ArtWay

In Londen zagen de mensen de mist niet, totdat schilders haar gingen schilderen. Timothy Schmalz

Thijs Buit, schilder

THIJS BUIT, SCHILDER

door Tiem van Dalfsen

De schilder Thijs Buit werd in 1934 als zoon van de gemeente-ontvanger te Hattem geboren in een niet bepaald op ‘kunstzinnige ontwikkeling’ gericht milieu. In 1944 volgde de familie Buit professor Klaas Schilder in de Vrijmaking uit de Gereformeerde Kerken in Nederland. In de kringen rond de jonge Thijs Buit gold kunst als ‘wereldgelijkvormig’ en er ging dan ook weinig stimulans vanuit om zijn droom en passie te vervullen: schilder worden. En dan gaat de jonge Buit ook nog eens van 1957 tot en met 1962 studeren aan de Rijksacademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. Vader Buit moet een ruimhartig mens geweest zijn; hoewel hij geen affiniteit met welke kunst dan ook had en het schilderwerk van zijn zoon niet waardeerde, heeft hij wel zijn studie aan de Rijksacademie mede mogelijk gemaakt. Het zou zo maar eens kunnen dat hij zich in eigen kring met enige regelmaat heeft moeten verdedigen en verantwoorden voor het beroep en de studie van zoon Thijs.

Anno 2019 is er veel veranderd; zo is Thijs Buit in 1974 met zijn gezin verkast van de IJssel van Hattem naar de Vecht van Hardenberg. Ook worden nu kunstuitingen en met name abstractie in kunstuitingen in veel mindere mate in de (kerkelijke) kringen rond Thijs Buit afgedaan als wereldgelijkvormig. Onveranderd is dat Thijs Buit zich nog steeds, vol overtuiging en inzet, verbonden voelt met hetzelfde kerkgenootschap en hij ook nog steeds schildert. En hij beoefent dat ambacht met zijn 85 jaar nog iedere werkdag vol hartstochtelijke overgave en op hoog niveau.

In 2014 werd ter gelegenheid van zijn 80ste geboortejaar de monografie “Thijs Buit, schilder” gepresenteerd. Het eerste exemplaar werd in ontvangst genomen door de huidige minister van Onderwijs, Arie Slob. In zijn toespraak refereerde hij in het volgende fragment aan die ‘veronderstelde wereldgelijkvormigheid’ van kunst en van hen die dat scheppen:

En ik durf wel te stellen dat Thijs Buit in dat opzicht in bepaalde kringen, in kringen van gereformeerde calvinisten, baanbrekend werk heeft verricht. Want als je nu kijkt hoe er wordt omgegaan met moderne schilderijen, met moderne literatuur, muziek, dan zie je dat de waarde daarvan veel meer en beter wordt ingeschat dan ooit in het verleden is gebeurd. En daar wil ik je oprecht voor dankzeggen en ik denk dat het heel goed en belangrijk werk is geweest.

Wat kenmerkt dan dat ‘werk’ van Thijs Buit? Recensenten en kunsthistorici hebben zich in de loop van al die ruim 70 jaren dat Thijs Buit schildert hierover gebogen. Al die observaties hebben enkele dingen gemeen: het artistieke vakmanschap is boven elke twijfel verheven. De invloed van de vorming aan de Amsterdamse Rijksacademie is in ieder schilderij zichtbaar, onder meer blijkend uit de hoge kwaliteit van de compositie. Enkele citaten:

Elk landschap van Buit is een momentopname en de artistieke ontwikkeling als geheel is het gevolg van natuurlijke, spontane groei. Niets is verzonnen of gekunsteld. Elk schilderij is beleefd. Het komt van binnenuit en is daarom niet ‘bedacht’ of ‘beredeneerd’. (Wim van der Beek)

Kleur krijgt pas vorm – volgens Buit – in evenwicht met andere kleuren, lijnen, vlakken, punten. Dat het totaalbeeld als een impressie wordt beschouwd van een landschap is niet de intentie van de schilder, maar wel het resultaat. De landschappen van onze 17de-eeuwse meesters bestonden ook niet in het echt. Al is elke schilder tot op zekere hoogte een constructivist, Buit kun je toch moeilijk tot de constructivisten rekenen. Daarvoor is hij veel te veel schilder, een bewonderenswaardige verfmenger, een kleurenanalyticus, een materiaalkenner. Als kleur in eerste instantie geen vorm bezit, ontstaat die zeker op een doek van Thijs Buit. (Gerhard Fliehe Boeschoten)

Thijs Buit voelt zich een overtuigd christen. Betekent dit dan dat hij christelijke (bloem)stillevens, (zelf)portretten en landschappen schildert? Zo’n benadering van zijn ambacht werpt hij verre van zich, want zoals hij het zelf uitdrukt: “Ik zou niet weten hoe ik bijvoorbeeld een christelijke boom zou moeten schilderen net zoals de bakker niet weet hoe hij een christelijk brood zou moeten bakken.” Zelf hult hij zich graag in de lichte nevel die hangt rond zijn eigen verklaring dat hij “probeert zichtbaar te maken wat hem innerlijk beweegt.” En wat Thijs Buit de laatste vijf jaren innerlijk bewogen heeft, wordt beschreven en zichtbaar gemaakt van 2 november tot 29 december van dit jaar (2019) in een tentoonstelling in Kunsthal Hof 88 te Almelo en in een publicatie over zijn werk uit dezelfde periode. De Overijsselse Commissaris van de Koning, dhr. Andries Heidema zal dan het eerste exemplaar in ontvangst nemen en de tentoonstelling openen; zie ook www.thijsbuit.nl.

Tot slot, is Thijs Buit uniek in ‘zichtbaar maken wat je innerlijk beweegt’ en valt dit te kenschetsen als een christelijke waarde in de kunst? Het christendom is daarin zeker niet uniek, het is veeleer een universele en daarmee tevens een christelijke waarde. Niemand zal in twijfel willen trekken dat bijvoorbeeld de godsdienstloze Ecuadoraanse schilder Oswaldo Guayasamín, die vooral het lijden van het Latijns-Amerikaanse volk weergeeft, of in Nederland Constant Nieuwenhuys die de ellende van de Balkanoorlog schildert, niet zouden schilderen wat hen innerlijk beweegt. Nee, wat al deze en vele andere schilders verbindt is niet hun christelijke geloofsbeleving of iets van dien aard, maar vooral de integriteit van hun werk. En de integriteit van het werk van Thijs Buit is boven elke twijfel verheven.

*******

Tiem van Dalfsen is voorzitter van de Stichting Thijs Buit.

Afbeelding: Thijs Buit: Vlak land VIII, 2018, olie op linnen, 45x50 cm.

Tentoonstelling: 2 november – 29 december, Kunsthal Hof 88, Elisabethhof 6, Almelo: Opus 76, Thijs Buit, Bertha thoe Schwartzenberg en Henk Spaaks. Openingstijden: dinsdag t/m zondag 13.30 - 17.00 uur. 


Meer:

16 november 2019 / Laagvliegers, God en het alledaagse

door Ignace Schretlen

Misschien heeft Hij mij geleerd dat niets in het alledaagse vanzelfsprekend is.

Lees meer...


04 september 2019 / Adhémar Vandroemme: De lijdende Christus

door Koos van Noppen

Ik kan deze beeltenis niet los zien van de context. In dit West-Vlaamse stadje en de ommelanden telt men de doden van de Eerste Wereldoorlog bij tienduizenden. 

Lees meer...


31 juli 2019 / De Biblebelt in het Catharijneconvent

door Ineke de Jong

De werken van de hedendaagse refokunstenaars vormen wat mij betreft het hart van de tentoonstelling. Zij vertalen de refobelevingswereld in beelden.

Lees meer...


02 juli 2019 / QR-code van Paul Boer bij de Fundatie

Door deze unieke grafische afdruk te scannen wordt het kunstwerk zichtbaar. De code dient namelijk als een poort naar zijn kunstwerk, terwijl het kunstwerk op zijn beurt ook een poort is.

Lees meer...


08 juni 2019 / Moderne kunst met christelijke thematiek

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


29 mei 2019 / Moderne kunst met christelijke thema’s

Wessel Stoker over zijn nieuwe boek

Kunst met christelijke thema’s staat ten dienste van de spiritualiteit van mensen binnen en buiten de kerk. 

Lees meer...


03 mei 2019 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...


27 april 2019 / Het beeld na de beeldenstorm

door Jacolien Wubs

Er is zoiets als een vroege protestantse beeldcultuur. Na de Beeldenstorm en Reformatie werd gezocht naar nieuwe manieren om de kerkruimte in te richten en te verfraaien.

Lees meer...


13 maart 2019 / Art Stations of the Cross

Eigentijdse KUNSTPELGRIMAGE in Amsterdam 6 maart - 22 april

Wij hopen dat u als een pelgrim op pad wilt gaan, op zoek naar medemenselijkheid en compassie, op zoek naar meer, naar meer liefde en meer God.  

Lees meer...


08 januari 2019 / Werk, Bid & Bewonder

De Mythe Voorbij: Over kunst en calvinisme in het Dordrechts Museum

door Lieke Wijnia

Lees meer...


01 december 2018 / ArtWay nieuwsbrief

ArtWay heeft bijzondere plannen voor 2019!

Na Londen, Washington en New York is nu Amsterdam in beeld voor een toonaangevende kunsttentoonstelling met de titel Art Stations of the Cross.

Lees meer...


11 oktober 2018 / The Turn Club

door Grady van den Bosch

Het is bijzonder inspirerend om kunstenaars van allerlei slag te ontmoeten, die net als jij idealen hebben voor een betere samenleving.

Lees meer...


13 september 2018 / Kunstenaarsechtpaar Berry en Janny Brugman

door Jan van der Kolk

Om goed te kunnen werken, wilden ze met rust gelaten worden. Het gevoel van onafhankelijkheid gaf hun rust en vrijheid. 

Lees meer...


09 augustus 2018 / Portret Florence de Werquignoeul

door Koenraad De Wolf

Dit portret vertelt het (vergeten) verhaal van de Contrareformatie en de heropbloei van het kloosterleven in de Zuidelijk Nederlanden.

Lees meer...


13 juli 2018 / Neo Rauch in Zwolle

door Marieke Herweijer

Juist door de confrontatie met de absurdistische kant van het leven intrigeert het werk van Neo Rauch.

Lees meer...


17 mei 2018 / Toespraak van Herwi Rikhof

bij de presentatie van zijn nieuwe boek over de Cenakelkerk van de Heilig Landstichting

‘Ik heb deze kerk leren waarderen als een echte kerk.’ 

Lees meer...


23 april 2018 / Lodewijk Schelfhout. Nederlands eerste kubist

door Lisette Almering-Strik

Het is lastig om Lodewijk Schelfhout te plaatsen binnen de Nederlandse kunsthistorie. 

Lees meer...


04 april 2018 / Blog van Rikko Voorberg

Blog over de kunst van het oefenen

'Nou,' zei hij, 'ga maar doen wat jij moet doen, daar valt vanzelf een vorm omheen.'

Lees meer...


15 maart 2018 / Bijbelse vrouwen als aartsmoeders

door Wim Eikelboom

De Zwolse beeldhouwer Thijs Kwakernaak maakte tien houten beelden van vrouwen uit de Bijbel. Stuk voor stuk beelden met een sterk karakter.

Lees meer...


23 februari 2018 / Creativiteit en kijken met het hart

door Gottfrid van Eck

Als we volwassen worden, zullen we hopelijk ontvankelijk blijven voor het wonder van het leven en ruimte blijven scheppen voor het niet-zichtbare. 

Lees meer...


30 januari 2018 / Adri Geelhoed over liturgische kleden

Liturgische kleden geven kleur aan het kerkelijk jaar en herinneren de kerkganger daaraan, net zoals de gezangen die gezongen worden. 

Lees meer...


01 januari 2018 / Recensie Oog in Oog van Kick Bras

door Marieke Herweijer

Kick Bras schrijft over meditatie, spiritualiteit en mystiek. In dit boek focust hij op de christelijke mystiek en hoe die terugkomt in de beeldende kunst. 

Lees meer...


06 december 2017 / ArtWay Nieuwsbrief December 2017

Wim Eikelboom, voorzitter van ArtWay, praat u bij over het reilen en zeilen van ArtWay in het afgelopen jaar.

Lees meer...


14 november 2017 / Nieuwe maatschappelijke spiritualiteit in de kerk

Zoals in andere steden krijgt ook in Zwolle het kerkgebouw een andere betekenis. De oude kerk in het centrum is hier omgedoopt tot ‘Het Academiehuis, de Grote Kerk Zwolle’.

Lees meer...


24 oktober 2017 / René van Tol over film Opstanding van het lichaam

De kunst van nu neigt naar het conceptuele. Deze neiging heeft tot gevolg dat de kunstenaars steeds meer het weerbarstige van de fysieke werkelijkheid gaan mijden. 

Lees meer...


04 oktober 2017 / Een beeldroman van Liesbeth Labeur

Dit boek laat de verwarring en de geloofsvragen zien van een slachtoffer van incest in een reformatorisch milieu, die het geheim van misbruik met zich meedraagt.

Lees meer...


08 september 2017 / Janpeter Muilwijk over Om Mattia en zelfdoding

Dood. Deze tentoonstelling is er om Mattia, Julia Mattia. Haar naam betekent Jeugdig, Geschenk van God. Zij stierf op 1 oktober 2015 door zelfdoding na een intens leven van begaafdheid, liefde en ziekte. 

Lees meer...


23 augustus 2017 / Het goede, het ware en het schone

Goedheid, waarheid en schoonheid behoren tot Gods esthetische normen. Een christelijke benadering van kunst staat dus tegenover de postmoderne aanname dat er geen absolute waarden zijn.

Lees meer...


04 juli 2017 / Fons Litjens: Een halve kerk voor Halfweg

Wie nu de kerk van Halfweg binnenkomt wordt overdonderd door een achterwand, die het zonlicht filtert en de ruimte vult met een warm en geel licht. Het hele raam is gevuld met mensen.

Lees meer...


24 juni 2017 / Heilige beelden en gehoorzame ogen

Stil worden bij een beeld van Christus herinnert mij eraan wiens beelddrager ik ben. Dit neem ik mee gedurende de dag als andere beelden mij iets anders proberen te vertellen.

Lees meer...


02 juni 2017 / Pelgrimeren in Groningen

Onlangs is de Stichting Pelgrimeren In Groningen van start gegaan met 2300 km pelgrimsroutes in de provincie Groningen. Alle middeleeuwse kerken en oude kloosterterreinen zijn in de routes opgenomen.

Lees meer...


04 april 2017 / MMC Schobbe in de W. de Zwijgerkerk, Amsterdam

Kunst in dienst van de kerk, de kerk in dienst van de kunst

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Lees meer...


07 maart 2017 / Maatschappelijk betrokken kunst

Een discussieopener door Adrienne Dengerink Chaplin

Sommige kunstenaars hebben vanwege hun groeiende ontevredenheid met de kunstwereld de overstap gemaakt naar de geëngageerde kunst. 

Lees meer...


01 februari 2017 / De zeven werken van barmhartigheid

Het jaar van barmhartigheid is alweer voorbij, maar het is en blijft een belangrijk thema. Hoe dachten onze middeleeuwse voorouders hierover? Dit veelluik van de Meester van Alkmaar laat het ons zien.

Lees meer...


03 januari 2017 / Aniko Ouweneel over christelijke kunst

De kunstenaar daagt ons uit en moedigt ons aan om te zoeken naar de bron van onze adem, van wat ons leven de moeite waard maakt en van ons verlangen naar een verlossende harmonie.

Lees meer...


09 december 2016 / Nieuwsbrief ArtWay december 2016

Like an imitation of a good thing past, these days of darkness surely will not last. Jesus was here and he is coming again, to lead us to the festival of friends.

Lees meer...


01 november 2016 / Ally Gordon over religie in de hedendaagse kunst

Laten we een wandeling maken langs een paar musea in Londen. Tijdens deze wandeling wil ik de plaats van religie in de hedendaagse kunst overdenken.

Lees meer...


30 september 2016 / Janna Beek over kunst in psychotherapie

Stel u voor dat u naar een schilderij of beeldhouwwerk kijkt. Dit werk roept ‘iets’ in u op. ‘Iets’ in uw binnenwereld, waar u zich nog niet bewust van bent, is geraakt. ‘Iets’ dat wacht op herkenning. 

Lees meer...


01 september 2016 / H.R. Rookmaaker: Spreekt kunst vanzelf?

Kunst is noch slechts een middel tot een doel, noch een religie, noch een activiteit voor een klein groepje uitverkorenen, noch een puur wereldse bezigheid. Geen van deze opvattingen over kunst doet recht aan de creativiteit waarmee God de mens heeft uitgerust. 

Lees meer...


29 juli 2016 / Joost de Wal over Verspijkerd en verzaagd

Veel heiligen- en devotiebeelden, vaak van gips, werden door de pastoors aan de straat gezet. En vervolgens…, vervolgens vinden we ze terug in de hedendaagse kunst. Wat doen ze daar? Betekenen ze nog iets?

Lees meer...


30 juni 2016 / Wessel Stoker over hedendaagse religieuze kunst

Mijn vraag bij de prachtige tentoonstelling The Problem of God is of de curator Isabelle Malz in de catalogus aan de kijker wel een adequate uitleg geeft van kunst als religieuze kunst. 

Lees meer...


09 juni 2016 / Betty Spackman: Depressie en creativiteit

Als je een ronde pin bent en je een vierkante pin moet worden om in de hokjes van de samenleving te passen, is dat op z'n zachtst gezegd pijnlijk.

Lees meer...


19 mei 2016 / Johannes Wickert klaagt inhumaan asielbeleid aan

Johannes Wickert is een van de zeldzame hedendaagse kunstenaars die een maatschappijkritische rol opneemt. En niet alleen in zijn schilderijen. 

Lees meer...


27 april 2016 / Marleen Hengelaar: Het onvervangbare beeld

Het beeld speelt een geheel eigen, onvervangbare rol in het leven van een mens. We kunnen het beeld als goede gave van God op een positieve en opbouwende manier in ons leven inzetten.

Lees meer...


06 april 2016 / Reinier Sonneveld over linksige kitsch

Die handen van alle leeftijden en kleuren, die bloemen daardoorheen, en dan die wonderlijke kleurbewerking. Het is allemaal reuzesympathiek, maar ja, dat maakt iets nog geen kunst.

Lees meer...


12 maart 2016 / Ned Bustard: De Bijbel is niet veilig

De Bijbel is een boek over gewone mensen die niet alleen geestelijke wezens zijn, maar ook hebzuchtig, berooid, haatdragend, hoopvol, egoïstisch en seksueel.

Lees meer...


24 februari 2016 / Wilma Wagenaar: Joost Zwagerman en Marc Mulders

Zwagerman schildert een zuigend zwart universum, in de steek gelaten door een onverschillige, liefdeloze god. Ten langen leste wendt hij zich af van religie en wijdt zich aan de kunst. 

Lees meer...


11 februari 2016 / Robb Ludwick: Opnieuw leren kijken

Het is een gave van Abigail Tulis om ongewone combinaties heel gewoon te laten lijken, zodat de kijker uitgenodigd en misschien uitgedaagd wordt om opnieuw te leren kijken.

Lees meer...


26 januari 2016 / Timon Ramaker: Kunst is broodnodig
Kunst is geen leuk extraatje, maar broodnodig in de wereld van vandaag. In een wereld die barst van clichés en onbegrip kan kunst verrassen en verbinden.
Lees meer...


14 januari 2016 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...