ArtWay

Kunst kan ons helpen de wereld te zien als geladen met Gods aanwezigheid. David Taylor

Wilma Wagenaar: Joost Zwagerman en Marc Mulders

Joost Zwagerman en Marc Mulders

Over Boekpresentatie NU, Museum De Pont, Tilburg, t/m 22 mei 2016

door Wilma Wagenaar

De Boekpresentatie NU is het resultaat van de bijzondere samenwerking tussen dichter, schrijver, essayist en kunstkenner Joost Zwagerman, kunstenaar Marc Mulders en vormgever Mart Warmerdam. Op uitnodiging van Joost Zwagerman heeft Marc Mulders uit zijn hele oeuvre een passend kunstwerk bij elk gedicht gekozen en Mart Warmerdam heeft dat zeer fraai vormgegeven.

In eerste instantie was dit boek deel 3 in de serie 99 Editions, boeken waarvan slechts 99 exemplaren beschikbaar zijn, die bij voorintekening worden verkocht.

Museum de Pont in Tilburg verzorgt momenteel op verzoek van Mulders en Warmerdam een tentoonstelling van deze uitgave en onlangs verscheen ook een publieksuitgave van dit werk onder de naam Wakend over God. De Pont toont twaalf prints, elke keer een gedicht en een kunstwerk samengebracht in één compositie. Het werk leest als een worsteling, waarbij de dichter verbeten vecht en ondanks een enkele triomf uiteindelijk murw-geslagen uit de strijd komt.

Ik zet mijn kaarten al lang niet meer op God

Heer, vrouw, boer en azen

spreid ik,

uitgespeeld,

op tafel uit.

Zwagerman schildert een zuigend zwart universum, in de steek gelaten door een onverschillige, liefdeloze god. Ten langen leste wendt hij zich af van religie en wijdt zich aan de kunst. Dit doet hij met de bevlogenheid van de novice:

Mijn schuld bij een verworpen God

los ik trillend in bij hen

aan wie de afbetaling welbesteed is:

het gilde van de schilders.

Gods hand blijft leeg,

door godgelijke gloed geroerd

voed ik handen van de kunstenaars,

waar al die godgelijkheid zich

vol vuur in samenbalt,

tot in het weefsel van hun palmen.

Het begeleidende werk van Marc Mulders is zeer gelaagd en esthetisch, de taal van Joost Zwagerman is beeldend en rijk. De vormgeving is een lust voor het oog. Dichter, schilder en vormgever zijn mannen die hun vak verstaan. Maar de trefzekere woorden, de emoties zo messcherp verbeeld, komen bij de kijker aan als een mokerslag. De toon van de gedichten is die van een roepende in een inktzwarte woestijn. De dichter heeft gestreden met het geloof, met God, en het is zó helder dat het pijn doet aan de ogen: hier heeft iedereen verloren:

Nu is er geen toekomst meer.

En geen verleden. Als uit een helicopter

ben je zonder parachute bruut

uit alle tijdbeleving weggeduwd

en daal je langzaam op de vlakte af

van het noodlottig heden: Nog even

en een peloton staat tegenover je

dat een spervuur op je richt

van verzamelde geluksmomenten,

maar: er is geen herbeleving meer.

 Je bent al vastgenageld in het aller-

laatste vacuümgezogen déja vu

dat grijnzend naar het niets verwijst.

Ik ervaar in de tentoonstelling en ook zeker in de bijbehorende film (te zien op YouTube) een diabolische esthetisering van de dood en dat beklemt me. Door de meeslepende woorden en prachtige beelden onderga je een esthetisch genoegen, maar tegelijkertijd ben je getuige van een strijd op leven en dood, waarvan de grimmige afloop ons al bekend is: Zwagerman maakte onlangs een eind aan zijn leven.

…Niets ben je nog, je bent al niets nabij…

Na korte tijd in deze expositie neemt de mens, de moeder in mij, het over van de kunstkenner: hier klinkt een mensenkind in nood. Nog dagenlang gonst het door mijn hoofd: Wat heeft hem weerhouden om binnen te gaan in het suizen van een zachte koelte, in de troostende aanwezigheid van hem, die je, nauwelijks hoorbaar, influistert dat je kostbaar en geliefd bent, en dat je leven een lentelied mag zijn?

Wilma Wagenaar organiseert met haar collega André Bikker schilderretraites in de Benedictijner Abdijen van Egmond en Zevenkerken/Brugge. Zij is eerstegraads docent beeldende vorming en werkzaam als vrij kunstenaar. Zij is betrokken bij de Gemeenschap Chemin Neuf in de Paulusabdij in Oosterhout en vindt haar geestelijke voedingsbodem in de Ignatiaanse spiritualiteit. Zij ziet creativiteit als een scheppende en hernieuwende kracht, een eigenschap van de Vader. Meer over haar en haar werk vindt u op haar website, www.wilmawagenaar.nl en op de website www.schilderretraite.nl.

Afbeeldingen: zie http://www.depont.nl/tentoonstellingen/nu-en-later/detail/pers/nu-joost-zwagerman-marc-mulders/.


Meer:

17 mei 2018 / Toespraak van Herwi Rikhof

bij de presentatie van zijn nieuwe boek over de Cenakelkerk van de Heilig Landstichting

‘Ik heb deze kerk leren waarderen als een echte kerk.’ 

Lees meer...


23 april 2018 / Lodewijk Schelfhout. Nederlands eerste kubist

door Lisette Almering-Strik

Het is lastig om Lodewijk Schelfhout te plaatsen binnen de Nederlandse kunsthistorie. 

Lees meer...


04 april 2018 / Blog van Rikko Voorberg

Blog over de kunst van het oefenen

'Nou,' zei hij, 'ga maar doen wat jij moet doen, daar valt vanzelf een vorm omheen.'

Lees meer...


15 maart 2018 / Bijbelse vrouwen als aartsmoeders

door Wim Eikelboom

De Zwolse beeldhouwer Thijs Kwakernaak maakte tien houten beelden van vrouwen uit de Bijbel. Stuk voor stuk beelden met een sterk karakter.

Lees meer...


23 februari 2018 / Creativiteit en kijken met het hart

door Gottfrid van Eck

Als we volwassen worden, zullen we hopelijk ontvankelijk blijven voor het wonder van het leven en ruimte blijven scheppen voor het niet-zichtbare. 

Lees meer...


30 januari 2018 / Adri Geelhoed over liturgische kleden

Liturgische kleden geven kleur aan het kerkelijk jaar en herinneren de kerkganger daaraan, net zoals de gezangen die gezongen worden. 

Lees meer...


01 januari 2018 / Recensie Oog in Oog van Kick Bras

door Marieke Herweijer

Kick Bras schrijft over meditatie, spiritualiteit en mystiek. In dit boek focust hij op de christelijke mystiek en hoe die terugkomt in de beeldende kunst. 

Lees meer...


06 december 2017 / ArtWay Nieuwsbrief December 2017

Wim Eikelboom, voorzitter van ArtWay, praat u bij over het reilen en zeilen van ArtWay in het afgelopen jaar.

Lees meer...


14 november 2017 / Nieuwe maatschappelijke spiritualiteit in de kerk

Zoals in andere steden krijgt ook in Zwolle het kerkgebouw een andere betekenis. De oude kerk in het centrum is hier omgedoopt tot ‘Het Academiehuis, de Grote Kerk Zwolle’.

Lees meer...


24 oktober 2017 / René van Tol over film Opstanding van het lichaam

De kunst van nu neigt naar het conceptuele. Deze neiging heeft tot gevolg dat de kunstenaars steeds meer het weerbarstige van de fysieke werkelijkheid gaan mijden. 

Lees meer...


04 oktober 2017 / Een beeldroman van Liesbeth Labeur

Dit boek laat de verwarring en de geloofsvragen zien van een slachtoffer van incest in een reformatorisch milieu, die het geheim van misbruik met zich meedraagt.

Lees meer...


08 september 2017 / Janpeter Muilwijk over Om Mattia en zelfdoding

Dood. Deze tentoonstelling is er om Mattia, Julia Mattia. Haar naam betekent Jeugdig, Geschenk van God. Zij stierf op 1 oktober 2015 door zelfdoding na een intens leven van begaafdheid, liefde en ziekte. 

Lees meer...


23 augustus 2017 / Het goede, het ware en het schone

Goedheid, waarheid en schoonheid behoren tot Gods esthetische normen. Een christelijke benadering van kunst staat dus tegenover de postmoderne aanname dat er geen absolute waarden zijn.

Lees meer...


04 juli 2017 / Fons Litjens: Een halve kerk voor Halfweg

Wie nu de kerk van Halfweg binnenkomt wordt overdonderd door een achterwand, die het zonlicht filtert en de ruimte vult met een warm en geel licht. Het hele raam is gevuld met mensen.

Lees meer...


24 juni 2017 / Heilige beelden en gehoorzame ogen

Stil worden bij een beeld van Christus herinnert mij eraan wiens beelddrager ik ben. Dit neem ik mee gedurende de dag als andere beelden mij iets anders proberen te vertellen.

Lees meer...


02 juni 2017 / Pelgrimeren in Groningen

Onlangs is de Stichting Pelgrimeren In Groningen van start gegaan met 2300 km pelgrimsroutes in de provincie Groningen. Alle middeleeuwse kerken en oude kloosterterreinen zijn in de routes opgenomen.

Lees meer...


04 april 2017 / MMC Schobbe in de W. de Zwijgerkerk, Amsterdam

Kunst in dienst van de kerk, de kerk in dienst van de kunst

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Lees meer...


07 maart 2017 / Maatschappelijk betrokken kunst

Een discussieopener door Adrienne Dengerink Chaplin

Sommige kunstenaars hebben vanwege hun groeiende ontevredenheid met de kunstwereld de overstap gemaakt naar de geëngageerde kunst. 

Lees meer...


01 februari 2017 / De zeven werken van barmhartigheid

Het jaar van barmhartigheid is alweer voorbij, maar het is en blijft een belangrijk thema. Hoe dachten onze middeleeuwse voorouders hierover? Dit veelluik van de Meester van Alkmaar laat het ons zien.

Lees meer...


03 januari 2017 / Aniko Ouweneel over christelijke kunst

De kunstenaar daagt ons uit en moedigt ons aan om te zoeken naar de bron van onze adem, van wat ons leven de moeite waard maakt en van ons verlangen naar een verlossende harmonie.

Lees meer...


09 december 2016 / Nieuwsbrief ArtWay december 2016

Like an imitation of a good thing past, these days of darkness surely will not last. Jesus was here and he is coming again, to lead us to the festival of friends.

Lees meer...


01 november 2016 / Ally Gordon over religie in de hedendaagse kunst

Laten we een wandeling maken langs een paar musea in Londen. Tijdens deze wandeling wil ik de plaats van religie in de hedendaagse kunst overdenken.

Lees meer...


30 september 2016 / Janna Beek over kunst in psychotherapie

Stel u voor dat u naar een schilderij of beeldhouwwerk kijkt. Dit werk roept ‘iets’ in u op. ‘Iets’ in uw binnenwereld, waar u zich nog niet bewust van bent, is geraakt. ‘Iets’ dat wacht op herkenning. 

Lees meer...


01 september 2016 / H.R. Rookmaaker: Spreekt kunst vanzelf?

Kunst is noch slechts een middel tot een doel, noch een religie, noch een activiteit voor een klein groepje uitverkorenen, noch een puur wereldse bezigheid. Geen van deze opvattingen over kunst doet recht aan de creativiteit waarmee God de mens heeft uitgerust. 

Lees meer...


29 juli 2016 / Joost de Wal over Verspijkerd en verzaagd

Veel heiligen- en devotiebeelden, vaak van gips, werden door de pastoors aan de straat gezet. En vervolgens…, vervolgens vinden we ze terug in de hedendaagse kunst. Wat doen ze daar? Betekenen ze nog iets?

Lees meer...


30 juni 2016 / Wessel Stoker over hedendaagse religieuze kunst

Mijn vraag bij de prachtige tentoonstelling The Problem of God is of de curator Isabelle Malz in de catalogus aan de kijker wel een adequate uitleg geeft van kunst als religieuze kunst. 

Lees meer...


09 juni 2016 / Betty Spackman: Depressie en creativiteit

Als je een ronde pin bent en je een vierkante pin moet worden om in de hokjes van de samenleving te passen, is dat op z'n zachtst gezegd pijnlijk.

Lees meer...


19 mei 2016 / Johannes Wickert klaagt inhumaan asielbeleid aan

Johannes Wickert is een van de zeldzame hedendaagse kunstenaars die een maatschappijkritische rol opneemt. En niet alleen in zijn schilderijen. 

Lees meer...


27 april 2016 / Marleen Hengelaar: Het onvervangbare beeld

Het beeld speelt een geheel eigen, onvervangbare rol in het leven van een mens. We kunnen het beeld als goede gave van God op een positieve en opbouwende manier in ons leven inzetten.

Lees meer...


06 april 2016 / Reinier Sonneveld over linksige kitsch

Die handen van alle leeftijden en kleuren, die bloemen daardoorheen, en dan die wonderlijke kleurbewerking. Het is allemaal reuzesympathiek, maar ja, dat maakt iets nog geen kunst.

Lees meer...


12 maart 2016 / Ned Bustard: De Bijbel is niet veilig

De Bijbel is een boek over gewone mensen die niet alleen geestelijke wezens zijn, maar ook hebzuchtig, berooid, haatdragend, hoopvol, egoïstisch en seksueel.

Lees meer...


11 februari 2016 / Robb Ludwick: Opnieuw leren kijken

Het is een gave van Abigail Tulis om ongewone combinaties heel gewoon te laten lijken, zodat de kijker uitgenodigd en misschien uitgedaagd wordt om opnieuw te leren kijken.

Lees meer...


26 januari 2016 / Timon Ramaker: Kunst is broodnodig
Kunst is geen leuk extraatje, maar broodnodig in de wereld van vandaag. In een wereld die barst van clichés en onbegrip kan kunst verrassen en verbinden.
Lees meer...


14 januari 2016 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...