij maakt gulle, liefdevolle schilderijen, die bijna iedereen zich kan veroorloven – het is naar zijn bescheiden mening het waardevolste wat hij kan toevoegen aan deze wereld. Voor the World After maakt hij fotocombinaties over licht en duister en beantwoordt hij enkele vragen. https://oudekerk.nl/programma/the-world-after-1-marc-mulders/

2. FOKE STRIBOS OP GROOT GOEREE OVERFLAKKEE.NL – Kunstenaar Foke Stribos uit Dirksland was afgelopen zondag te gast in het EO televisieprogramma "Zie je zondag!". Dat programma had een drietal uitzendingen gewijd aan het kerkbezoek in Dirksland tijdens de coronacrisis. Marleen Stelling interviewde Foke over zijn schilderwerken die ontstonden in die tijd. Foke vertelt over zijn zoektocht naar zingeving en het vinden van houvast in het christelijk geloof. Reden voor de redactie van de website over Goeree Overflakkee om met hem daarover een gesprek te hebben. Lees meer

3. MUSEUMS AS RITUAL SITES WEBSITE AND PROJECT – In 2025 it will be thirty years since Carol Duncan’s seminal Civilizing Rituals: Inside Public Art Museums was published. This book offered a groundbreaking perspective on the functioning of western art museums, by analyzing these through the theoretical lens of ritual. Duncan’s ritual studies perspective offered a much-needed nuance to the (today still) popular trope of museums being the new churches. In doing so, she identified ritual scenarios as offered by various types of museums, ranging from national and municipal galleries to the donor memorial and modern art museums. The ritual scenarios Duncan identified predominantly concerned secular values and perceptions of progress, capitalism, nationalism, and gender. In the twenty-first-century museum landscape, these museum types as well as values still have an important place. Yet, remarkable changes have occurred in the museum world itself and in the social roles museums have come to play. Museum tasks are shifting from presentation to representation, from the formation of canonical narratives to the negotiation of histories and identities. Museums as Ritual Sites aims to present an interdisciplinary scholarly effort, which will take shape in an edited volume to be published in 2025, to honor the thirtieth anniversary of Carol Duncan’s book Civilizing Rituals. In addition to this volume, we are convinced there are many more voices to be heard and perspectives to be shared. Therefore, in the years leading up to the publication of the volume, a project website will feature blogs, interviews, photo and/ or video essays in which you can present your thoughts and ideas about the ritual functioning of museums today. For more, see https://museumrituals.com.

4. TWEEDAAGSE WORKSHOP MARON HILVERDA – Op 23 en 24 oktober organiseer ik voor de tweede keer een schilderworkshop van twee dagen. Wil je ook meedoen maar woon je te ver weg? Dan kan je overnachten op onze camping. Hieronder lees je in het kort de belangrijkste feiten op een rij:
Datum: 23 en 24 oktober 2020
Tijden: 10.00 - 17.00 uur
Waar: Zelhem
Thema: “Licht & Schaduw” of naar eigen keuze
Techniek: schilderen met acrylverf, tekenen met houtskool en potlood
Niveau: van beginner tot gevorderde, er wordt in de begeleiding aangesloten op jouw niveau
Eten en drinken: beide dagen zijn de koffie, thee en (evt vegetarische) lunch inbegrepen
Materiaal: alle materialen zijn in het atelier voorradig
Aantal deelnemers: tot maximaal 10 personen
Kosten: € 170 voor de workshop van twee dagen, doe je één dag mee dan betaal je €85
Verblijven op de camping kost € 15 per nacht
Zie verder op http://www.maronhilverda.nl/blog

5. TENTOONSTELLING SIERK SCHRÖDER - 12 september – 29 november, Museum Swaensteyn, Herenstraat 101, Voorburg: Sierk Schröder. Een klein deel van deze tentoonstelling, de zelfportretten en ‘handstudies’ uitgevoerd in potlood, is te zien op Huygens’ Hofwijck. Sierk Schröder (1903-2002) bracht tijdens zijn werkzame leven een veelzijdig en omvangrijk oeuvre tot stand. Hij was een van de belangrijkste portretschilders van de 20e eeuw en kreeg een groot aantal opdrachten voor familie- en kinderportretten. Ook leden van de Koninklijke familie en tal van prominenten uit de politieke, culturele en maatschappelijke sector poseerden voor hem. Schröder zocht altijd naar een balans tussen het aanvaarden van de portretopdrachten en het maken van vrij werk. Dit vrije werk, bestaande uit naakt- en natuurstudies, landschappen en zelfportretten is meer dan veertig jaar lang verzameld door de Haagse collectioneur Fred Klomp. Deze tentoonstelling is samengesteld door Fred Klomp zelf. Fred, die dit jaar 80 is geworden, heeft de 80 mooiste werken van Sierk Schröder uit zijn eigen verzameling geselecteerd. Do – zo, 13 – 17 u. https://www.swaensteyn.nl

6. BOEK MUNSTERABDIJ ROERMOND – Hein van der Bruggen, Erik Caris en Luc Wolters: De Munsterabdij van Roermond. Zwolle: WBooks, 2020. Acht eeuwen. Zolang is het geleden dat in Roermond de Munsterabdij van Onze-Lieve-Vrouwe werd gesticht. De bijzondere, in romaanse stijl opgetrokken Munsterkerk is het enige dat tegenwoordig nog van dit cisterciënzer vrouwenklooster is overgebleven. In De Munsterabdij van Roermond presenteert een internationaal team van wetenschappers een breed scala aan onderwerpen uit de rijke geschiedenis van de abdij. Onderzoek naar de architectuur, de bouwsculptuur, de bouwmaterialen en hun bewerkingsmethoden heeft tot nieuwe inzichten geleid. Recente vondsten worden uitvoerig besproken. Zo zijn er zo’n vijftig heilige reliekhoofden gevonden en enkele met beenderen gevulde ledenpoppen in een van de altaren. Natuurlijk krijgen ook de toevoegingen van Pierre Cuypers aandacht. Het verhaal over de sloop van de laatste abdijgebouwen in 1924 laat zich tot slot lezen als een detectiveverhaal. 400 pag., gebonden, afbeeldingen in kleur en zwart-wit. € 39,95 (tot 1 oktober € 34,95)

7. THE PATH OF VOCATION BY CATHERINE PRESCOTT – “What has changed in me since turning thirty is a result of my Christian conversion. What I wanted as a painter was always there, but when I met God, he told me, ‘You can paint anything you want.’” https://imagejournal.org/article/life-after-thirty/

8. JONATHAN EVENS ON ARTLYST – Of Church and the Visual Arts – Revd Jonathan Evens. “The work of these artists of faith is varied yet vibrant. Their faith is a stimulus to creativity. While they derive from church traditions that prioritise proselytisation, this does not overwhelm their work, making it propagandist. This trend adds a new aspect to the relationship between art and faith in ways that hold out the hope that that relationship, although ever-changing, may become less fractious in future.” Read more

Voor meer tentoonstellingen, lezingen, kunstvespers, conferenties enz. in Nederland, België, Europa en elders in de wereld, klik hier

ArtWay is een website met materiaal voor kerken en individuen die kunst en geloof met elkaar willen verbinden.

ARTWAY: OPENING EYES, HEARTS AND MINDS