ArtWay

Het allerzoetste in mijn leven is het verlangen om de plaats te vinden waar alle schoonheid vandaan komt. C.S. Lewis

Bijbelse vrouwen als aartsmoeders

Bijbelse vrouwen als aartsmoeders

door Wim Eikelboom

De Zwolse beeldhouwer Thijs Kwakernaak maakte tien houten beelden van vrouwen uit de Bijbel. Stuk voor stuk beelden met een sterk karakter.

De beelden zijn geïnspireerd door de uitleg van theoloog Magda van der Ende. Zij werkt aan een boek over bijbelse vrouwen die zij als aartsmoeders typeert. Dat boek verschijnt naar verwachting eind dit jaar.

Thijs – geboren in 1975 – werkt in een atelier aan de IJsseldijk met zicht op de rivier. Hij staat open voor spiritualiteit, niet zozeer vanuit de christelijke traditie, meer als eigentijdse zoeker. Eerder hakte hij een serie engelen uit hout en ook een aantal vrouwen uit de Bijbel. Vorig jaar kreeg hij een nieuw verzoek om bijbelse vrouwen te maken en dat prikkelde zijn nieuwsgierigheid.

Over zijn drijfveren zegt hij zelf: “Belangrijk voor mij zijn de verbindingen in het leven, tussen mensen onderling, tussen nu en vroeger, de dieren, de natuur en vooral hoe de mens zich daarin plaatst. Oude verhalen worden nieuwe verhalen. De kracht van de verbeelding is voor mij een uitnodiging tot een spiritueel rijker leven.” 

  

Dit zijn de bijbelse vrouwen van wie in verschillende houtsoorten een beeld is gehakt, variërend van 50 centimeter tot ruim één meter hoog: Mirjam, Esther, Rebekka, Tamar, Abigail, Deborah, Ruth, Lea, Rachel en Sarah. De Zwolse beeldhouwer verdiepte zich in de bijbelverhalen en liet zich daarbij leiden door de kabbalistische traditie, gebaseerd op het joodse denken in het Oude Testament. Daarin zijn de levensboom en de Jakobsladder belangrijke symbolen om kennis over te dragen over de mens, de wereld en de relatie met God.

Thijs:Ikzelf heb de vrouwen niet gekozen; dat heeft Magda van der Ende gedaan. Magda studeerde theologie in Utrecht en Roemenië en verdiepte zich in de kabbala. Zij geeft nu zo’n jaar of 25 les en lezingen over de kabbala. Zij heeft de laatste jaren intensief gewerkt aan een boek over de tien kwaliteiten of essenties van de levensboom (sefirot) op basis van tien bijbelse vrouwen.”

Magda van der Ende zegt hierover: “Ik zie de bijbelse vrouwen niet alleen als aanvulling voor de aartsvaders of als teken van de goddelijk aanwezigheid. De aartsmoeders vertegenwoordigen elk een kwaliteit die het inzicht verdiept in het leven. Zo wordt Sarah – als bijbelse stamhouder – het principe van het begin en Esther het principe van de kroon op het leven op aarde; zij kroont de wereld met geest.”

Van der Ende baseert zich op het denken van de Britse kabalist Warren Kenton (alias Z'ev Ben Shimon Halevi). Daarover zegt ze: “Hij bevrijdde me, met behoud van liefde voor de traditie, van de dwingende, confessionele hand der vaderen en hielp me liefdevol glimpen op te vangen van Gods universele liefde. Het vertalen van zijn Kabbala en Exodus in het Nederlandse zette me op het spoor van kabbalistische bijbeluitleg.”

Thijs heeft met veel intensiteit gewerkt aan de beelden en dat vertaalt zich in het resultaat. Elk bijbels vrouwenbeeld ademt eigenheid en karakter. “De vrouwen bezitten allen een eigen specifieke kracht die ze daadwerkelijk ten goede gebruiken,” aldus Thijs. “Deze verschillende wilskrachten, daar heb ik mij mee geprobeerd te identificeren om ze zo te kunnen vertalen in een houten beeld. Wat ik hoop is dat de beelden bijdragen aan zelfinzicht bij de kijker.”

Ester (links) en Mirjam (rechts), © Wim van der Ende 

Welke bijbelse vrouw springt er voor jou persoonlijk uit? 

“Alle tien vrouwen zijn wat mij betreft onlosmakelijk verbonden met elkaar. Voor mij als beeldhouwer zijn Lea (sefira Bina) en Rachel (sefira Chochma) een hele belangrijke combinatie. Voor mij staan deze vrouwen voor de voorwaarden om tot creëren van schoonheid te kunnen komen. Van hard werken tot het subtiele ‘openstaan’ om te kunnen ontvangen. Hoe intellect en wijsheid door hard te werken samen tot vernieuwing kunnen leiden.”

Het is de wens van Thijs dat alle tien beelden later dit jaar in een ruime opstelling worden tentoongesteld. Daarover worden ondermeer gesprekken gevoerd met museum Catharijneconvent in Utrecht. Thijs heeft er vertrouwen in: “Ik hoop dat alle beelden van de vrouwen als geheel ergens een permanente plek gaan krijgen en dat ze mensen blijvend mogen gaan inspireren.”

*******

Thijs Kwakernaak (1975) is beeldhouwer en woont en werkt in zijn atelier IJsselzicht in Zwolle. Na een periode voornamelijk in steen gewerkt te hebben, stapte hij een paar jaar geleden over op hout. ‘Het hout vertelt verhalen; over groei, over diversiteit, over al wat leeft’, is zijn adagium. Hij rondde vorig jaar een serie beelden af over het muziekstuk Die Winterreise van Schubert. Dit voorjaar exposeert hij grote houten beelden in de beeldentuin in Gees. 

Wim Eikelboom is voorzitter van ArtWay, journalist en kunstliefhebber. In het dagelijks leven is hij werkzaam als zendercoördinator bij NPO Radio 1. Hij houdt van het IJssellandschap en geniet van kunst waarin de bezieling van de maker te proeven is. Onderschrijft van harte de woorden van Willem Jan Otten dat in ieder kunstwerk de ziel van de maker resoneert en ‘tevens ook de ziel van degene die ervan houdt.’


Meer:

11 oktober 2018 / The Turn Club

door Grady van den Bosch

Het is bijzonder inspirerend om kunstenaars van allerlei slag te ontmoeten, die net als jij idealen hebben voor een betere samenleving.

Lees meer...


13 september 2018 / Kunstenaarsechtpaar Berry en Janny Brugman

door Jan van der Kolk

Om goed te kunnen werken, wilden ze met rust gelaten worden. Het gevoel van onafhankelijkheid gaf hun rust en vrijheid. 

Lees meer...


09 augustus 2018 / Portret Florence de Werquignoeul

door Koenraad De Wolf

Dit portret vertelt het (vergeten) verhaal van de Contrareformatie en de heropbloei van het kloosterleven in de Zuidelijk Nederlanden.

Lees meer...


13 juli 2018 / Neo Rauch in Zwolle

door Marieke Herweijer

Juist door de confrontatie met de absurdistische kant van het leven intrigeert het werk van Neo Rauch.

Lees meer...


17 mei 2018 / Toespraak van Herwi Rikhof

bij de presentatie van zijn nieuwe boek over de Cenakelkerk van de Heilig Landstichting

‘Ik heb deze kerk leren waarderen als een echte kerk.’ 

Lees meer...


23 april 2018 / Lodewijk Schelfhout. Nederlands eerste kubist

door Lisette Almering-Strik

Het is lastig om Lodewijk Schelfhout te plaatsen binnen de Nederlandse kunsthistorie. 

Lees meer...


04 april 2018 / Blog van Rikko Voorberg

Blog over de kunst van het oefenen

'Nou,' zei hij, 'ga maar doen wat jij moet doen, daar valt vanzelf een vorm omheen.'

Lees meer...


23 februari 2018 / Creativiteit en kijken met het hart

door Gottfrid van Eck

Als we volwassen worden, zullen we hopelijk ontvankelijk blijven voor het wonder van het leven en ruimte blijven scheppen voor het niet-zichtbare. 

Lees meer...


30 januari 2018 / Adri Geelhoed over liturgische kleden

Liturgische kleden geven kleur aan het kerkelijk jaar en herinneren de kerkganger daaraan, net zoals de gezangen die gezongen worden. 

Lees meer...


01 januari 2018 / Recensie Oog in Oog van Kick Bras

door Marieke Herweijer

Kick Bras schrijft over meditatie, spiritualiteit en mystiek. In dit boek focust hij op de christelijke mystiek en hoe die terugkomt in de beeldende kunst. 

Lees meer...


06 december 2017 / ArtWay Nieuwsbrief December 2017

Wim Eikelboom, voorzitter van ArtWay, praat u bij over het reilen en zeilen van ArtWay in het afgelopen jaar.

Lees meer...


14 november 2017 / Nieuwe maatschappelijke spiritualiteit in de kerk

Zoals in andere steden krijgt ook in Zwolle het kerkgebouw een andere betekenis. De oude kerk in het centrum is hier omgedoopt tot ‘Het Academiehuis, de Grote Kerk Zwolle’.

Lees meer...


24 oktober 2017 / René van Tol over film Opstanding van het lichaam

De kunst van nu neigt naar het conceptuele. Deze neiging heeft tot gevolg dat de kunstenaars steeds meer het weerbarstige van de fysieke werkelijkheid gaan mijden. 

Lees meer...


04 oktober 2017 / Een beeldroman van Liesbeth Labeur

Dit boek laat de verwarring en de geloofsvragen zien van een slachtoffer van incest in een reformatorisch milieu, die het geheim van misbruik met zich meedraagt.

Lees meer...


08 september 2017 / Janpeter Muilwijk over Om Mattia en zelfdoding

Dood. Deze tentoonstelling is er om Mattia, Julia Mattia. Haar naam betekent Jeugdig, Geschenk van God. Zij stierf op 1 oktober 2015 door zelfdoding na een intens leven van begaafdheid, liefde en ziekte. 

Lees meer...


23 augustus 2017 / Het goede, het ware en het schone

Goedheid, waarheid en schoonheid behoren tot Gods esthetische normen. Een christelijke benadering van kunst staat dus tegenover de postmoderne aanname dat er geen absolute waarden zijn.

Lees meer...


04 juli 2017 / Fons Litjens: Een halve kerk voor Halfweg

Wie nu de kerk van Halfweg binnenkomt wordt overdonderd door een achterwand, die het zonlicht filtert en de ruimte vult met een warm en geel licht. Het hele raam is gevuld met mensen.

Lees meer...


24 juni 2017 / Heilige beelden en gehoorzame ogen

Stil worden bij een beeld van Christus herinnert mij eraan wiens beelddrager ik ben. Dit neem ik mee gedurende de dag als andere beelden mij iets anders proberen te vertellen.

Lees meer...


02 juni 2017 / Pelgrimeren in Groningen

Onlangs is de Stichting Pelgrimeren In Groningen van start gegaan met 2300 km pelgrimsroutes in de provincie Groningen. Alle middeleeuwse kerken en oude kloosterterreinen zijn in de routes opgenomen.

Lees meer...


04 april 2017 / MMC Schobbe in de W. de Zwijgerkerk, Amsterdam

Kunst in dienst van de kerk, de kerk in dienst van de kunst

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Lees meer...


07 maart 2017 / Maatschappelijk betrokken kunst

Een discussieopener door Adrienne Dengerink Chaplin

Sommige kunstenaars hebben vanwege hun groeiende ontevredenheid met de kunstwereld de overstap gemaakt naar de geëngageerde kunst. 

Lees meer...


01 februari 2017 / De zeven werken van barmhartigheid

Het jaar van barmhartigheid is alweer voorbij, maar het is en blijft een belangrijk thema. Hoe dachten onze middeleeuwse voorouders hierover? Dit veelluik van de Meester van Alkmaar laat het ons zien.

Lees meer...


03 januari 2017 / Aniko Ouweneel over christelijke kunst

De kunstenaar daagt ons uit en moedigt ons aan om te zoeken naar de bron van onze adem, van wat ons leven de moeite waard maakt en van ons verlangen naar een verlossende harmonie.

Lees meer...


09 december 2016 / Nieuwsbrief ArtWay december 2016

Like an imitation of a good thing past, these days of darkness surely will not last. Jesus was here and he is coming again, to lead us to the festival of friends.

Lees meer...


01 november 2016 / Ally Gordon over religie in de hedendaagse kunst

Laten we een wandeling maken langs een paar musea in Londen. Tijdens deze wandeling wil ik de plaats van religie in de hedendaagse kunst overdenken.

Lees meer...


30 september 2016 / Janna Beek over kunst in psychotherapie

Stel u voor dat u naar een schilderij of beeldhouwwerk kijkt. Dit werk roept ‘iets’ in u op. ‘Iets’ in uw binnenwereld, waar u zich nog niet bewust van bent, is geraakt. ‘Iets’ dat wacht op herkenning. 

Lees meer...


01 september 2016 / H.R. Rookmaaker: Spreekt kunst vanzelf?

Kunst is noch slechts een middel tot een doel, noch een religie, noch een activiteit voor een klein groepje uitverkorenen, noch een puur wereldse bezigheid. Geen van deze opvattingen over kunst doet recht aan de creativiteit waarmee God de mens heeft uitgerust. 

Lees meer...


29 juli 2016 / Joost de Wal over Verspijkerd en verzaagd

Veel heiligen- en devotiebeelden, vaak van gips, werden door de pastoors aan de straat gezet. En vervolgens…, vervolgens vinden we ze terug in de hedendaagse kunst. Wat doen ze daar? Betekenen ze nog iets?

Lees meer...


30 juni 2016 / Wessel Stoker over hedendaagse religieuze kunst

Mijn vraag bij de prachtige tentoonstelling The Problem of God is of de curator Isabelle Malz in de catalogus aan de kijker wel een adequate uitleg geeft van kunst als religieuze kunst. 

Lees meer...


09 juni 2016 / Betty Spackman: Depressie en creativiteit

Als je een ronde pin bent en je een vierkante pin moet worden om in de hokjes van de samenleving te passen, is dat op z'n zachtst gezegd pijnlijk.

Lees meer...


19 mei 2016 / Johannes Wickert klaagt inhumaan asielbeleid aan

Johannes Wickert is een van de zeldzame hedendaagse kunstenaars die een maatschappijkritische rol opneemt. En niet alleen in zijn schilderijen. 

Lees meer...


27 april 2016 / Marleen Hengelaar: Het onvervangbare beeld

Het beeld speelt een geheel eigen, onvervangbare rol in het leven van een mens. We kunnen het beeld als goede gave van God op een positieve en opbouwende manier in ons leven inzetten.

Lees meer...


06 april 2016 / Reinier Sonneveld over linksige kitsch

Die handen van alle leeftijden en kleuren, die bloemen daardoorheen, en dan die wonderlijke kleurbewerking. Het is allemaal reuzesympathiek, maar ja, dat maakt iets nog geen kunst.

Lees meer...


12 maart 2016 / Ned Bustard: De Bijbel is niet veilig

De Bijbel is een boek over gewone mensen die niet alleen geestelijke wezens zijn, maar ook hebzuchtig, berooid, haatdragend, hoopvol, egoïstisch en seksueel.

Lees meer...


24 februari 2016 / Wilma Wagenaar: Joost Zwagerman en Marc Mulders

Zwagerman schildert een zuigend zwart universum, in de steek gelaten door een onverschillige, liefdeloze god. Ten langen leste wendt hij zich af van religie en wijdt zich aan de kunst. 

Lees meer...


11 februari 2016 / Robb Ludwick: Opnieuw leren kijken

Het is een gave van Abigail Tulis om ongewone combinaties heel gewoon te laten lijken, zodat de kijker uitgenodigd en misschien uitgedaagd wordt om opnieuw te leren kijken.

Lees meer...


26 januari 2016 / Timon Ramaker: Kunst is broodnodig
Kunst is geen leuk extraatje, maar broodnodig in de wereld van vandaag. In een wereld die barst van clichés en onbegrip kan kunst verrassen en verbinden.
Lees meer...


14 januari 2016 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...