ArtWay

Beelden leggen niet vast. Ze zijn als een raam. Ieder raam biedt ons een nieuw uitzicht. Anselm Grün

Franz Gutmann: Wenende Jezus

ArtWay beeldmeditatie 21 juni 2020

www.artway.eu

Franz Gutmann: Wenende Jezus

De wenende Jezus van het Münstertal

door Dianne B. Collard

In een klein dorpje aan de westrand van de Zwarte Woud staat een eenvoudige granie­ten ‘fontein’, die me bij vele bezoeken in de loop der jaren diep ge­troffen heeft. Dit kunstwerk is opgesteld voor het Sint-Trudpertklooster, dat gesticht werd in de negende eeuw. In deze voormalige benedic­tij­nerabdij wonen nu de Zus­ters van Sint Jozef. Sint Trudpert was een zevende-eeuwse Schots-Ierse missionaris, die als martelaar stierf toen hij het chris­telijk geloof predikte onder de Germaanse stammen in dit gebied.

Het beeld is een gestileerd hoofd van Christus en van zijn geopende handen. Het unieke (en voor mij het betekenisvolle) is dat het voortdurend ‘weent’ – traan voor ‘traan. Elke traan valt door zijn handen en keert terug in de aarde. In de vele jaren dat ik dit eenvoudige kunstwerk bekeek, hebben deze tranen voor mij gesproken van de tranen van onze Heer, die weende over Jeruzalem, bij het graf van zijn vriend Lazarus en in de hof van Getsemane. Maar ik heb in de tranen van Christus ook troost ge­von­den voor mijn eigen verdriet, terwijl ze voor mij ook een oproep vormden om stil te staan bij de volkeren en culturen in deze wereld vol geestelijke duisternis.

Deze Weinender Jesus weet iets tot stand te brengen waar veel kunstwerken naar streven: de diep­ste emoties van de kijker bereiken. Hij wekt bij mij ‘ervaringen, te subtiel voor woor­­­den’ op. Bij mijn laatste bezoek aan het kleine, onbeduidende dorp zat ik op mijn knieën voor dit beeld en zei in tranen tot God: ‘Ver­geef het me, Vader, dat ik zo wei­nig met Christus om de noden van de wereld huil.’ Allemaal als reactie op een eenvou­dig openbaar kunstwerk.

De rol die kunst speelt als spreekbuis voor het onuitsprekelijke is van cruciaal be­lang in een wereld die momenteel een pandemie ondergaat. Een troostende gedachte is dat we niet alleen staan wanneer we daar om hui­len. Het beeld is zo ontworpen dat de tranen van Jezus omlaag druppelen en zo de aarde bevochtigen en de ver­nieuwing en verlossing van de natuur bewerken. Het is een mooie verbeelding van Gods unieke vermogen om schoonheid te laten voortkomen uit gebro­kenheid. Mogen de tranen van Christus u vandaag en in de komende dagen tot troost zijn en steun.

******

Franz Gutman, Wenende Jezus op de Olijfberg, 1982, graniet.

Franz Gutman (geb. 1928) is een Duitse beeldhouwer. Hij woont en werkt in het Ober­münstertal in het Zwarte Woud, in zuidwestelijk Duitsland, tussen Freiburg im Breisgau en Bazel. Franz Gutmann be­zocht het Friedrich-Gymnasium in Freiburg en studeerde in 1950-1951 twee semesters katho­lieke theologie aan de universiteit van Freiburg. Daarna, en na een stagetijd bij een houtsnij­der ging hij aan de Kunstacademie van Freiburg studeren bij Wilhelm Gerstel. Na drie semesters vertrok hij naar de kunstacademie van Düs­sel­dorf voor een doctoraalstudie bij Ewald Mataré. Hij raakte in deze periode ook be­vriend met Jospeh Beuys en Erwin Heerich. In 1956 kon hij dankzij een studiebeurs van de deelstaat Nordrhein-Westfalen een jaar lang door Midden-Afrika reizen. Tijdens deze reis verbleef hij vijf maanden bij Albert Schweitzer in Lambaréné. Gutman werkt met verschillende materialen (steen, hout, metaal). Zijn werk varieert van religieuze kunst tot grote openbare beeldhouwwerken en fonteinen en tot het ontwerp voor penningen en gedenkplaten. Zijn monumentale werken hebben soms een vrolijk karakter, zoals de grote sculptuur van gegoten beton Zwei Riesen – Schlucker und Spucker onder het stadsspoorviaduct in het Stühlinger Kirchpark in Frei­burg. Sommige religieuze werken van hem zijn provocerend, zoals het beeld van de gekruisigde Christus in de universiteitskerk van Freiburg. Hij zegt: “Ik ben in 1928 geboren in het Münstertal in het Zwarte Woud. Van mijn vader leerde ik bijlen slijpen. Iets belangrijkers heb ik sindsdien niet geleerd.”

Dr. Dianne B. Collard is Europees Directeur van Artists in Christian Testimony International en oprichter/directeur van ArtsCharlotte. Momenteel woont zij met haar man in Charlotte, North Carolina, in de Verenigde Staten. Van haar hand verscheen I Choose to Forgive: An Intimate Journey with God (2011). www.montageinternational.org

*******

OP DE WEBSITE   NIEUW OP DE WEBSITE   NIEUWS

1. ARTWAY In de Kunst & Muziek rubriek plaatsten we de song ‘Hollow Hotel’ van Paul Field en Betty Spackman met beelden van Betty Spackman. ‘I checked in to the Hollow Hotel, Halfway to heaven, Halfway to hell, Don’t know how long I’ll stay here, But that’s the way things go, Here in the Hollow Hotel.’ Kijk en luister

2. ARTWAY – In de Kunst & Poëzie rubriek plaatsten we het gedicht ‘1 juni. Pinksteren op de Dam’ van Carla Bulsing-Barth met een schilderij van Steve Prince. Lees hier

3. NIEUWE PRIJS VOOR ROOMS-KATHOLIEKE SCHILDERKUNST – Een groot deel van de kunsten vindt zijn oorsprong in religie en op 4 april 1999 bevestigde paus Johannes Paulus II in een brief aan de kunstenaars hoezeer de rooms-katholieke kerk waarde hecht aan de beeldende kunst. Hierdoor geïnspireerd heeft kunstliefhebber Rob Elings het initiatief genomen voor een nieuwe prijs. De wedstrijd staat uitsluitend open voor schilderkunst met werk dat zichtbaar beantwoordt aan de criteria zoals uiteengezet in het pauselijke document. De tekst van deze brief is te vinden op de website van de organisatie achter deze ‘Brabantse prijs voor de rooms-katholieke schilderkunst 2020’. Die organisatie werkt samen met Galerij Museum Bies in Aarle-Rixtel waar de genomineerde werken ook in een verkoopexpositie komen. De jury voor deze nieuwe prijs bestaat uit Ger Jacobs (kunsthistoricus, Helmond), Wouter Prins (conservator Museum Krona, Uden), Juliën Maquet (conservator van de schatkamer van de kathedraal in Luik en secretaris van de Association Européenne des Trésors et Musées d’Eglises), Lieke Wijnia (conservator Museum Catharijneconvent, Utrecht) en Mark Delrue (priester en directeur van het Museum voor moderne religieuze kunst van het Bisdom Brugge). Aan de prijs is een geldbedrag verbonden, alsmede een zilveren penning als herinnering. Informatie over de inzendtermijn en de verdere criteria zijn te vinden op de website: Brabantse prijs voor deschilderkunst.com

4. PODCAST OVER VAN GOGH – Victoria Emily Jones spreekt over het leven, werk en geloof van Van Gogh (in het Engels) in een ‘Mystics & Makers podcast’.  https://podcasts.apple.com/us/podcast/makers-mystics/id1090123738 (13 maart, 2020)

5. TENTOONSTELLING OVER DE PILGRIMS IN DE LAKENHAL - 2 juni – 13 september, Museum De Lakenhal, Oude Singel 32, Leiden: Pilgrims naar Amerika – en de grenzen van vrijheid. De tentoonstelling toont de opmerkelijke reis van de Pilgrims aan het begin van de zeventiende eeuw. Van het Engeland waar ze vandaan kwamen, via de stad Leiden waar ze elf jaar in vrijwillige ballingschap verbleven, naar de wereld van de Native Americans die ze koloniseerden. Welke grenzen kwamen deze Pilgrims tegen in hun zoektocht naar vrijheid en hoe gingen ze met deze grenzen om? In 2020 wordt herdacht dat 400 jaar geleden een groep migranten met het schip de Mayflower vanuit Europa naar Amerika vertrok om daar Plymouth Colony te stichten. Tegenwoordig kennen we deze kolonisten, die als vluchtelingen naar Holland kwamen, als de Pilgrims. De Pilgrims gedroegen zich in de voor hen Nieuwe Wereld alsof het land niet bewoond was en ze er hun recht konden doen gelden, ondanks de aanwezigheid van inheemse stammen. Dankzij de hulp van enkele tussenpersonen van de Native Americans bouwden zij – na de eerste zware winter die meer dan de helft van de 102 kolonisten het leven zou kosten – een welvarende kolonie op. In de tentoonstelling ligt de nadruk op de besluiten die de Pilgrims namen gedurende hun reis. Een historische en feitelijke weergave van het verhaal wordt benadrukt. Deze weerlegt op prikkelende wijze de avontuurlijke en geromantiseerde versie die in de negentiende eeuw is geconstrueerd. Als bezoeker volg je de reis van de Pilgrims: vanuit Engeland, via Nederland (Leiden) naar Amerika. De impact van de keuzes die ze tijdens hun reis maakten wordt inzichtelijk gemaakt met behulp van schilderijen, kaarten, prenten, tekeningen, wapens, boeken, handelswaar en alledaagse voorwerpen. https://www.lakenhal.nl/nl/verhaal/pilgrims-naar-amerika

6. BIJBELGENOOTSCHAP KUNST EN CULTUUR – Neem eens een kijkje op de kunstafdeling van de website van het Bijbelgenootschap met afbeeldingen van kunstwerken bij het Oude en Nieuwe Testament. Klik hier

7. BOEK EN EXPOSITIE OVER LUCAS GESSEL - Ger Jacobs & Hans van de Laarschot: Lucas Gassel. Meester-schilder uit Helmond. Helmond: Stichting Lucas Gassel, 2019. Helemaal vergeten is hij nooit, niet in zijn geboorteplaats Helmond en ook niet daarbuiten. Toch is Lucas Gassel nooit een echt bekende naam geworden onder de laatmiddeleeuwse en humanistische paneelschilders uit de Nederlanden. Lucas Gassel werd geboren rond 1488, werkte in Antwerpen en Brussel en overleed rond 1569. De exacte jaartallen zijn niet bekend, maar we mogen dus aannemen dat hij nu (ongeveer) vierhonderdvijftig jaar dood is. Dat is voldoende aanleiding om hem in de schijnwerpers te zetten. In Helmond zijn in het verleden al vaker plannen gemaakt voor een overzichtstentoonstelling die er toen steeds niet kwam. Nu is die er wel en in de aanloop daar naartoe verscheen een boek dat geheel is gewijd aan zijn leven en werk. De tentoonstelling ‘Lucas Gassel. Meester van het landschap’ is tot 30 augustus te bezichtigen in Museum Helmond, Kasteelplein 1, Helmond. De eerste, grote overzichtstentoonstelling van zijn werk.  Lucas Gassel haalde dan misschien niet de wereldtop en hij schilderde nogal knullige mensfiguurtjes, maar als landschapschilder was hij een meester. Ger Jacobs en Hans van de Laarschot, de auteurs van dit boek, deden gedurende vijf jaar gericht onderzoek en spoorden niet alleen zoveel mogelijk nog bestaande werken van de schilder, zijn leerlingen en navolgers op. Zij plozen ook de schaarse gegevens over zijn biografie uit, beschreven het Helmond van zijn tijd en stelden een genealogisch overzicht op dat laat zien dat zijn familie al anderhalve eeuw in Helmond verbleef en ook banden had met Gemert en Deurne. Het (overgebleven) oeuvre van Lucas Gassel bestaat uit ongeveer honderd werken. 191 pp., hb., € 25,00. Te bestellen via lucasgasselboek@gmail.com.

Voor meer tentoonstellingen, lezingen, kunstvespers, conferenties enz. in Nederland, België, Europa en elders in de wereld, klik hier

ArtWay is een website met materiaal voor kerken en individuen die kunst en geloof met elkaar willen verbinden.

ARTWAY: OPENING EYES, HEARTS AND MINDS