ArtWay

We moeten weer hoge kathedralen bouwen om de grootheid van God te eren. Jelle Korevaar

Spel van Licht

Spel van licht

Een predikant en een choreograaf over dans in een kunstvesper

Predikant aan het woord

In de Lebuinuskerk, een grote middeleeuwse kerk in Deventer, worden zo’n vijf keer per jaar kunstvespers gehouden. Deze vespers worden voorbereid door een commissie waarin o.a. de kerkmusicus en de predikanten zitting hebben. Voor iedere vesper wordt een andere kunstenaar gezocht om mee samen te werken.  Daarbij wordt geprobeerd de verschillende kunstdisciplines zoveel mogelijk af te wisselen. Zo hadden de afgelopen jaren musici, videokunstenaars, dichters, schrijvers, schilders, beeldhouwers en dansers een aandeel in de voorbereiding en uitvoering van de vespers.

Een spannend gebeuren. Want zowel de bijbeltekst(en) die in de vespers gelezen worden als de kunstuitingen spreken hun eigen taal. Hoe breng je een dialoog tussen die twee elementen op gang op zo’n manier dat beide gerespecteerd worden? De kunstuiting moet geen plaatje bij de bijbeltekst worden. En omgekeerd moet ook de bijbeltekst niet de rol krijgen van een vroom versiersel. Dat vraagt steeds om veel voorbereiding en intensief overleg met de kunstenaars.

Waar ikzelf als predikant de laatste jaren de meeste inspiratie aan heb ontleend is het werken met moderne dans. De bewegende beelden ontworpen en gedanst door de jonge choreografe en danser Mayke van Veldhuizen voegden veel toe aan de vesperliturgie. De kerkgangers zaten op het puntje van hun stoel, intens betrokken.  

Voor mij als liturg was het boeiend en leerzaam door haar geregisseerd te worden met het oog op mijn aandeel in de liturgie. Vragen als: ‘Waar sta ik? Wat doe ik? Wat trek ik aan?’ werden ineens cruciaal. Omdat we Mayke een hoofdrol toevertrouwden in deze kunstvespers laat ik haar nu graag zelf aan het woord. Zij schetst aan de hand van een vesper die we voorbereidden voor Advent een beeld van het intensieve proces dat werken met dans in de liturgie vraagt. 

In een bijlage voegen we de orde van dienst toe.

Ingrid de Zwart, sinds 20 juni 2021 em. predikant PKN, i.dezwart@hccnet.nl  

 

Choreograaf en danser aan het woord

Toen de kunstvespercommissie van de Lebuinuskerk in Deventer mij benaderde voor een vesper in de Adventstijd, was ik meteen enthousiast. Ik had al eerder een choreografie gemaakt voor een avondgebed in deze kerk en die samenwerking was fijn verlopen. De vespercommissie werkt met jaarthema’s. Dit keer was het thema “Spel van het Licht”. Als danser begon ik meteen associaties te maken en te fantaseren wat ik voor me zag bij dat thema. De beelden die in me opkwamen, deden mij beseffen dat ik een scenograaf nodig had; iemand die met licht kan werken en met ons zou kunnen nadenken over de attributen, het decor en de belichting die we nodig hadden. Ik benaderde, in overleg met de predikante,  Grischa Runge. Grischa is een scenograaf en lichtontwerper die altijd heel betrokken is bij de inhoud van een voorstelling. Dit is natuurlijk essentieel, maar niet altijd vanzelfsprekend. Grischa wilde dit project graag aangaan.

Voor elke samenwerking met een kerk probeer ik iets nieuws te maken. Ik luister daarvoor eerst goed naar waar de behoefte ligt en wie de kerkgangers zijn. Een kunstvesper vraagt  bijvoorbeeld iets anders dan een zondagochtenddienst. De brainstorm rond deze vesper vond vooral plaats met Ingrid, die dit keer de liturg was. De vespercommissie waar zij deel van uitmaakte had al voorwerk gedaan en er was besloten dat de aankondiging aan Maria centraal zou staan. We zochten daarom eerst naar allerlei inspiratiebronnen die Maria in het licht konden zetten: bijbelfragmenten, gedichten, teksten, liederen en schilderijen.

Het verhaal van de aankondiging trof ons vooral, toen we daarvan een afbeelding van een fresco van Fra Angelico bekeken. Daar zagen we hoe die aankondiging als een spel van licht in beeld gebracht werd. Ingrid en ik hadden daar veel gesprekken over. De schildering laat Maria in een besloten hof (hortus conclusus) zien en de engel Gabriël die door die beslotenheid heen breekt en Maria de aankondiging brengt. Hoe zou dat moeten zijn geweest voor haar? Wat zou ze hebben gevoeld? Ik probeerde de emoties van Maria onder woorden te brengen: verrast, boos, verdrietig, verlegen, verwonderd, verward, acceptatie, bevrijding.  

De interactie tussen Maria en Gabriël daar in die hof riep associaties met het Hooglied op. We lazen daarom een aantal fragmenten en zochten uit wat ons passend leek. Zowel de fresco als de tekst drukte naar ons idee een bevrijdende beweging uit van licht dat in een leven doorbreekt.

Deze gesprekken en de inspiratiebronnen die we vonden gaven de choreografie een richting. Ook in andere vespers waarin ik met de vespercommissie samenwerkte de afgelopen jaren bleek dat een goede aanpak. Hoe de brug precies geslagen wordt tussen thema, tekst en dans, tussen choreografie en liturgie is altijd lastig te benoemen. Het is een creatief proces dat tijd, denkwerk en gesprek nodig heeft. Ik hoop altijd dat ik op zo’n manier een brug weet te slaan dat de kerkgangers bewogen worden door de dans, ook al begrijpen ze het misschien niet volledig. Het kunnen raken zonder woorden is de kracht van dans.

 

Bevrijdende beweging

Ik wilde in deze vesper met iets werken dat met mij die bevrijdende beweging zou kunnen maken in de ruimte. Wat dit moest zijn wist ik nog niet, maar ik zag niet enkel een danssolo voor me. Omdat de Lebuinuskerk heel groot is, had het naar mijn mening in elk geval een groot gebaar nodig. Hier kwam de scenograaf in beeld. Grischa en ik kwamen op het idee om een lang doek te gebruiken. We kochten twee elastische doeken van 12 meter lang en 1 meter breed en namen die mee naar een dansstudio. We kozen voor de kleur blauw als verwijzing naar Maria. In de studio probeerden we alle mogelijkheden uit. We hingen het doek op verschillende manieren op. Ik improviseerde met het doek op verschillende muzieknummers en we filmden dit elke keer. Wat werkte schreven we op. Zo probeerden we materiaal te verzamelen voor een choreografie. De manier van improviseren en onze muziekkeuze baseerden we op de voorbereidingsgesprekken met de liturg.  

Na veel improvisaties vond ik een bewegingskwaliteit die de gevoelens van Maria van het opgesloten zitten in een hof (schilderij) en de bevrijding daaruit liet uitkomen. Het was de intentie van de bewegingen om deze gevoelens uit te drukken. De bewegingen waren dus geen gebarentaal bij de lezing en vormden ook geen ‘uitleg’ bij het verhaal van de aankondiging.

Na de vele repetities in de studio namen Grischa en ik de doeken, muziek en lichten mee naar de Lebuinuskerk. Een locatierepetitie is altijd een spannend. Dan kom je er pas achter of je idee werkt. We moesten ook naar praktische oplossingen zoeken: hoe maken we de doeken vast en kan ik alle bewegingen wel op de oneffen grond van de kerk uitvoeren? Gelukkig is er (bijna) voor alles altijd wel een oplossing te vinden.

Met het doek, dat vastgemaakt kon worden aan vier pilaren in de ‘viering’ onder aan de trappen voor het hoogkoor, had ik verschillende relaties: ik gebruikte het als steeds een ander kledingstuk, ik zat soms met het doek (letterlijk) in de knoop en ik hanteerde het als iets waar ik op kon leunen en aan kon hangen.

De gedanste dialogen die ik zo had met het doek legden een verbinding met de dialoog uit het Hooglied en het verhaal van de aankondiging, zoals we dat zagen in het werk van Fra Angelico. In de kunstvespers doet ook de muziek altijd mee. Een geluidstechnicus van de Lebuinus werd nu bij de uitwerking betrokken en ook de organist die een muzikaal aandeel inbracht voor orgel en gemeentezang. Dit keer werd gedacht aan een aantal improvisatiemomenten op het orgel naast de door allen te zingen liederen. De lofzang van Maria paste sowieso prachtig. 

Ik vind het altijd belangrijk dat mijn bewegingen een werkelijkheid weergeven. Het was bijvoorbeeld echt lastig om met het doek te dansen; het knelde vaak en daardoor kreeg ik veel striemen. Ook was het heel moeilijk om mijn balans te houden. De uitdagingen van het doek maakten zo onverwacht de pijn en moeiten van Maria zichtbaar en voelbaar in de vesper. Ik nam die daarom mee in de choreografie; het hoefde niet verbloemd te worden want het maakte de dans meer ‘echt’.

Aan het einde van de choreografie zat ik vast in het doek en reikte ik naar een lichtbol op de grond. Een verwijzing naar acceptatie, overgave en het vinden van hoop. Ingrid, eenvoudig gekleed in zwart en roze, raapte als liturg door mij geregisseerd deze lichtbol op in de verder donkere kerk. Daarna droeg ze het gedicht “Het licht is rond” van Pierre Kemp voor. Dit gedicht sloeg in dit spel van licht de brug van dans naar gesproken taal.

Door de nauwe samenwerking waarin we verschillende kunstdisciplines en bijbelgedeelten met elkaar in verbinding brachten, konden we van deze vesper een inspirerend geheel maken.

Mayke van Veldhuizen, choreograaf en danser, www.maykevv.com ; info: maykevanveldhuizen@gmail.com

 

SPEL VAN LICHT

Fra Angelico, Aankondiging aan Maria, c. 1438-47, fresco, 230 x 321 cm (San Marcoklooster, Florence)

Daar zit ze, Maria, in haar blauw gewaad
de beslotenheid van haar bestaan ineens geopend,
een stem, licht,
een andere werkelijkheid
die haar leven op vogelvleugels binnen vlindert,
een glimp van het paradijs,
een hof in bloei,
hoop voor wie geen toekomst ziet.

Stilte                           Als voorbereiding op dit avondgebed kunt u de afbeelding op de voorkant van deze orde van dienst bekijken

Orgelspel 

Openingstekst           ‘Kunst’, Martin Bril (uit Verzameld werk, 2002)

Kaarsen worden aangestoken onder orgelspel

Psalmengebed                       allen zingen Psalm 63, vers 1, 2, 3 

Lezing                         Hooglied 4:12-16 uit de Nieuwe Bijbelvertaling in wisselspraak liturg en lid vespercie

Dans                           Mayke van Veldhuizen mmv scenograaf Grischa Runge

Gedicht                      ‘Het licht is rond’, Pierre Kemp (uit Transitieven en immobielen, 1940) 

Lofzang van Maria               allen zingen Lied 157 a  (Liedboek 2013)

Gebeden                    Avondgebed - voorbeden -  stil gebed

Orgelimprovisatie

Zingen                                   Lied 500 vers 1,  4 en 5  (Liedboek 2013)  

Zegenbede                 L. Met vrede gegroet en gezegend met licht

                                   A. Met vrede gegroet en gezegend met licht


Meer:

24 augustus 2021 / Maria Magdalena – Kroongetuige, Zondaar, Feminist

Een boekbespreking door Wilma Wagenaar

De kunstwerken zeggen meer over de tijd waarin zij gemaakt zijn dan over Maria Magdalena zelf.

Lees meer...


27 juli 2021 / De bijna honderdjarige Jentsje Popma

door Jan Henk Hamoen

Glaskunst als geloofsbelijdenis. De bijna honderdjarige Jentsje Popma: schilder, beeldhouwer, glazenier

Lees meer...


30 juni 2021 / De zee van God die in de vensters staat

door Marco Batenburg

Ik wil onderzoeken welke betekenis beschilderde glasvensters in een kerkgebouw hebben. 

Lees meer...


13 mei 2021 / Ineke Ruiter: Tekentaal en rouw

Het maakt niet uit waar je geboren wordt, een kind gaat tekenen en maakt duidelijk wat hij of zij nodig heeft.

Lees meer...


21 april 2021 / De kerk: partner in onze culturele ontwikkeling

door Grady van den Bosch

Op welke manier kan de kerk partner zijn in de culturele ontwikkeling van de Nederlander van nu?

Lees meer...


23 maart 2021 / Vijftig jaar kunsttheologie: 1970 tot heden

door Victoria Emily Jones

Er is in de afgelopen halve eeuw, vooral in de laatste twintig jaar, enorme voor­uit­gang ge­boekt op het terrein van de kunsttheologie.

Lees meer...


10 februari 2021 / Leendert Houtekamer, beeldhouwer (1956-2020)

door Adri Geelhoed

Er is een grote schoonheid in dit beeld van monumentale rust en diepe droefheid. Het beeld is niet alleen buitenkant, materie, het toont ook geest. 

Lees meer...


08 januari 2021 / Cornelis Rijnsdorp

door K. van der Zwaag

Anne Schipper ontrukte Rijnsdorp aan de vergetelheid door twee boeiende proefschriften aan hem te wijden.

Lees meer...


11 december 2020 / Kerstnieuwsbrief 2020

Wat het Artway-platform zo mooi maakt is het wereldwijde bereik; dankzij onze meertaligheid. In alle landen van de aarde zijn er ArtWay-bezoekers.

Lees meer...


27 oktober 2020 / Kunst in de kerk: een pastorale kans

door Mark Delrue

Drie vragen over de relatie tussen kunst en geloof: zijn kunst en Kerk bondgenoten, plaatsvervangers of elkaars tegenstrevers? 

Lees meer...


18 september 2020 / BOEKBESPREKING KUNST D.V.

door Gertjan Schutte

Kunst wordt te vaak nog gezien als een optie die ook weer overbodig is, in plaats van een onmisbaar onderdeel van het leven. 

Lees meer...


17 augustus 2020 / BOEKBESPREKING

Hoe andere culturen de Bijbel zien

Christian Weber, Wie andere Kulturen die Bibel sehen. Ein Praxisbuch mit 70 Kunstwerken aus 33 Ländern.

Lees meer...


17 juli 2020 / Neocalvinisme en kunst IV

Lambert Zuidervaart: de betekenis van een kunstwerk is geen neutraal feit maar een meer of minder waardevolle bijdrage aan het floreren van mensen in de samenleving.

Lees meer...


12 juni 2020 / Neocalvinisme en kunst III

Calvijn en kunst: zuivere visie of blinde vlek?

door Adrienne Dengerink Chaplin

Lees meer...


14 mei 2020 / Neocalvinisme en kunst II

Hans Rookmaaker: De vrijheid van de kunstenaar

De Here spreekt ons aan als mondige mensen, die in vrijheid aan het werk kunnen en mogen gaan.

Lees meer...


17 april 2020 / Neocalvinisme en kunst I

Interview (1992) door Pieter van Kampen met Calvin Seerveld, emeritus hoogleraar in de esthetica.

Dit is de eerste blog in een serie over neocalvinisme en kunst

Lees meer...


25 maart 2020 / De Pietà

door Grady van den Bosch

De Pietà is intiem en tijdloos. Het is een close-up van de relatie tussen de moeder en haar dode kind, in oorsprong Maria en Jezus.

Lees meer...


22 februari 2020 / De mythe over de kunstenaar

Onze cultuur is doortrokken van ideeën over kunstenaars. En dat roept de vraag op: wat voor invloed hebben die ideeën op ons handelen en leven als kunstenaar?

Lees meer...


15 februari 2020 / Tussen figuratief, decoratief en abstract

Na de Tweede Wereldoorlog pakten kunstenaars vrijwel allemaal hun figuratieve stijl op van voor 1940. Maar de nieuwe abstracte kunst drong op. Wat betekende dit voor de kerkelijke kunst? 

Lees meer...


07 december 2019 / ArtWay Nieuwsbrief 2019

Steun ArtWay en ontvang het boek Kunst D.V. over calvinisme, neocalvinisme en kunst.

Lees meer...


16 november 2019 / Laagvliegers, God en het alledaagse

door Ignace Schretlen

Misschien heeft Hij mij geleerd dat niets in het alledaagse vanzelfsprekend is.

Lees meer...


23 september 2019 / Thijs Buit, schilder

Arie Slob: 'Ik durf wel te stellen dat Thijs Buit in kringen van gereformeerde calvinisten baanbrekend werk heeft verricht.' 

Lees meer...


04 september 2019 / Adhémar Vandroemme: De lijdende Christus

door Koos van Noppen

Ik kan deze beeltenis niet los zien van de context. In dit West-Vlaamse stadje en de ommelanden telt men de doden van de Eerste Wereldoorlog bij tienduizenden. 

Lees meer...


31 juli 2019 / De Biblebelt in het Catharijneconvent

door Ineke de Jong

De werken van de hedendaagse refokunstenaars vormen wat mij betreft het hart van de tentoonstelling. Zij vertalen de refobelevingswereld in beelden.

Lees meer...


02 juli 2019 / QR-code van Paul Boer bij de Fundatie

Door deze unieke grafische afdruk te scannen wordt het kunstwerk zichtbaar. De code dient namelijk als een poort naar zijn kunstwerk, terwijl het kunstwerk op zijn beurt ook een poort is.

Lees meer...


08 juni 2019 / Moderne kunst met christelijke thematiek

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


29 mei 2019 / Moderne kunst met christelijke thema’s

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


03 mei 2019 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...


27 april 2019 / Het beeld na de beeldenstorm

door Jacolien Wubs

Er is zoiets als een vroege protestantse beeldcultuur. Na de Beeldenstorm en Reformatie werd gezocht naar nieuwe manieren om de kerkruimte in te richten en te verfraaien.

Lees meer...


13 maart 2019 / Art Stations of the Cross

Eigentijdse KUNSTPELGRIMAGE in Amsterdam 6 maart - 22 april

Wij hopen dat u als een pelgrim op pad wilt gaan, op zoek naar medemenselijkheid en compassie, op zoek naar meer, naar meer liefde en meer God.  

Lees meer...


08 januari 2019 / Werk, Bid & Bewonder

De Mythe Voorbij: Over kunst en calvinisme in het Dordrechts Museum

door Lieke Wijnia

Lees meer...


01 december 2018 / ArtWay nieuwsbrief

ArtWay heeft bijzondere plannen voor 2019!

Na Londen, Washington en New York is nu Amsterdam in beeld voor een toonaangevende kunsttentoonstelling met de titel Art Stations of the Cross.

Lees meer...


11 oktober 2018 / The Turn Club

door Grady van den Bosch

Het is bijzonder inspirerend om kunstenaars van allerlei slag te ontmoeten, die net als jij idealen hebben voor een betere samenleving.

Lees meer...


13 september 2018 / Kunstenaarsechtpaar Berry en Janny Brugman

door Jan van der Kolk

Om goed te kunnen werken, wilden ze met rust gelaten worden. Het gevoel van onafhankelijkheid gaf hun rust en vrijheid. 

Lees meer...


09 augustus 2018 / Portret Florence de Werquignoeul

door Koenraad De Wolf

Dit portret vertelt het (vergeten) verhaal van de Contrareformatie en de heropbloei van het kloosterleven in de Zuidelijk Nederlanden.

Lees meer...


13 juli 2018 / Neo Rauch in Zwolle

door Marieke Herweijer

Juist door de confrontatie met de absurdistische kant van het leven intrigeert het werk van Neo Rauch.

Lees meer...


17 mei 2018 / Toespraak van Herwi Rikhof

bij de presentatie van zijn nieuwe boek over de Cenakelkerk van de Heilig Landstichting

‘Ik heb deze kerk leren waarderen als een echte kerk.’ 

Lees meer...


23 april 2018 / Lodewijk Schelfhout. Nederlands eerste kubist

door Lisette Almering-Strik

Het is lastig om Lodewijk Schelfhout te plaatsen binnen de Nederlandse kunsthistorie. 

Lees meer...


04 april 2018 / Blog van Rikko Voorberg

Blog over de kunst van het oefenen

'Nou,' zei hij, 'ga maar doen wat jij moet doen, daar valt vanzelf een vorm omheen.'

Lees meer...


15 maart 2018 / Bijbelse vrouwen als aartsmoeders

door Wim Eikelboom

De Zwolse beeldhouwer Thijs Kwakernaak maakte tien houten beelden van vrouwen uit de Bijbel. Stuk voor stuk beelden met een sterk karakter.

Lees meer...


23 februari 2018 / Creativiteit en kijken met het hart

door Gottfrid van Eck

Als we volwassen worden, zullen we hopelijk ontvankelijk blijven voor het wonder van het leven en ruimte blijven scheppen voor het niet-zichtbare. 

Lees meer...


30 januari 2018 / Adri Geelhoed over liturgische kleden

Liturgische kleden geven kleur aan het kerkelijk jaar en herinneren de kerkganger daaraan, net zoals de gezangen die gezongen worden. 

Lees meer...


01 januari 2018 / Recensie Oog in Oog van Kick Bras

door Marieke Herweijer

Kick Bras schrijft over meditatie, spiritualiteit en mystiek. In dit boek focust hij op de christelijke mystiek en hoe die terugkomt in de beeldende kunst. 

Lees meer...


06 december 2017 / ArtWay Nieuwsbrief December 2017

Wim Eikelboom, voorzitter van ArtWay, praat u bij over het reilen en zeilen van ArtWay in het afgelopen jaar.

Lees meer...


14 november 2017 / Nieuwe maatschappelijke spiritualiteit in de kerk

Zoals in andere steden krijgt ook in Zwolle het kerkgebouw een andere betekenis. De oude kerk in het centrum is hier omgedoopt tot ‘Het Academiehuis, de Grote Kerk Zwolle’.

Lees meer...


24 oktober 2017 / René van Tol over film Opstanding van het lichaam

De kunst van nu neigt naar het conceptuele. Deze neiging heeft tot gevolg dat de kunstenaars steeds meer het weerbarstige van de fysieke werkelijkheid gaan mijden. 

Lees meer...


04 oktober 2017 / Een beeldroman van Liesbeth Labeur

Dit boek laat de verwarring en de geloofsvragen zien van een slachtoffer van incest in een reformatorisch milieu, die het geheim van misbruik met zich meedraagt.

Lees meer...


08 september 2017 / Janpeter Muilwijk over Om Mattia en zelfdoding

Dood. Deze tentoonstelling is er om Mattia, Julia Mattia. Haar naam betekent Jeugdig, Geschenk van God. Zij stierf op 1 oktober 2015 door zelfdoding na een intens leven van begaafdheid, liefde en ziekte. 

Lees meer...


23 augustus 2017 / Het goede, het ware en het schone

Goedheid, waarheid en schoonheid behoren tot Gods esthetische normen. Een christelijke benadering van kunst staat dus tegenover de postmoderne aanname dat er geen absolute waarden zijn.

Lees meer...


04 juli 2017 / Fons Litjens: Een halve kerk voor Halfweg

Wie nu de kerk van Halfweg binnenkomt wordt overdonderd door een achterwand, die het zonlicht filtert en de ruimte vult met een warm en geel licht. Het hele raam is gevuld met mensen.

Lees meer...


24 juni 2017 / Heilige beelden en gehoorzame ogen

Stil worden bij een beeld van Christus herinnert mij eraan wiens beelddrager ik ben. Dit neem ik mee gedurende de dag als andere beelden mij iets anders proberen te vertellen.

Lees meer...


02 juni 2017 / Pelgrimeren in Groningen

Onlangs is de Stichting Pelgrimeren In Groningen van start gegaan met 2300 km pelgrimsroutes in de provincie Groningen. Alle middeleeuwse kerken en oude kloosterterreinen zijn in de routes opgenomen.

Lees meer...


04 april 2017 / MMC Schobbe in de W. de Zwijgerkerk, Amsterdam

Kunst in dienst van de kerk, de kerk in dienst van de kunst

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Lees meer...


07 maart 2017 / Maatschappelijk betrokken kunst

Een discussieopener door Adrienne Dengerink Chaplin

Sommige kunstenaars hebben vanwege hun groeiende ontevredenheid met de kunstwereld de overstap gemaakt naar de geëngageerde kunst. 

Lees meer...


01 februari 2017 / De zeven werken van barmhartigheid

Het jaar van barmhartigheid is alweer voorbij, maar het is en blijft een belangrijk thema. Hoe dachten onze middeleeuwse voorouders hierover? Dit veelluik van de Meester van Alkmaar laat het ons zien.

Lees meer...


03 januari 2017 / Aniko Ouweneel over christelijke kunst

De kunstenaar daagt ons uit en moedigt ons aan om te zoeken naar de bron van onze adem, van wat ons leven de moeite waard maakt en van ons verlangen naar een verlossende harmonie.

Lees meer...


09 december 2016 / Nieuwsbrief ArtWay december 2016

Like an imitation of a good thing past, these days of darkness surely will not last. Jesus was here and he is coming again, to lead us to the festival of friends.

Lees meer...


01 november 2016 / Ally Gordon over religie in de hedendaagse kunst

Laten we een wandeling maken langs een paar musea in Londen. Tijdens deze wandeling wil ik de plaats van religie in de hedendaagse kunst overdenken.

Lees meer...


30 september 2016 / Janna Beek over kunst in psychotherapie

Stel u voor dat u naar een schilderij of beeldhouwwerk kijkt. Dit werk roept ‘iets’ in u op. ‘Iets’ in uw binnenwereld, waar u zich nog niet bewust van bent, is geraakt. ‘Iets’ dat wacht op herkenning. 

Lees meer...


01 september 2016 / H.R. Rookmaaker: Spreekt kunst vanzelf?

Kunst is noch slechts een middel tot een doel, noch een religie, noch een activiteit voor een klein groepje uitverkorenen, noch een puur wereldse bezigheid. Geen van deze opvattingen over kunst doet recht aan de creativiteit waarmee God de mens heeft uitgerust. 

Lees meer...


29 juli 2016 / Joost de Wal over Verspijkerd en verzaagd

Veel heiligen- en devotiebeelden, vaak van gips, werden door de pastoors aan de straat gezet. En vervolgens…, vervolgens vinden we ze terug in de hedendaagse kunst. Wat doen ze daar? Betekenen ze nog iets?

Lees meer...


30 juni 2016 / Wessel Stoker over hedendaagse religieuze kunst

Mijn vraag bij de prachtige tentoonstelling The Problem of God is of de curator Isabelle Malz in de catalogus aan de kijker wel een adequate uitleg geeft van kunst als religieuze kunst. 

Lees meer...


09 juni 2016 / Betty Spackman: Depressie en creativiteit

Als je een ronde pin bent en je een vierkante pin moet worden om in de hokjes van de samenleving te passen, is dat op z'n zachtst gezegd pijnlijk.

Lees meer...


19 mei 2016 / Johannes Wickert klaagt inhumaan asielbeleid aan

Johannes Wickert is een van de zeldzame hedendaagse kunstenaars die een maatschappijkritische rol opneemt. En niet alleen in zijn schilderijen. 

Lees meer...


27 april 2016 / Marleen Hengelaar: Het onvervangbare beeld

Het beeld speelt een geheel eigen, onvervangbare rol in het leven van een mens. We kunnen het beeld als goede gave van God op een positieve en opbouwende manier in ons leven inzetten.

Lees meer...


06 april 2016 / Reinier Sonneveld over linksige kitsch

Die handen van alle leeftijden en kleuren, die bloemen daardoorheen, en dan die wonderlijke kleurbewerking. Het is allemaal reuzesympathiek, maar ja, dat maakt iets nog geen kunst.

Lees meer...


12 maart 2016 / Ned Bustard: De Bijbel is niet veilig

De Bijbel is een boek over gewone mensen die niet alleen geestelijke wezens zijn, maar ook hebzuchtig, berooid, haatdragend, hoopvol, egoïstisch en seksueel.

Lees meer...


24 februari 2016 / Wilma Wagenaar: Joost Zwagerman en Marc Mulders

Zwagerman schildert een zuigend zwart universum, in de steek gelaten door een onverschillige, liefdeloze god. Ten langen leste wendt hij zich af van religie en wijdt zich aan de kunst. 

Lees meer...


11 februari 2016 / Robb Ludwick: Opnieuw leren kijken

Het is een gave van Abigail Tulis om ongewone combinaties heel gewoon te laten lijken, zodat de kijker uitgenodigd en misschien uitgedaagd wordt om opnieuw te leren kijken.

Lees meer...


26 januari 2016 / Timon Ramaker: Kunst is broodnodig
Kunst is geen leuk extraatje, maar broodnodig in de wereld van vandaag. In een wereld die barst van clichés en onbegrip kan kunst verrassen en verbinden.
Lees meer...


14 januari 2016 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...