ARTWAY WEBSITE – Het is zover! We zijn bezig over te gaan op de nieuwe website. Als u nu www.artway.eu intikt, krijgt u de nieuwe website. We werken hier nog hard aan en er moet zeker nog verder aan gesleuteld worden, maar hopelijk kunt u vinden wat u zoekt. En anders: graag even geduld. De oude website kunt u nog bereiken via archive.artway.eu.
‍
ARTWAY – Blog De verbeelding: die andere weg naar de waarheid door Luci Shaw. ‘Als God ons iets duidelijk wil maken, doet Hij dat niet door middel van leerstellingen of abstracte bewoordingen, maar door middel van beelden.’ Lees meer
‍
KIJKTIP – De documentaire ‘Pipe Dream – De strandbeesten van Theo Jansen’. Nu online te zien: de documentaire ‘Pipe Dream – De strandbeesten van Theo Jansen’. Deze documentaire duikt in het leven en werk van Theo Jansen, de kunstenaar die de stranden van Scheveningen heeft getransformeerd tot een uniek podium voor zijn bijzondere kunstwerken. Door middel van interviews geeft de documentaire een diepgaand beeld van wie Jansen is. Terwijl hij zijn best doet om leven te schenken aan zijn creaties, wordt hij geconfronteerd met zijn eigen sterfelijkheid. ‘Pipe Dream – De strandbeesten van Theo Jansen’ is een reis door Jansens leven en filosofie en onderzoekt de relatie tussen kunst en kunstenaar, schepper en dier, meester en slaaf. De Close Up-documentaire ‘Pipe Dream – De strandbeesten van Theo Jansen’ is te zien op NPO Start.
‍
KERKJE GINNUM BESCHIKBAAR VOOR KUNSTENAARS – Heb je belangstelling om je gedurende 1 of 2 weken onder te dompelen in het kerkje van Ginnum? Schrijf naar Henk Pietersma voor een schema van data en andere info en om je aan te melden. Voor wat betreft je verblijf: Er is een piepklein keukentje en een toilet. Er is geen verwarming. Logeren of overnachten in de kerk is niet mogelijk. Voor verblijfsmogelijkheden kan je een lijstje met namen opvragen. De kosten voor gebruik van het kerkje bedragen dit jaar € 80,00 per persoon per week, van maandag t/m zaterdag. Alleen bij een reservering van twee aaneensluitende weken, is de ‘tussenzondag’ inclusief. art@henkpietersma.nl
‍
ONLINE KUNSTRETRAITE – Neem de tijd om bewust toe te leven naar Pasen! Bestel de kunstretraite van Davitha van de Kuilen voor de veertigdagentijd van 5 maart t/m 17 april. Lees meer en/of bestel
‍
TUSSEN HEMEL EN OORLOG – 21 februari - 15 juni, Catharijneconvent, Utrecht: Tussen hemel en oorlog. Ga mee terug naar de roerige tijd tussen de twee wereldoorlogen, de belangrijke kraamkamer van de moderne kunst. Tussen hemel en oorlog brengt de hoogtepunten uit de Europese avant-garde kunst van 1918-1939 samen. Aan de hand van indrukwekkende werken van toonaangevende namen als Wassily Kandinsky, Charley Toorop en Max Beckmann ontdek je hoe kunstenaars in de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw zochten naar vernieuwing en zingeving. Een zoektocht die de moderne kunst voorgoed veranderde. Lees meer
‍
LEZING KUNST IN DE KERK IN HET INTERBELLUM – 25 februari, 14:00-15:00, Auditorium Museum Catharijneconvent, Lange Nieuwstraat 38 Utrecht: Lezing over De kerk als Gesamtkunstwerk. Tijdens het interbellum kwamen in korte tijd vele tientallen nieuwe katholieke kerken tot stand. Kunsthistorica Korine Hazelzet vertelt in haar lezing over de vernieuwende kunst in deze kerken. Lees meer
‍
STUDIEDAG CATHARIJNECONVENT HET GODDELIJKE IN DE MODERNE KUNST – Zaterdag 29 maart 11:15-17:00 uur. Rondom de tentoonstelling Tussen hemel en oorlog organiseert de Vrije Academie een bijzondere studiedag over de verrassende connectie tussen religie, spiritualiteit en moderne kunst. Tijdens deze dag duik je dieper in de werken van kunstenaars zoals Kandinsky en Eliasson, die op verschillende manieren spirituele thema’s en zingeving in hun kunst verwerken. Meld je aan
‍
BOEK TUSSEN HEMEL EN OORLOG – Rozanne de Bruijne  (red.), Tussen hemel en oorlog. Zwolle: Waanders Uitgevers, 2025. Op 20 februari 2025 verschijnt bij Waanders Uitgevers het boek over kunst en religie in het interbellum ter gelegenheid van de tentoonstelling in Museum Catharijneconvent in Utrecht. De spirituele zoektocht van kunstenaars tussen de twee wereldoorlogen, met werken van onder anderen Kandinsky, Toorop en Kollwitz, die betekenis en hoop zochten in een tijd van crisis. Tussen hemel en oorlog neemt je mee in de artistieke zoektocht naar zingeving in de periode tussen twee wereldoorlogen (1918 tot 1939). In deze turbulente tijd boden religie en spiritualiteit inspiratie en houvast aan veel Nederlandse, Belgische en Duitse kunstenaars. Dromend over een nieuwe wereld zochten ze naar betekenis, gemeenschap, essentie en identiteit. Die zoektochten resulteerden in indrukwekkende kunstwerken met ook nu nog herkenbare en relevante thema’s. In veertien hoofdstukken geschreven door verschillende specialisten reis je door het spirituele landschap van het interbellum. 176 pagina’s, paperback, €29,95.
‍
LEZING WESSEL STOKER – Zaterdag 15 maart van 14:00-15:00 uur, Catharijneconvent, Utrecht: Lezing Wessel Stoker over De spirituele kunst van Kandinsky en Jawlensky. Duik in deze lezing van Prof. dr. Wessel Stoker in de spirituele kunst van Kandinsky en Jawlensky, beiden afkomstig uit Rusland. Hun werk is sterk beïnvloed door de oosterse orthodoxie. Centraal staan de werken die te zien zijn op de tentoonstelling: Kandinsky’s Strahlenlien en Jawlensky’s Abstrakter Kopf: Begierde. https://www.catharijneconvent.nl/activiteiten/lezing-wessel-stoker/
‍
BIOGRAFIE OVER JAN MANKES – Rémon van Gemeren, Jan Mankes. Schilder van tederheid. Zwolle: WBooks, 2025, vierde druk.  Jan Mankes (1889-1920) werd slechts dertig jaar, maar liet bijna tweehonderd schilderijen na. De afgelopen decennia is de belangstelling voor zijn werk sterk toegenomen, met tal van publicaties en tentoonstellingen. Mankes zonderde zich het liefst af in de natuur en in zijn atelier. Uiterlijk was hij kalm, innerlijk was hij onrustig. Hij was een kunstenaar die uiting wilde geven aan zijn geestelijk leven en daartoe zocht hij naar manieren om dieper door te dringen in de objecten die hij afbeeldde. Zijn werk wordt gekenmerkt door verstilling, verfijning, eenvoud, zuiverheid en melancholie. Rémon van Gemeren volgt Mankes op de voet en geeft tegelijkertijd een scherp en intrigerend beeld van zijn persoonlijkheid en kunstenaarschap. Ook plaatst hij Mankes in de context van zijn omgeving en zijn tijd. Jan Mankes. Schilder van tederheid vertelt een verhaal over een man die de tederheid van het bestaan wilde uitdrukken met behulp van alles wat hij mooi vond, een verhaal over de kracht en de kwetsbaarheid van het leven. Met 42 afbeeldingen. € 29,95. De dubbeltentoonstelling over Jan Mankes is t/m 22 juni te zien in Museum Belvédère en Museum Arnhem.
‍
SYMPOSIUM KUNST, RELIGIE EN KLIMAATVERANDERING – 10 april, 10.00- 17.00 uur (inloop 9.45 uur). Utrecht, Auditorium Catherijneconvent, Utrecht: Symposium van Figura Divina COSMOS: GODDELIJK CANVAS? KUNST, RELIGIE EN KLIMAATVERANDERING. Het symposium is georganiseerd in samenwerking met het NWO Onderzoeksproject ‘Religie en klimaatverandering in Nederland’ (Tilburg University). Inschrijfgeld 30 euro inclusief de vegetarische lunch. Voor het programma, zie https://figuradivina.org/symposia/kunst-religie-en-klimaatverandering-2025/. Opgave vóór 4 april via de link op https://figuradivina.org/ of rechtstreeks: https://www.religionclimate.org/nl/cosmos-goddelijk-canvas
‍
KRUISWEG EN ARS MUSICA IN SCHEVENINGEN – Zondag 13 april 2025, 19.00 uur, Bethelkerk Scheveningen, Jurriaan Kokstraat 175, Scheveningen: Kruisweg van ontwerper Floris Hovers met muziek van Ars Musica. Ontwerper en kunstenaar Floris Hovers maakt iets bijzonders: een nieuwe kruisweg met veertien staties. Hij gaat deze uitdaging aan voor het project 'De Nieuwe Passie' in de Scheveningse Bethelkerk. Hierbij worden kunst en muziek gecombineerd. Hovers presenteert het resultaat zelf op zondag 13 april, terwijl muziek klinkt van onder andere Johann Sebastian Bach, Jean Sibelius en Arvo Pärt. Het orkest van Ars Musica onder leiding Patrick van der Linden voert de muziek uit. Floris Hovers maakt van restmateriaal kleurige steden, maar ook bijzonder speelgoed en meubels. Zijn kunstwerken worden overal ter wereld verkocht. Toegang: Gratis, kaarten reserveren noodzakelijk. Informatie en kaarten: www.denieuwepassie.nl
‍
ZOEKEN NAAR ZINGEVING IN KRÖLLER MṺLLER – t/m 11 mei, Kröller-Müller Museum, Houtkampweg 6, Otterlo: Zoeken naar zingeving. Zoeken naar zingeving was de drijvende kracht achter Helene Kröller-Müllers persoonlijke leven en verzameling. Dwars door de collectie volg je haar reis langs kunstenaars en stromingen, filosofie en spiritualiteit. Haar bestemming was een museum als een centrum voor geestelijk leven, geplaatst in de rust van de natuur. Zoeken naar zingeving is een tentoonstelling die inspireert en uitnodigt tot eigentijds filosoferen over het leven en kunst. e ziet kunstwerken van onder anderen Vincent van Gogh, Johan Thorn Prikker, Jan Toorop, William Degouve de Nuncques, Odilon Redon, Pierre Puvis de Chavannes, Jan Sluyters, Charley Toorop en Piet Mondriaan. En beeldhouwwerken van onder anderen John Rädecker en Johan Coenraad Altorf. Lees meer
‍
BOVEN NATUUR IN HAARLEM – 22 februari t/m 30 maart, Vishal Haarlem: Boven Natuur. Opening: vrijdag 21 februari om 17.00 uur (deuren gaan open om 16.45 uur) door Marjoleine de Vos, schrijver, dichter en columnist van NRC. Het thema van deze tentoonstelling is ‘het bovennatuurlijke’. De deelnemende kunstenaars onderzoeken en verbeelden elk op hun eigen manier het ruime gebied buiten de door ons waarneembare en verklaarbare wereld. Dit kan zijn door middel van spiritualiteit, magie, religie, mythes of volksverhalen. De kunstwerken in de tentoonstelling tonen bezielde werelden, waarin een grote verbondenheid met de essentie van het leven en de natuur voelbaar is en waarin alles op een dieper niveau met elkaar verweven is. Deelnemende kunstenaars: Janpeter Muilwijk, Shani Leseman, Carmen Schabracq, Sophie Steengracht, Emma van Drongelen (tevens curator).Zondag 23 maart om 14.00 uur: Kunstenaarsgesprek over het thema ‘het bovennatuurlijke’, onder leiding van Koos de Wilt. Alle kunstenaars zullen aanwezig zijn. Aansluitend zal pianiste Karin de Boef meditatieve muziek van onder meer Jacco Lamfers en Douwe Eisenga ten gehore brengen op een vleugel die speciaal voor deze gelegenheid in de Vishal wordt opgesteld. Lees meer

JEDI NOORDEGRAAF IN GOUDA – t/m 6 april, De Veste, Ridder van Catsweg 300, Gouda: expositie Psalmenproject Harteklop in de Veste van Jedi Noordegraaf. Voor openingstijden zie www.devestegouda.nl/home/actueel/.
‍
MARISA RAPPARD IN ROTTERDAM – 16 februari t/m16 april, Studio Seine, Mathenesserdijk 323A, Rotterdam: Marisa Rappard: solo show 'The Comfort of Replicas'. Recent werk op doek en papier, machine geweven tapijten en digitale collages, die vertellen over het verlangen om elkaar zonder een scherm te ontmoeten, de zoektocht naar troost en echt contact. Open: donderdag – zaterdag en op afspraak. https://studioseine.nl/portfolio-item/marisa-rappard/

JAN VAN DER KOOI IN HEERENVEEN – t/m 22 juni, Museum Belvédère, Heerenveen: Jan van der Kooi – Wie ben je als niemand kijkt. Selectie zelfportretten en impressies van landschap De Veenhoop van meestertekenaar Jan van der Kooi (1957). Van der Kooi werkt in traditionele tekentechnieken en heeft een geheel eigen stijl ontwikkeld die het midden houdt tussen realisme en expressionisme. Hij exposeerde in gerenommeerde musea in binnen- en buitenland, maar niet eerder in Fryslân, de provincie waar hij al jaren woont en werkt. https://www.museumbelvedere.nl/nl/nu_te_zien/kabinetten/
‍
SIERK SCHRÖDER IN HARDERWIJK – t/m 30 maart, Stadsmuseum Harderwijk: Sierk Schröder. Een representatieve overzichtstentoonstelling van schilder en tekenaar Sierk Schröder (1903-2002). We brengen zijn veelzijdige oeuvre en vakmanschap voor het voetlicht en geven hem de plek in de kunstgeschiedenis die hij verdient. Sierk werd geboren in Nederlands-Indië. Van 1922 tot 1925 studeerde hij aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag. Hij maakte veel kinderportretten, met name van kinderen uit de betere milieus en schilderde veel bekende mensen uit het politieke, culturele en maatschappelijke leven. Onder wie Koningin Juliana en Koningin Beatrix, dirigent Bernard Haitink en Kardinaal Alfrink. Het allerliefste maakte hij vrij werk. Lees hier een gesprek van Antoine Bodar met Sierk Schröder ; Tentoonstelling Sierk Schröder - Stadsmuseum Harderwijk
‍
SAMUEL VAN HOOGSTRATEN IN REMBRANDTHUIS – t/m 4 mei, Museum Rembrandthuis, Amsterdam: De illusionist. Samuel van Hoogstraten. Samuel van Hoogstraten (1627-1678), een naam om te onthouden. Hij leerde en werkte bij Rembrandt, in het leerlingenatelier van het Rembrandthuis. Van al Rembrandts leerlingen was hij de meest succesvolle. In zijn eigen tijd dan. Want na de 17de eeuw verloor hij zijn bekendheid bij het grote publiek. En dat terwijl hij een geleerde kunstenaar was die voortdurend experimenteerde met verschillende onderwerpen en optische trucs. Op het gebied van illusionisme was hij zelfs een pionier: de 3D-kunstenaar van zijn tijd. Ook schreef hij op late leeftijd een beroemd boek vol met lessen voor een nieuwe generatie schilders – zijn intellectuele meesterwerk. In deze tentoonstelling leer je Samuel van Hoogstraten kennen, ontdek je de kunst van illusie en ga je ook zelf aan de slag: doorzie de trucs en maak je eigen optische illusie. Lees meer

‍BOEK OVER SAMUEL VAN HOOGSTRATEN – David de Witt, Leonore van Sloten,  Samuel van Hoogstraten | De illusionist. Zwolle: Wbooks, 2025. Samuel van Hoogstraten (1627-1678), was van alle leerlingen die Rembrandt onder zijn hoede heeft gehad de meest succesvolle. In zijn eigen tijd dan. Want na de zeventiende eeuw verloor hij zijn bekendheid bij het grote publiek. En dat terwijl hij een geleerde kunstenaar was die voortdurende experimenteerde met verschillende genres en optische trucs. Op het gebied van illusionisme was hij zelfs een pionier: de 3D-kunstenaar van zijn tijd. Van Hoogstraten schreef ook een invloedrijk handboek over het maken van schilderijen, Inleyding tot de hooge schoole der schilderkonst. Daarin gaat het vooral om het schilderen van wat hij ‘de zichtbare wereld’ noemt – schilderen wat je ziet. Generaties kunstenaars zijn ermee opgevoed. Niet onbelangrijk: dit boek beschrijft ook Rembrandts opvattingen over kunst, en is daarmee onze belangrijkste bron over die grote kunstenaar. Hoog tijd voor een hernieuwde introductie. € 29,95. Lees meer

‍BIJBELS MUSEUM IN ALMERE – t/m 6 juli, Kunstlinie Almere, tentoonstelling RE:FWD. A Reply to the Present, A Forward to Us All. Hoe ziet hoop eruit in een gebroken wereld? En hoe kan kunst ons helpen om ons een toekomst in te beelden die hoopvol, en tegelijkertijd realistisch is? De groepstentoonstelling RE:FWD: A Reply to the Present, A Forward to Us All – die vanaf 7 februari in Kunstlinie te bewonderen is, brengt hoopvolle toekomstperspectieven van 22 jonge kunstenaars samen. Via installaties, soundscapes, schilderijen, textielkunst en sculpturen verkennen en vieren  zij kleine en grote hoop. Zij kijken kritisch naar het verleden en het heden en speculeren over wat er zou kunnen zijn. Onder het motto – ´zonder bewustzijn vormt zich geen fundament en in een luchtkasteel kan niemand leven´ – onderzoeken zij wat het betekent om een toekomst vorm te geven vanuit rouw, veerkracht en mogelijkheden. Lees meer

‍JELTJE HOOGENKAMP IN ELBURG – t/m 28 juni, Museum Sjoel Elburg, Graaf Hendriksteeg 2, Elburg: Westerbork  ver weg  dichtbij. Dit jaar herdenken we het einde van de Tweede Wereldoorlog en vieren we dat we onze vrijheid terugkregen. Dat is nu tachtig jaar geleden. Met een expositie over kamp Westerbork willen we een brug slaan tussen verleden en heden, in een tijd waarin duidelijk is dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Op de tentoonstelling ‘Westerbork Ι ver weg Ι dichtbij’ worden ook de minder bekende perioden van ‘Westerbork’ belicht. Centraal staat de ‘barak’, die herinnert aan de vele barakken van Westerbork, van waaruit al die duizenden op transport werden gesteld naar de vele kampen in het oosten. Ook de meeste Joodse inwoners van Elburg werden vanuit deze barakken gedeporteerd. Het werk van Joodse kunstenaar Leo Kok (1923-1945) brengt Westerbork scherp op het netvlies. Door zijn tekeningen weten we hoe het kamp er tijdens de oorlog uitzag en hoe mensen in de barakken leefden. Jeltje Hoogenkamp (1946) verbeeldt in een reeks van 50 werken onder de titel ‘Ver Weg Dicht Bij’ het drama van de concentratiekampen. Zij maakte deze op basis van foto’s van Auschwitz-Birkenau uit een educatief project van een scholengemeenschap. Met verf, inkt, sjablonen en potlood veranderde zij de oorspronkelijke beelden in abstracte kunstwerken. Een kleine selectie van dit werk is hier te zien. De kunstenares wil met deze schilderijen de Holocaust onder de aandacht brengen van de generaties van nu en van de toekomst. ‘De geschiedenis van de Holocaust blijft een tijdloos onderwerp, de urgentie en actualiteit zijn adembenemend.’ Meer informatie

‍IKONEN IN KAMPEN – t/m 3 mei, Ikonenmuseum Kampen: Het jaar rond met Ikonen. Het zijn fascinerende objecten, kalenderikonen. Minutieus geschilderd laten ze grote groepen heiligen en feestdagen zien, geordend per maand of jaar. Als een soort verjaardagskalender liggen ze vaak op een lessenaar in een kerk. Zo kan iedereen zien van welke heilige het feest wordt gevierd. In deze tentoonstelling maken we kennis met kalenderikonen en wat op deze panelen te zien is. We kijken naar wat het verschil is tussen bewegende en vaste feesten en waarom sommige heiligen meerdere feestdagen hebben. https://www.ikonenmuseumkampen.nl/home

‍HENK HELMANTEL IN KAMPEN – t/m 31 mei, Ikonenmuseum, Kampen: de collectie Ritsema – een gevarieerde selectie van meesterwerken van Henk Helmantel. https://www.ikonenmuseumkampen.nl/home

‍ANNEKE KAAI IN LEIDEN – t/m 26 mei, Marekerk, Lange Mare 48, Leiden: expositie van Anneke Kaai, ‘kunstenares van het licht’. Een serie van 16 werken rond het thema ‘Relaties tot God’. Zaterdag 14 – 16 uur; zondag na de kerkdienst ca. 11.15 – 12.15. www.marekerk.nl WEERSOMSTUIT – Weersomstuit en 80 andere klimaatgedichten. Onder redactie van Ria Borkent en Alfred Valstar werd een dichtbundel samengesteld met gedichten rondom het klimaat., van 26 dichters. Zonder opgeheven vingertje, maar kleurrijk, soms wel confronterend, soms met humor, of juist ingekeerd. De dichtbundel is in 4 thema’s ingedeeld: Het weer, natuur, vervuiling en licht. Bij elk thema is een zwartwit illustratie door kunstenaar Grady van den Bosch, die ook het beeld voor de cover maakte. Er klinkt een stukje Bijbelse hoop door in de bundel. Ria Borkent schreef zelf verschillende teksten voor het Nieuwe Liedboek. Meer informatie op de website van Uitgeverij Anderszins: www.uitgeverijanderszins.nl

‍WORKSHOP TWEELUIK – 8 maart: monoprint & Gedicht bij een filosofisch thema. Op zaterdag 8 maart organiseert kunsteducator en kunstenaar Grady van den Bosch de workshop Tweeluik maken. Met de monoprinttechniek waarbij je met stukjes plastic zak acrylverf op je papier drukt, maak je een verbeelding en daarbij schrijf je in 3 stappen een kort gedicht. We werken vanuit een filosofisch thema, met voldoende ruimte voor een persoonlijke invalshoek. Locatie is De Duif in Huizen. Kosten zijn 57,50 euro inclusief alle materialen en koffie/thee/lekkers. Opgeven uiterlijk 22 februari bij gradyvandenbosch@kpnmail.nl. Meer info: www.gradyvandenbosch.nl

‍JAN MANKES IN HEERENVEEN – t/m 22 juni, Museum Belvédère, Heerenveen: Jan Mankes. In 2025 presenteren Museum Arnhem en Museum Belvédère een tentoonstellingstweeluik rond het oeuvre van Jan Mankes (1889-1920). De kunstenaar woonde en werkte van 1909 tot 1915 in Friesland en vestigde zich in de laatste jaren van zijn leven in het Gelderse Eerbeek. De twee exposities in Arnhem en Oranjewoud geven een representatief overzicht van een van de meest bijzondere kunstenaars die werkzaam waren aan het begin van de twintigste eeuw.Meer informatie

‍JAN MANKES IN ARNHEM – t/m 22 juni, Museum Arnhem, Utrechtseweg 87, Arnhem: De grootste Mankes-tentoonstelling ooit, verspreid over twee musea. Samen met Museum Belvédère in Oranjewoud laten we Mankes als nooit tevoren zien. Jan Mankes (1889-1920) staat bekend om schilderijen, waarop de tijd stil lijkt te staan. Een rustige scène van de mensen om hem heen, van dieren en van natuur. Hij maakte deze kunstwerken als reactie op de onrustige tijd waarin hij leefde, tegen de achtergrond van de communistische revolutie, de Eerste Wereldoorlog en het feit dat Nederland zich moest voorbereiden op oorlog. Waarom deed Mankes dat? Was het een manier om te ontsnappen aan de ellende? Of zat er een strategie achter? In Museum Arnhem zie je dat Mankes aandachtig en met veel gevoel schilderde. Ook kijken we naar zijn tijdgenoten en naar hedendaagse kunstenaars. Hoe zoeken zij rust in de onrustige wereld om zich heen? Lees meer

‍ZIEN EN GELOVEN IN DE MIDDELEEUWEN – t/m 4 mei, Rijksmuseum Twenthe, Lasondersingel 129-131, Enschede: Zien & Geloven – Zintuiglijke ervaring in de late middeleeuwen. Deze tentoonstelling neemt je mee terug naar het Europa van de late middeleeuwen, een tijd waarin christenen hun religieuze beleving versterkten door hun zintuigen te prikkelen met beelden, geluiden, smaken, geuren en tastbare voorwerpen. Deze expositie belicht de rol van de verschillende zintuigen en rituelen, en laat een tijd herleven waarin kunst intiem en intens werd beleefd. Lees meer

‍JELTJE HOOGENKAMP IN MIDDELBURG – t/m 31 maart, Etty Hillesum Huis, Molenwater 77, Middelburg: Lijnen van Herinnering: Het Kamp en het Denkende Hart met geselecteerde werken uit de reeks Ver Weg, Dicht Bij van kunstenaar Jeltje Hoogenkamp. De reeks bestaat uit 50 werken, gemaakt op basis van foto’s van Auschwitz uit een educatief project van Scholengemeenschap Lek & Linge in Culemborg. Voor deze tentoonstelling is een selectie gemaakt van kunstwerken die de verbinding zoeken tussen het fysieke kamp en de morele en filosofische dimensies die Etty Hillesum in haar geschriften heeft verwoord. Met verf, inkt, sjablonen en potlood heeft Hoogenkamp de oorspronkelijke beelden getransformeerd tot abstracte kunstwerken, waarin historische en persoonlijke lagen samenvloeien. De abstracte vormen en grijstinten roepen een gevoel op van mist en sneeuw, waardoor de fysieke beelden van Auschwitz plaatsmaken voor een introspectieve ruimte. Bezoekers worden uitgenodigd om zich te verdiepen in de gelaagde betekenis van herinnering en veerkracht, waarbij Lijnen van Herinnering een ruimte creëert voor reflectie op de morele urgentie van Hillesums gedachtegoed in onze tijd. Vrijdag, za en zo 13.00 – 17.00 uur. Opening 26 januari 14.00 uur. Meer informatie

‍HELMANTEL ONTMOET HUISMAN – t/m 28 september 2025, Jopie Huisman Museum, Workum: Helmantel ontmoet Huisman. In deze tentoonstelling is werk te zien van Henk Helmantel, een van de belangrijkste kunstenaars binnen het hedendaags realisme in Nederland. De tentoonstelling geeft een inkijkje in Henk Helmantels kunstenaarschap én zijn verwantschap met het werk van Jopie. Te zien zijn meer dan veertig van Helmantels beroemde stillevens en kerkinterieurs. Henk Helmantel: ‘Ik ben veel vergeleken met Jopie. Al hebben we onze eigen stijl, toch is er zeker een verwantschap voelbaar.’ Beide Noordelijke Realisten laten in hun stillevens eenvoudige gebruiksvoorwerpen met een voelbaar verleden figureren. Hoewel de kunstwereld hen allebei in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw wegzette als ‘niet vernieuwend’, bleven zij tegen de stroom in trouw aan hun eigen stijl. Lees meer

‍CORNELIS BOS IN AMERSFOORT – t/m 29 maart, Café Stu, Scherbierstraat 3a, Amersfoort: Cornelis Bos: risoprints, zeefdrukken, blauwdrukken. Opening op 11 januari vanaf 16.00 uur.

COMPASSION – t/m 31 augustus, Museum aan de Stroom, Antwerpen: Over de vele gezichten van medeleven. Medeleven voelen of tonen is eigen aan de mens en kent vele gezichten. De expo laat zien hoe we dat doorheen vele tijden, culturen en levensbeschouwingen in beeld brengen. En ook, wat de schurende kanten ervan zijn. Want hedendaagse kunst van Ai Weiwei, Berlinde De Bruyckere en Stephan Vanfleteren, doen je stilstaan bij de moeilijkere vragen rond dit thema. Geopend van 10:00 tot 17:00. Lees meer

‍EXPOSITIE IN DE SINT-APOLLONIAKERK IN ELST (BELGIË) – t/m 23 februari, Sint-Apolloniakerk, Elst (België): expositie met werken van kunstenaars Martine Bogaert, Erwin Silversmet en Jan Leenknegt. De tentoonstelling opent op zondag 9 februari met een aperitiefconcert met Lars Leinfelder Verhellen. Tijdens de week open van 13 tot 17 uur; zaterdag en zondag van 10 tot 17 uur. Meer info vindt u op www.alnetum.be.    

‍PARCUM POCKET #4 - Deze vierde PARCUM Pocket neemt je mee op tocht langs zeven religieuse erfgoedsites in en rond Leuven. Via de fysieke tocht 'Meesters in Verbeelding' richt PARCUM de spotlights op deze bijzondere plekken, met hun specifieke Vlaamse meesters. Naast de reeks kortverhalen die je ter plekke kan beluisteren, ontwikkelden we ook een luisterverhaal en deze pocket. Deze pocket biedt een overzicht van de verschillende objecten en locaties die aan bod komen in de meestertocht. Je krijgt een overzicht van de geschiedenis van de plek en het belang van het kunstwerk voor de erfgoedsite. Wat is de betekenis? Waarom is het speciaal voor deze plek gemaakt? En wie was de opdrachtgever en welke kunstenaar heeft het vervaardigd? Deze pocket kadert binnen ‘Vlaamse Meesters op hun Plek’, een initiatief van Toerisme Vlaanderen in samenwerking met Openbaar Kunstbezit Vlaanderen. Koop
‍
PARCUM Pocket #4 > VAN GOGH IN GRONINGER MUSEUM – t/m 5 mei 2025: Hoe van Gogh naar Groningen kwam. Over eigenzinnige Groningers en ondernemende studenten die de moderne kunst in 1896 naar het Noorden brachten. Weinig mensen weten dat in het Groninger Museum één van de grootste tentoonstellingen van Vincent van Gogh te zien is geweest. Het Groninger Museum vertelt met de tentoonstelling Hoe Van Gogh naar Groningen kwam het verhaal van eigenzinnige Groningers en ondernemende studenten, die vanaf 1896 de moderne kunst naar het Noorden brachten. Lees meer
‍
‍BOEK – Anneke de Vries (red.), Belle de Rode, Mariëtta Jansen, Hoe Van Gogh naar Groningen kwam. Zwolle: Wbooks, 2024. Over eigenzinnige Groningers en ondernemende studenten die de moderne kunst naar het Noorden brachten. Vincent van Gogh is zelf nooit in Groningen geweest, maar zijn werk wel: al in 1896, zes jaar na zijn overlijden, zijn er 128 schilderijen en tekeningen te zien in het dan pas geopende Groninger Museum. Het is de grootste Van Gogh-tentoonstelling tot dan toe. Dit boek vertelt het verhaal van die tentoonstelling in woord en beeld. De organisatoren van de toenmalige tentoonstelling, een groep studenten van de Rijksuniversiteit Groningen, ontmoeten elkaar in een periode waarin de bloei van de wetenschap en de groei van de stad hand in hand gaan. De relatie tussen de studenten, hun hoogleraren en toonaangevende kunstenaars van dat moment krijgt uitgebreide aandacht. Niet alleen Van Gogh is in deze jaren namelijk het onderwerp van een expositie: de studenten (onder wie de later zo beroemde cultuurhistoricus Johan Huizinga) presenteren tussen 1895 en 1897 ook werk van hedendaagse kunstenaars als Theo van Hoytema, Johan Thorn Prikker en Jan Toorop, die hoogstpersoonlijk naar Groningen komt en er dineert met studenten en hoogleraren. In zijn kielzog volgt de Haagse kunstpedagoog H.P. Bremmer: vooraanstaande Groningers gaan bij hem op cursus in de villa van de psycholoog prof. Gerard Heymans en beginnen kunst te verzamelen – waaronder werk van Van Gogh. In samenwerking met Groninger Museum, illustraties 240 kleur & zwart-wit, €29,95.

‍ADRI GEELHOED EN LEENDERT HOUTEKAMER IN AXEL – t/m 29 maart, Museum Het Warenhuis, Markt 1 te Axel: tentoonstelling van beelden van Leendert Houtekamer en schilderijen van Adri Geelhoed. Levensechte personages, door Leendert, in klei, gips, steen en hout. Een ontmoeting om niet te vergeten. Het Zeeuwse landschap in de schilderijen van Adri zal je bekend voorkomen, in veel gevallen ben je door dat landschap naar de expositie gereisd. Wellicht veranderen de schilderijen je kijk op het echte landschap. De beelden en schilderijen gaan tweegesprekken aan, ze wisselen elkaar af in mooie combinaties en versterken elkaar.  De tentoonstelling schetst de ontwikkeling van twee kunstenaars. Die ontwikkeling loopt deels parallel. https://www.hetwarenhuis.nl/

‍MARIANNE VON WEREFKIN IN ZWOLLE – t/m 16 maart 2025, Museum de Fundatie Zwolle: Marianne van Werefkin – Pionier van het expressionisme. Marianne von Werefkin werd op twintigjarige leeftijd al de Russische Rembrandt genoemd. Ze speelde aan het begin van de 20^ste eeuw een cruciale rol in de ontwikkeling van het expressionisme in Duitsland. En ze maakte deel uit van de kunstenaarsgroep Der Blaue Reiter. Toch is Marianne von Werefkin (1860-1938) veel minder bekend dan kunstenaars Wassily Kandinsky, Franz Marc en haar langjarige partner Alexej von Jawlensky. Van de kunstenaars rondom Der Blaue Reiter was zij de eerste die – naar het voorbeeld van Munch en de Franse Nabis en fauves – met intense kleurvlakken en vlakke vormen experimenteerde. Haar grote belang wordt pas de laatste jaren echt erkend. Vrouwelijke schilders werden lange tijd onderschat en zijzelf droeg daar ook aan bij door de carrière van haar partner Jawlensky jarenlang op allerlei manieren te ondersteunen. Vanaf de herfst is voor het eerst in Nederland het kleurrijke werk van Marianne von Werefkin in een overzichtstentoonstelling te zien, samen met een aantal werken van haar tijdgenoten. Lees meer

‍SUSANNA IN MUSEUM GOUDA – t/m 23 maart, Museum Gouda: Susanna – van middeleeuwen tot MeToo. Susanna en de ouderlingen is een eeuwenoud verhaal over een jonge vrouw die wordt belaagd door twee machtige mannen. Zij begeren haar en gebruiken chantage om hun zin te krijgen - er is niets nieuws onder de zon. We kennen het verhaal uit het Bijbelse oude testament en uit Duizend-en-één Nacht. Maar Susanna werd pas echt beroemd dankzij de kunst. Keer op keer is Susanna vastgelegd. Vaak als mooie naakte vrouw. Badend in een fontein in een weelderige tuin. Bespied door twee mannen, vanachter een boom. Soms wordt haar arm vastgegrepen. Vaak kijkt ze wanhopig, soms hoopvol of zelfs een beetje verleidelijk. Maar waarom legden kunstenaars dit MeToo tafereel keer op keer vast? Van Rembrandt en Artemisia Gentileschi tot hedendaagse kunstenaars - Susanna is een muze. Als symbool van vroomheid en huwelijkse trouw. Of juist als lustobject. Als vehikel voor een politieke boodschap. Als belaagde prooi, of juist als een krachtige survivor. Aan de hand van tientallen schilderijen, tekeningen en voorwerpen uit binnen- en buitenland krijgt Susanna in Gouda het podium. Lees meer

‍ARY SCHEFFER IN DORDRECHTS MUSEUM – t/m 23 maart, Dordrechts Museum: Liberté! Ary Scheffer & de Franse Romantiek. Deze tentoonstelling neemt je mee terug naar het roerige Parijs in de eerste helft van de negentiende eeuw, een tijd vol politieke onrust en culturele bloei. Kunstenaars als Eugène Delacroix en Théodore Géricault zetten hun penselen in als wapens of klommen op de barricades. Zo ook de uit Dordrecht afkomstige Ary Scheffer (1795-1858), die al snel een van de beroemdste schilders van de Franse hoofdstad werd. Behalve een indrukwekkend aantal schilderijen van Scheffer zijn er ook bekende kunstwerken uit het Kasteel van Versailles en het Louvre voor de eerste keer in Nederland te zien. www.dordrechtsmuseum.nl

‍UIT HET PARADIJS IN UDEN – t/m 16 maart, Museum Krona, Veghelsedijk 25, Uden: Uit het paradijs. Kunst, mythologie, psychologie, een coproductie van het Bijbels Museum en Museum Krona. Labyrint-achtige paden, middeleeuwse heiligenbeelden, getufte ‘Joshua Trees’ en immense spiraalvormige schilderingen: oude, moderne en hedendaagse kunst worden met elkaar verbonden. Van grafiek van Salvador Dalì en Rembrandt tot videokunst van Juul Kraijer en Guido van der Werve. Centraal staat ‘de reis van de mens’, waarin ook de bezoeker zelf wordt meegenomen. Om vanuit de veilige omgeving – het paradijs – via obstakels uiteindelijk gelouterd naar huis terug te keren. Inspiratie voor de tentoonstelling komt van dieptepsycholoog C.G. Jung, wiens boek De mens en zijn symbolen precies zestig jaar geleden verscheen. De visie van Jung op de mens en de kunst, het onbewuste en het symbool vormt – samen met het werk van mythedeskundige Joseph Campbell – al jaren inspiratie voor vele kunstenaars, filmmakers (de ‘Hollywoodfilm’) en romanschrijvers. Uit het paradijs. Kunst, mythologie, psychologie toont middeleeuwse topstukken uit de collectie van Museum Krona, verrijkt met unieke bruiklenen uit verschillende museale collecties. Aansluitend reist de tentoonstelling naar Museum Klooster Ter Apel. Open di t/m zo van 11 tot 17. www.museumkrona.nl

‍ANDY WARHOL IN HEERLEN – t/m 16 maart, SCHUNCK Heerlen: Andy Warhol: Vanitas. Op 15 september 2024 opent SCHUNCK Museum in Heerlen in samenwerking met The Andy Warhol Museum in Pittsburgh de tentoonstelling Andy Warhol: Vanitas. Het is zestien jaar geleden dat er een grote Andy Warhol solotentoonstelling in Nederland te zien was. Vanitas toont meer dan honderd werken en objecten uit de collectie van het Andy Warhol Museum die thema’s als eindigheid en spiritualiteit in zijn leven en kunst uitlichten. Andy Warhol: Vanitas richt zich op het thema religie in het werk en leven van Warhol, zoals eerder verkend in de succesvolle tentoonstelling Andy Warhol: Revelation (2019) in het Andy Warhol Museum in Pittsburgh. Vanitas bouwt voort op Revelation en gaat dieper in op de thema’s vergankelijkheid en eindigheid in het leven en werk van de kunstenaar. Warhol was een toegewijde Byzantijnse katholiek. Tot zijn moeders dood in 1974 ging Warhol bijna elke zondag samen met haar naar de kerk en ook de jaren daarna ging hij regelmatig. Warhol was zich bewust van de eindigheid van het leven, zeker na de mislukte aanslag op zijn leven. Lees meer

‍BOEK MAARTEN VAN HEEMSKERCK – Ilja Veldman, met een bijdrage van Mireille te Marvelde en Jessica Roeders: Maarten van Heemskerck 1498-1574. Zwolle – Wbooks, 2024. Maarten van Heemskerck (1498-1574) is een van de belangrijkste Noord-Nederlandse kunstenaars uit de zestiende eeuw. Zijn vroegste schilderijen getuigen al van een meesterlijke creativiteit en originaliteit. Een verblijf in Rome in 1532-1536/1537 is bepalend voor Heemskercks verdere loopbaan. De antieke kunst en de meesterwerken van Italiaanse kunstenaars als Michelangelo en Rafaël die hij daar ziet, maken diepe indruk op hem. Zijn stijl en thematiek veranderen daardoor radicaal. Na terugkeer in Haarlem in 1537 ontwikkelt Heemskerck zich tot de beste vertegenwoordiger van de renaissance in de noordelijke Nederlanden. In dit boek worden voor de eerste keer zijn leven en werk in samenhang beschreven en gezet tegen de achtergrond van maatschappelijke omstandigheden en historische gebeurtenissen. De schilder leeft in een woelige tijd. De Beeldenstorm en de opstand tegen het Spaanse regime maken in de noordelijke Nederlanden een eind aan de traditionele kunst voor kerken en kloosters, terwijl de gegoede burgerij de nieuwe doelgroep wordt. Dankzij Heemskerck komt ook de prentkunst tot bloei als een nieuw artistiek medium voor bredere lagen van de bevolking. Dit nieuwe, rijk geïllustreerde standaardwerk bevat tal van nieuwe vondsten en inzichten. Circa 320 afbeeldingen in kleur en zwart-wit. Introprijs tot 20 januari 2025: €39,95. Maarten van Heemskerck 1498-1574 • WBOOKS

‍CREATIEVE RETRAITE IN BRETAGNE – Ook komend jaar kun je weer meedoen met de Creatieve Retraite in Bretagne. De retraite heeft als thema Ruimte voor Vreugde en vindt plaats van 6 tot 13 juni, de week ná Pinksteren. Wat geeft jou diepe vreugde? Wat dempt deze? In een omgeving van rust en natuur (bos en zee) staan we stil bij deze vragen. We putten uit bijbelse inspiratie en spreken onze creativiteit aan. Kijk voor het hele programma en meer informatie op de website www.creatieve-retraite.nl.