ArtWay

In ons leven is een kleur als op een schilderspalet die betekenis geeft aan zowel de kunst als het leven. Het is de kleur van de liefde. Chagall

Güler Ates: Water no longer dances with light

ArtWay beeldmeditatie 24 maart 2019

www.artway.eu

Güler Ates: Water no longer dances with light

Ontmoeting

door Aniko Ouweneel

Tot Pasen kunt u een speciaal voor Art Stations of the Cross ontworpen site-responsieve installatie ervaren in de grachtenkamer van de Onze Lieve Vrouwekerk op de Keizersgracht in Amsterdam. Dit nieuwe kunstwerk van kunstenaar Güler Ates heet Water no longer dances with light. De titel refereert aan de zee, tegenwoordig vaak de achtergrond van traumatische verhalen van immigranten die uitzonderlijke risico’s nemen om een veiliger plaats te bereiken. 

Voor deze eenmalige installatie verzamelde de kunstenaar maandenlang de reiservaringen van vele ontheemden. Zij schonk hun tijd en aandacht en luisterde naar hun ingrijpende relaas. De verhalen over een ‘tussentijd’ vullen in allerlei talen in een golvende beweging het grachtenkamertje van deze katholieke kerk. Het gebruikte lettertype doet denken aan oeroude codices, waarin de grote verhalen van de westerse cultuurgeschiedenis bewaard zijn gebleven.

Het vertrek is volledig bedekt met een stortvloed aan woorden. Het brengt sommige bezoekers letterlijk uit balans. Velen gaan even zitten om de overweldigende indrukken beter te kunnen verwerken.

De vloedgolf van gedichten en kronieken (deels ook vertaald in een boekje te lezen) is her en der onderbroken met een foto van een gesluierde vrouw, gefotografeerd in dit gebedshuis dat ook de Syrische Orthodox Kerk van Amsterdam is (zij noemen haar de Moeder Godskerk). In het oeuvre van de kunstenaar vormt deze figuur een enigmatisch middelpunt, een plaats waar oost en west elkaar ontmoeten.

Een sluier voorkomt typering omdat ze bedekt. Maar tegelijkertijd onthult ze ook veel. Ze komt in veel culturen voor, denk aan de sari, de boerka of de bruidssluier in de westerse cultuur. Cultuurhistorisch gezien duidde de sluier vaak op een hogere rang in de maatschappij. Maar ze refereert ook aan hoe bijvoorbeeld Maria door de eeuwen heen is verbeeld in de westerse kunstgeschiedenis.

In deze hedendaagse kunstpelgrimage neemt dit kunstwerk de plaats van statie zes in: ‘Veronica droogt het aangezicht van Jezus af’. Veronica is in de statiegang de vrouw die Jezus helpt vol te houden. Zij confronteert ons met een klassieke vraag: in wie investeren wij vanuit de overtuiging dat zij verschil kunnen maken in deze wereld? Wie mag op ons leunen omdat wij geloven dat ze bijzonder zijn?

Güler Ates heeft vriendschappen gesloten met ontheemden. Zij investeerde in hun verhalen en creëerde een gemeenschappelijk kunstwerk van deze geschiedenissen. De ontmoetingen waren bijzonder bemoedigend voor alle aanwezigen (als curator was ik er soms bij) en de contacten gaan door. Relaties bouwen doet ertoe.

Deze mysterieuze figuur zou voor Veronica kunnen staan of voor de vrouw aan wie deze kerk gewijd is, maar ook voor een ontmoeting tussen de oosterse en de westerse cultuur. Verschillende interpretaties zijn mogelijk.

Maar in alle gevallen opent zij een raam naar een andere werkelijkheid, waar de stortvloed aan woorden wegebt, sereniteit en heiligheid de boventoon voeren en alle culturen het altaar naderen verwelkomd door een veilige en vertrouwde omhelzing van licht.

*******

Güler Ates: Water no longer dances with light, 2019, nieuwe site-responsieve installatie, behang en fotografie. Een performance werd uitgevoerd tijdens de opening.

Güler Ates groeide op in de mystieke traditie van het oosten van Turkije. Zij woont en werkt in Londen. In haar praktijk werkt ze met video, fotografie, prentkunst en performance. Een van de kernelementen van haar werk is culturele verplaatsing. Zij onderzoekt de wisselwerking tussen de westerse en oosterse cultuur. www.gulerates.co.uk

Anikó Ouweneel is cultuurhistoricus en tentoonstellingsmaker. Samen met Marleen Hengelaar-Rookmaaker is zij curator van Art Stations of the Cross. Meer info: www.visiodivina.eu en www.artstations.org.

*******

OP DE WEBSITE   NIEUW OP DE WEBSITE   NIEUWS

1. ART STATIONS OF THE CROSS – Programma 25 maart – 31 maart

Donderdag 28 maart, 15:00-17:00, Nicolaas Basiliek, Prins Hendrikkade 73, Amsterdam: Meet&Greet met Hansa Versteeg.

Zaterdag 30 maart, 14.00 uur, Waalse Kerk, Oudezijds Achterburgwal 159, Amsterdam: Voices of Salt Water Skin. Vocale improvisatie. Het Genetic Choir is een utopisch zangensemble. Het creëert muziek die oprecht en onvoorspelbaar is en - zoals zich vermenigvuldigende en muterende genen - vanuit chaos orde, betekenis en schoonheid schept.

Zaterdag 30 maart, 13.00 uur, Doopsgezinde Singelkerk, Singel 452, Amsterdam: Lunchconcert.

Zaterdag 30 maart, 17.00 uur, Nicolaaskerk, Prins Hendrikkade 73, Amsterdam: Choral Evensong.

Zondag 31 maart, 18.00 uur, Oude Kerk, Oudekerksplein 23, Amsterdam: Orgelvesper.

Zondag 31 maart, 19.00 uur, Keizersgracht 566 , Amsterdam: Choral Evensong. Het Vocaal Theologen Ensemble onder leiding van Hanna Rijken zingt een op Anglicaanse leest geschoeid avondgebed, getekend door de schoonheid van de Engelse koorzang.

Voor meer informatie over Art Stations of the Cross, zie http://www.artstations.org

2. JIJ DIE MIJ AANKIJKT - Dit werkboekje voor de veertigdagentijd en de weg naar Pasen is samengesteld door Corja Bekius, Cocky Fortuin-van der Spek, Andries Govaart, Machteld van Woerden en Ingrid de Zwart en uitgegeven door Stichting Docete. Hierin vindt u een keur aan materialen voor vieringen in de veertigdagentijd, inclusief de Goede Week. Het zijn korte beschrijvingen van het liturgische karakter van de zondag, suggesties voor teksten en liederen, verhalen en verwerkingen voor kinderen. Het werkboekje is niet gebonden aan een bepaald leesrooster. U kunt er uw eigen weg mee gaan. Kenmerkend voor dit project is het werken met portretten. Op de weg naar Pasen ontmoeten Jezus en de leerlingen vele mensen. Ze zijn blij of boos, angstig, bedroefd of hoopvol gestemd. Hoe kijken ze naar Jezus en hoe naar elkaar? Hoe kijkt Jezus naar hen? Met welke ogen kijken wij? Elke week is er een nieuw portret (soms twee) dat tot nadenken stemt. Ze nodigen ons uit om op de weg naar Pasen onze eigen beelden te zoeken en te overwegen. Zo ontstaat gaandeweg een eigen portrettengalerij. Werkboekje A-5 geïllustreerd, 51 pag., € 7,50. Op de ArtWay website vindt u als voorbeeld het materiaal voor Zondag Oculi. Te bestellen bij Stichting Docete, www.docete.nl; info@docete.nl; tel. 0302936807.

3. KRUISWEG MINSTE EN MEESTER - 25 maart – 28 april, Grote of St. Bavokerk, Haarlem: Kruisweg Minste en Meester. Beeldend kunstenaar en dichter Henk van Loenen exposeert olieverfschilderijen op linnen en papier waaronder de kruisweg “Minste en Meester”. “Met de veertien staties van ‘Minste en Meester’ wordt het lijden van Christus verbeeld, maar ze gaan evenzeer over mensen ver weg en dichtbij die als uitschot behandeld worden, over de onaangepasten, de gelukzoekers, de zondebokken van deze tijd. In de ogen van de wereld zijn zij losers. Maar hoe anders kijkt God naar hen. In Christus zocht hij hen op, deed hij hen recht, stelde hen ten voorbeeld. God keert alles om: de laatsten zullen de eersten zijn en de eersten de laatsten. Onderin de staties schreef de kunstenaar steeds een paar contrasterende woorden zoals ‘zondebok of plaatsvervanger’, ‘mislukkeling of lichtend voorbeeld’, ‘stoorzender of verzoener’, ‘mens of God’. Ze verwijzen naar de vragen die leven en sterven van Christus na 2000 jaar nog altijd oproepen. Qua formaat koos de kunstenaar meer intuïtief dan bewust voor het intieme, mystieke vierkant waarin Christus, van zeer dichtbij, centraal staat.” Henk van Loenen (Hilversum, 1946) is beeldend kunstenaar en dichter. Na zijn opleiding tot onderwijzer en tekenleraar bekwaamde hij zich verder bij de Utrechtse Academie Artibus. In 2007 stopte hij met lesgeven en richtte hij zich volledig op schrijven, schilderen en fotograferen. Onder zijn dichtersnaam Julien Holtrigter schreef hij zes dichtbundels. Ma – za, 10 – 17 u. www.henkvanloenen.nl

4. RONDLEIDING HONGEREN NAAR GERECHTIGHEID – 28 maart, Domkerk, Achter de Dom, Utrecht: Rondleiding bij tententoonstelling. Gedurende de tentoonstellingsperiode ‘Hongeren naar gerechtigheid’ is er iedere donderdag (m.u.v. Witte Donderdag) om 14.00 uur een rondleiding. Aanmelden per mail naar ttc@domkerk.nl

5. GERARDUS VAN DER LEEUW – Kunst, religie en volksverheffing: een gesprek over Gerardus van der Leeuw. In 2014 promoveerde historicus Wim de Jong op de vraag hoe in het naoorlogse Nederland tegen het begrip democratie werd aangekeken. Daar had de naamgever van de Van der Leeuw Stichting, Gerardus van der Leeuw, zo zijn eigen gedachten over. In 2020 is het zeventig jaar geleden dat Van der Leeuw is overleden. In de aanloop daar naartoe is het een uitgelezen moment om Van der Leeuws ideeën weer eens onder de aandacht te brengen. De coördinator van de Van der Leeuw Stichting Lieke Wijnia spreekt met Wim de Jong over wat dit gedachtegoed zo boeiend én actueel maakt. Lees het volledige interview.

Voor meer tentoonstellingen, lezingen, kunstvespers, conferenties enz. in Nederland, België, Europa en elders in de wereld, klik hier

ArtWay is een website met materiaal voor kerken en individuen die kunst en geloof met elkaar willen verbinden.

ARTWAY: OPENING EYES, HEARTS AND MINDS


Andere recente meditaties:
- april 2019: Jan Tregot en Masha Trebukova
- april 2019: Paul van Dongen: Oordeel en Verrijzen
- maart 2019: Arent Weevers en Janpeter Muilwijk
- maart 2019: Erica Grimm: Salt Water Skin Boats

Voor meer beeldmeditaties, klik onder Kunstenaars