ArtWay

Schoonheid wordt niet over lijden heen geschilderd maar komt eruit voort – als een loot uit geschroeide aarde. Bruce Herman

John B. Giuliani: Christus vol mededogen

ArtWay Pasen 2021

www.artway.eu

John B. Giuliani: Christus vol mededogen

God van onze voorouders

door Meryl Doney

Tijdens Pasen worden we omringd door beelden, van eigentijdse kruiswegstaties tot de grote werken uit de westerse canon. Ze zijn bekend en, als ik het zeggen mag, zó bekend dat ze ons vaak niet meer stilzetten bij de verbazende realiteit van het Paasgebeuren.

Hier heb je een andere Christus. We herkennen hem aan zijn aureool en handgebaren, hoewel zijn kleding en hele aanzien niet zijn wat we verwachten.

Christus vol mededogen (Compassionate Christ) is een werk van de in januari 2021 overleden kunstenaar en priester John Giuliani. Hij werd geboren in een Italiaans immigrantengezin in de Ameri­kaanse staat Connecticut en studeerde kunst aan het Pratt Institute in New York. Daarna ging hij, geïnspireerd door boeken van Thomas Merton, de opleiding voor het priesterschap volgen en in 1960 kreeg hij de priesterwijding. Hij werkte bijna twintig jaar als leraar en universiteitspastor en stichtte vervolgens een contemplatieve benedictijner gemeenschap. De kunst bleef echter trekken. In 1990 ging hij weer schilderen en studeerde toen bij de Russische icoonschilder Vladislav Andrejev. Het was de tijd waarin Amerika zich voorbereidde op de vijfhonderste verjaardag van de landing van Christophorus Columbus. Giuliani werd diep geraakt door verhalen over het geweld en de onderdrukking die de inheemse volken van Noord- en Zuid-Amerika sindsdien te verduren kregen. Dit bracht een ingrijpende verandering in zijn werk teweeg. Als kunstenaar en priester, en als man van Italiaanse komaf, wilde hij persoonlijk iets ondernemen als genoegdoening voor de gruwelen van het verleden. Hij ging werken aan schilderijen over religieuze onderwerpen waarin het leven en de cultuur van de inheemse volkomen in zijn omgeving naar voren kwamen. Het resultaat was een serie opzienbarende beelden.

Hier zijn, bijvoorbeeld, de drie aartsengelen:

Dit is de heilige familie, verbeeld als een Pueblo-gezin:

Giuliani had een interessante relatie tot de icoontraditie. Het is duidelijk dat hij niet streng volgens de leer van de icoonkunst werkte zoals ontwikkeld in de orthodoxe kerk. Hij paste echter wel veel van de krachtige stijlfiguren uit die traditie toe: de centrale plaats van de figuur en de directe blik, de aureool (hoewel hij meestal geen bladgoud gebruikt) en de emblemen voor de figuren, in dit geval een rijke variatie aan voorwerpen ontleend aan de diverse culturen.

Werkelijk baanbrekend is dit beeld van de Drie-eenheid (The Lakota Trinity). Giuliani kende een priester die grote moeite had om de christelijke leer van de Drie-eenheid over te brengen aan de Lakota-indianen bij wie hij werkte. De serie schilderijen die dit opleverde gaat uit van de verschillende vormen van inheems-Amerikaanse spiritualiteit en cultuur, in dit geval die van de Lakota’s. Jezus is gehuld in een traditioneel overwinningskleed. De adelaar die met opgeheven vleugels over hem waakt stelt de Heilige Geest voor. Over hen buigt zich God de Vader, uitgebeeld als een wijze grootvadergeest, met lang haar en de verentooi van een krijger.

John Christman, redacteur van het Amerikaanse tijdschrift Emmanuel zegt erover: “Het diffuse licht, de uitgestrekte handen van de Vader en de Zoon en het ‘rijm’ van de aureolen in samenhang met hun wijze maar felle gelaatsuitdrukkingen verbeelden een diepe eenheid tussen de Vader, Zoon en Geest. De schilderijen zijn meditatief en geladen met betekenis en bieden een beknopt en indrukwekkend antwoord op de vraag: ‘Wie is God voor ons?’ God is de God van onze voorvaderen, de God die we kennen en de God die het kwaad van deze wereld te boven zal komen.”

In dit triomfantelijke Paasbeeld van Giuliani zien we de opgestane Christus gehuld in het kleed van een Navajo-opperhoofd. Het kleed hangt open waar zijn doorstoken zijde is te zien (helaas nauwelijks te onderscheiden). Onder hem is de overwinningstrommel, beschilderd met de levenscirkel. Tijdens Navajo-ceremonies laat de trommel het vredes- en overwinningslied van de heilige fluit klinken. Christus, die vrede brengt door zijn kruis, heeft de overwinning op de dood behaald en brengt de belofte van eeuwig leven!

*******

John Battista Giuliani (1932-2021): ‘Al ben ik geen Indiaan, ik heb enorm veel respect voor de diverse inheemse culturen van mijn land. Hun opvatting over de natuurlijke wereld en God, hun nadruk op zorg en beheer in plaats van exploitatie van het land stemt wonderwel overeen met de beste christelijke gedachten en tradities. In mijn werk tracht ik de gemeenschappelijke spiritualiteit voor het voetlicht te brengen en zo te laten zien hoe diverse culturen een en hetzelfde mysterie benaderen.’ (Meer op www.jbgicon.com)

John Giuliani studeerde kunst aan het Pratt Institute in New York en werd later tot katholiek priester gewijd. Hij doceerde Latijn, humaniora en Amerikaanse film aan het diocesaan seminarite in Bridgeport, Connecticut, Fairfield University en Sacred Heart University. In 1977 stichtte hij de Benedictine Grange, een kleine kloostergemeenschap in West Redding, Connecticut. In 1990 ging hij weer schilderen en studeerde hij bij de Russische icoonmeester Vladislav Andrejev. Hier vond hij de inspiratie om icoonachtige voorstellingen van Amerikaanse indianen als christelijke heiligen te maken, en beoogde hiermee hun oorspronkelijke spirituele aanwezigheid in beide Amerikaanse continenten te erkennen en eren. Galerie-eigenaar Rey Montez zegt: ‘Dit zijn de gevoeligste en knapste schilderijen die we hier in meer dan twintig haar hebben gehad. Van deze beelden zullen de hardste harten zachter worden.’ Giuliani ontving in 2007 de Moeder Teresa-prijs voor religieuze kunst. Zijn werk is tentoongesteld in de kathedraal van St. John the Divine in New York City, het New Britain Museum of American Art, het Marian Insitute in Dayton, Ohio, het Aldrich Museum in Ridgefield, Connecticut, de lutherse St. Peter’s Church in New York City, de Mariabasiliek in Minneapolis, en de Good Hands Gallery in Sant Fe. Veel van wijn werk is verspreid in privécollecties in de Verenigde Staten.

Meryl Doney is een Britse onafhankelijke kunstcurator. Ze specialiseert zich in tentoonstellingen in kerken en kathedralen, op festivals en andere moeilijke plaatsen. Zij heeft meer dan veertig tentoonstellingen en performances verzorgd, waaronder Moon Mirror door Rebecca Horne in St Paul’s Cathedral en Presence: Images of Christ for the Third Millennium, een serie van dertien verschillende tentoonstellingen waarbij vijftig hedendaagse kunstenaars waren betrokken. Tussen 2006 en 2011 was zij directeur van Wallspace, een ‘geestelijk thuis voor beeldende kunst’ in All-Hallows-on-the-Wall, een kerk in de Londense City.

*******

IN DE KIJKER

1. ARTWAY PAASMEDITATIE – Over Caspar David Friedrich’s Paasmorgen door Marleen Hengelaar-Rookmaaker. ‘De begraafplaats bevindt zich buiten de stadsmuren, een eind lopen vanaf de stad. Het is nog donker als de vrouwen op weg gaan met balsempotten en geurige specerijen om Jezus’ lichaam te verzorgen. Over welke en hoeveel vrouwen dit precies zijn, zijn de evangeliën niet eenduidig. Maria uit Magdala is er in ieder geval wel bij, de vrouw die door Jezus genezen was van zeven boze geesten. Lucas 8:2 vertelt ons dat ze vervolgens met Jezus meereisde, samen met tal van andere vrouwen die uit hun eigen middelen voor Jezus en zijn discipelen zorgden.’ Lees meer

2. ZEVEN – WEGEN VAN BARMHARTIGHEID – Een werkschrift uitgegeven door De Roos van Culemborg, een landelijke denktank van kunstenaars, dichters, cultuurmakelaars en theologen. De Roos liet al eerder van zich horen met BONHOEFFER75. In het fraai uitgegeven Werkschrift over barmhartigheid (72 pagina’s) gaat het vooral om: hoe komen we van zien tot handelen. Het werkschrift ZEVEN - wegen van barmhartigheid is dan ook een doorlopende uitnodiging. Zie elkaar, bedenk wat, doe wat. Kunst is daarbij belangrijk: schilderijen, gedichten, foto’s, liederen en songs. En reisexposities, theater, concert, nieuwe composities, lees- en filmkring, sprekers en tientallen projecten: wereldwijd en inspirerend lokaal. Met uitdagende spraakmakers en stimulerende statements. Het werkschrift staat er vol mee. Gemeenten en parochies kunnen aanhaken in het seizoen 2021-2022. De Roos ziet zichzelf als leverancier van ‘halffabricaten’: vindingrijke ‘afbakkers’ gezocht op het kerkelijk erf. 30.000 exemplaren gaan de Nederlandse kerken in. Informatie: Het werkschrift ‘ZEVEN wegen van barmhartigheid’ kost € 3,- + porto. Voor groepsgebruik en om uit te delen vanaf 10 exemplaren: € 2 + porto. Te bestellen bij shop@zevenwerken.nl,  met gewenst aantal en verzendadres. De factuur wordt meegestuurd.

3. ONLINE LEZING OVER CHRISTUS OP DE KOUDE STEEN – 8 april, 16 u, Catharijneconvent, Utrecht, online: Het ontstaan in de middeleeuwen van het thema 'Christus op de koude steen'. Door Dr. Wendelien van Welie. Want hoe verbeeld je details die niet in het Nieuwe Testament staan? https://www.catharijneconvent.nl/activiteiten/de-denker-van-museum-catharijneconvent/

4. KAPELLENBAAN – Kapellenbaan, een serie van zes nieuwe kapellen, plekken van bezinning en contemplatie, gemaakt door hedendaagse kunstenaars, die via fiets- en wandelroutes en bestaande religieuze plekken met elkaar verbonden zijn. Voor de route van de Kapellenbaan: www.kapellenbaan.nl

5. REGENT COLLEGE ARTISTIC MEDITATION FOR EASTER – A thoughtful and artistic meditation for Holy Week and Easter on "Christ lag in Todesbanden" ("Christ lay in the bonds of death"), a hymn written by Martin Luther and given glorious musical form in a cantata by J.S. Bach. By Sven Soderlund and Edward Norman under the auspices of   Regent College, Vancouver, Canada. Watch here

6. ONLINE SERIES ABOUT EXHIBITING SLAVERY AND REPRESENTING BLACK LIVES – 9 April, 13 h EST, 16 April, 13 h EST, 23 April, 11 h and 13 h EST, online: Exhibiting Slavery and Representing Black Lives—Art Museums and the Legacies of the Dutch Slave Trade: Curating Histories, Envisioning Futures. In part 1 the curators will discuss their work on groundbreaking projects in the Netherlands and the United States, namely the Rijksmuseum’s current Slavery exhibition, the Rembrandthuis Museum’s exhibition ‘Here: Black in Rembrandt’s Time’, the Los Angeles County Museum of Art’s reinstallation of its permanent collection, and the Museums Are Not Neutral initiative. They will reflect on the broader call for museums to recognize the relationship of their collections to slavery and to present-day racial injustice. This four-part program explores efforts by art museums to deploy their spaces and their collections—which are often enmeshed with colonialism and exploitation—to present more complete narratives of and perspectives on slavery and its legacies. This program is part of the Art Museums and the Legacies of the Dutch Slave Trade: Curating Histories, Envisioning Futures, presented by the Center for Netherlandish Art at the Museum of Fine Arts, Boston, the Harvard Art Museums, and Harvard University’s Department of History of Art and Architecture. This program will take place online via Zoom. Free admission, but separate registration is required for all four parts of the program. To register, please complete this online form. For instructions on how to join a meeting in Zoom, please click here. If you have any questions, please contact am_register@harvard.edu. See also https://www.codart.nl/guide/agenda/exhibiting-slavery-and-representing-black-lives/

Voor meer tentoonstellingen, lezingen, kunstvespers, conferenties enz. in Nederland, België, Europa en elders in de wereld, klik hier

ArtWay is een website met materiaal voor kerken en individuen die kunst en geloof met elkaar willen verbinden.

ARTWAY: OPENING EYES, HEARTS AND MINDS


Andere recente meditaties:
- april 2021: Rafaël: De opdracht van Christus aan Petrus
- april 2021: Charles Mackesy: De jongen, de mol en het paard
- maart 2021: Djanira da Motta e Silva: Schandpaalplein
- maart 2021: De Kruisweg van Halfweg

Voor meer beeldmeditaties, klik onder Kunstenaars