ArtWay

Kunst reproduceert niet wat we waarnemen. Kunst laat ons zien. Paul Klee

Ned Bustard: De Bijbel is niet veilig

De Bijbel: niet veilig voor je werk of zelfs voor de kerk

door Ned Bustard

Je kunt opgroeien in kerken die beweren trouw te zijn aan de gehele Bijbel en die toch nooit ontdekken wat er werkelijk in staat. We slaan schokkende passages over, we draaien er omheen of we verklaren ze weg. En we vertellen onszelf dat dit allemaal met de beste bedoelingen gebeurt. Om anderen voor struikelen te behoeden houden we moeilijke passages geheim. We houden ze verborgen omdat ze niet geschikt zijn voor kinderen.

Het boek Revealed: A Storybook Bible for Grown-Ups wil deze geheimen blootleggen. Het is recent gepubliceerd door Square Halo Books, Inc. Het boek bevat houtsneden, etsen en linosneden die de Bijbel afbeelden zoals het er werkelijk staat, in al zijn rouwe, gewelddadige en seksuele luister. Er staan meer dan 130 afbeeldingen in van een breed scala aan kunstenaars, nog in leven of gestorven, christen en niet-christen.

Veel van de verhalen die Revealed van illustraties voorziet zijn verzwegen door mensen die dachten God daarmee een gunst te bewijzen. Volgens hen werpt deze inhoud een smet op de Heilige Schrift. Hierover te beginnen, laat staan er op kunstzinnige wijze de aandacht op te vestigen, opent de weg voor aantijgingen van oneerbiedigheid en gebrek aan respect.

De mensen die de Bijbel schreven hadden deze gewetensbezwaren niet. Zij vertelden onverbloemd en ongekuist het verhaal van Gods handelen met de mensheid. En de juistheid van hun keuzes wordt bevestigd door de manier waarop Revealed door lezers is ontvangen. Het verminderde hun respect voor de Bijbel niet, maar deed dit integendeel het juist toenemen. Paradoxaal genoeg zijn juist de mensen voor wie we de moeilijke passages verborgen hadden gehouden – daarbij de verkeerde indruk wekkend dat de Bijbel niet echt gaat over de wereld zoals die werkelijk is – onder de indruk van de intense eerlijkheid van de onthulde Schrift.

Soms staren de choquerende zaken ons vol in het gezicht aan. Ieder kind kent het verhaal van de Ark van Noach, de drijvende twee-aan-twee dierentuin die door een baardige glimlachende heilige werd verzorgd. Maar de goedaardige oude man op zijn uitpuilende houten boot is maar een deel van het verhaal. Het bijbelse zondvloedverhaal schildert een gruwelijk tafereel van verdrinking en verwoesting. Wat raken we kwijt als we ons te snel haasten naar de regenboog en we de miljoenen negeren die werden weggevaagd door een vloedgolf van wraak?

De kinderverhalen uit vroeger tijden waren verrassend somber (denk bijvoorbeeld aan de sprookjes van Grimm). Maar dat is nu uit de mode. Als wij onze kinderen nu bijbelverhalen vertellen, dan stellen wij ze doorgaans naar onze eigen superieure smaak bij.

En als we het geweld al niet weglaten, dan blijven we toch zeker wel uit de buurt van de seks. In de Bijbel wordt Lot verkracht door zijn dochters. Tamar laat haar schoonvader in de val lopen. Jozef vlucht voor de vrouw van zijn baas die hem tracht te verleiden. Simson verruilt zijn kracht voor het bed van Delila en David – de 'man naar Gods hart' – verwekt een kind bij de vrouw van een ander en vermoordt daarna de man om zijn overspel te verbergen. Toch heeft een verrassend groot aantal mensen die de Bijbel denken te kennen hier geen idee van.

De bedoeling van Revealed is om verrassing op te roepen, zelfs te choqueren – niet om het choqueren zelf, maar om lezers wakker te schudden voor de diepgang en de spanwijdte van de Bijbel. De moderne overtuiging dat de Bijbel een irrelevant en gedateerd boek is, kan het beste door de Bijbel zelf bestreden worden. Inderdaad, het is een oud boek, vol met vreemde culturen, gebruiken en geschiedenissen. Maar het is ook een boek over mensen. Gewone mensen die niet alleen geestelijke wezens zijn, maar ook hebzuchtig, berooid, haatdragend, hoopvol, egoïstisch en seksueel.

Als we alleen de 'veilige' gedeeltes van de Bijbel lezen, beperken we de verbeelding en halen we het mysterie uit het volgen van God. Dan blijven we achter met een irrelevant, flanelbordgeloof vol oppervlakkige spiritualiteit en discipelen die in kamerjas achter een blonde verlosser met blauwe ogen aanlopen. De meeste mensen die de Bijbel irrelevant vinden, zijn zich eenvoudigweg niet bewust dat hij het hele spectrum van het menselijk bestaan schildert en aanspreekt. Als we de Bijbel willen aanvaarden zoals die is, dan moeten we hem beschouwen als één groot samenhangend verhaal, zonder de storende passages weg te laten. Anders verliezen we de rijkdom van dit samengeweven kleed, waarvan iedere streng (of we het ons nu realiseren of niet) is vervlochten met de ander.

De Bijbel vertelt een groots episch verhaal, waarvan het grootste deel in beslag genomen wordt door het kwaad, conflicten en verdriet. Juist dit drama maakt het zo'n goed verhaal. Het staat vol met hoop en wanhoop, helden en schurken en, net als in de beste verhalen, overwint uiteindelijk het goede. Die overwinning maakt dat de gelukkige afloop zo ... gelukkig is.

Calvin Seerveld zegt: ‘Om de Bijbel te lezen zoals hij is geschreven, moet je je eigen agenda aan de kant zetten. Je moet in de tekst wonen en kijken naar het hele patroon van de Bijbel van Genesis tot Openbaring. Als je dat doet, zal je ontdekken dat God tegen en met je spreekt.’ Als je de Bijbel zo leest, als één geheel, zullen de schoonheid en kracht van Gods Woord zich gaan openbaren.

Een van de ongemakkelijke verhalen in de Bijbel is dat van de incest van Lot met zijn dochters in Genesis 19:30-38. De kunstenaar die dit verhaal verbeeldde, Tanja Butler, schrijft: ‘Ik vond het dramatische gebaar voor deze scene op een schilderij uit 1563 van Jan Massys. Massys maakte er een erotische scene van met weelderige kostuums en wulpse blikken. Mijn prent toont daarentegen sluwe, desperate vastberadenheid en beschonken zwakheid.’ Hoewel van Lot werd gezegd dat hij een rechtvaardig man was, die werd gered van het oordeel over Sodom, is hij toch schuldig aan schokkende misdaden. Hij stelde de eerbaarheid van zijn dochters bloot aan de mannen van Sodom en in deze passage maken zijn dochters hem dronken, verkrachten hem en verkrijgen kleinzoons via incest. Maar is er iets dat niet kan ten goede kan worden gekeerd? Zelfs in dit verdorven relaas is er hoop. Ruth, een verre nakomeling van Moab, wordt geënt op de lijn van Gods uitverkoren volk en wordt deel van de genealogie van Christus.

De Bijbel aarzelt niet de confrontatie aan te gaan met slechtheid of schoonheid. Gods Woord spreekt ieder gebied van het leven aan, ook de minder toonbare delen. God is God over bergen en dalen, vreugde en verdriet, mooie geboortes en gewelddadige sterfgevallen, het huwelijksbed en de donkere steeg. Als we de ‘ondeugende stukjes’ niet ook willen laten zien, wordt het grote verhaal van de Bijbel nietszeggend en zwak. Het verliest niet alleen zijn kracht, maar ook zijn geloofwaardigheid, verwordend tot een halfslachtig boek met halve waarheden.

*******

‘Revealed maakt duidelijk dat woorden zich niet altijd soepeltjes laten vertalen naar een visuele vorm. Hoe onbeholpen soms ook, de visuele weergave is wel bij machte onze aandacht op te wekken en ons een meer aanschouwelijk beeld te geven van wat de woorden zouden kunnen betekenen. Een geïllustreerde tekst komt zo op een frisse manier voor ons tot leven. Revealed laat zien dat de Bijbel een verzameling verhalen is over zwakheid en falen in plaats van succes. De verrassende afbeeldingen in deze geïllustreerde Bijbel herinneren ons er nogmaals aan dat we gered zijn door genade.’ Joel Sheesley, professor of art aan Wheaton College.

*******

Revealed: A Storybook Bible for Grown-Ups is een paperback, 264 blz, gepubliceerd in 2016 door Square Halo Books. Het boek bevat houtsneden, etsen en linosneden van een breed scala aan kunstenaars, in leven of gestorven, christen en niet-christen. Kunstenaars in dit boek zijn o.a. Hans Burgkmair, Margaret Bustard, Ned Bustard, Tanja Butler, Matthew L. Clark, Lovis Corinth, Erin Cross, Albrecht Dürer, Jean Duvet, Wayne Lacson Forte, Richard Gaston, Eric Gill, Steve Halla, Craig Hawkins, David Busch Johnson, Diego Jourdan Pereira, Edward Knippers, Chris Koelle, Kevin Lindholm, Franz Marc, Chris Stoffel Overvoorde, Steve Prince, Mark T. Smith, Justin Sorensen, Ryan Stander, Rembrandt van Rijn, Henri Van Straten, and Kreg Yingst. http://www.squarehalobooks.com/revealed.html

Ned Bustard is grafisch ontwerper, auteur, illustrator, prentenmaker en creative director van Square Halo Books, Inc. www.WorldsEndImages.com, www.NedBustard.com, www.SquareHaloBooks.com


Meer:

05 november 2018 / Het beeld na de beeldenstorm

door Jacolien Wubs

Er is zoiets als een vroege protestantse beeldcultuur. Na de Beeldenstorm en Reformatie werd gezocht naar nieuwe manieren om de kerkruimte in te richten en te verfraaien.

Lees meer...


11 oktober 2018 / The Turn Club

door Grady van den Bosch

Het is bijzonder inspirerend om kunstenaars van allerlei slag te ontmoeten, die net als jij idealen hebben voor een betere samenleving.

Lees meer...


13 september 2018 / Kunstenaarsechtpaar Berry en Janny Brugman

door Jan van der Kolk

Om goed te kunnen werken, wilden ze met rust gelaten worden. Het gevoel van onafhankelijkheid gaf hun rust en vrijheid. 

Lees meer...


09 augustus 2018 / Portret Florence de Werquignoeul

door Koenraad De Wolf

Dit portret vertelt het (vergeten) verhaal van de Contrareformatie en de heropbloei van het kloosterleven in de Zuidelijk Nederlanden.

Lees meer...


13 juli 2018 / Neo Rauch in Zwolle

door Marieke Herweijer

Juist door de confrontatie met de absurdistische kant van het leven intrigeert het werk van Neo Rauch.

Lees meer...


17 mei 2018 / Toespraak van Herwi Rikhof

bij de presentatie van zijn nieuwe boek over de Cenakelkerk van de Heilig Landstichting

‘Ik heb deze kerk leren waarderen als een echte kerk.’ 

Lees meer...


23 april 2018 / Lodewijk Schelfhout. Nederlands eerste kubist

door Lisette Almering-Strik

Het is lastig om Lodewijk Schelfhout te plaatsen binnen de Nederlandse kunsthistorie. 

Lees meer...


04 april 2018 / Blog van Rikko Voorberg

Blog over de kunst van het oefenen

'Nou,' zei hij, 'ga maar doen wat jij moet doen, daar valt vanzelf een vorm omheen.'

Lees meer...


15 maart 2018 / Bijbelse vrouwen als aartsmoeders

door Wim Eikelboom

De Zwolse beeldhouwer Thijs Kwakernaak maakte tien houten beelden van vrouwen uit de Bijbel. Stuk voor stuk beelden met een sterk karakter.

Lees meer...


23 februari 2018 / Creativiteit en kijken met het hart

door Gottfrid van Eck

Als we volwassen worden, zullen we hopelijk ontvankelijk blijven voor het wonder van het leven en ruimte blijven scheppen voor het niet-zichtbare. 

Lees meer...


30 januari 2018 / Adri Geelhoed over liturgische kleden

Liturgische kleden geven kleur aan het kerkelijk jaar en herinneren de kerkganger daaraan, net zoals de gezangen die gezongen worden. 

Lees meer...


01 januari 2018 / Recensie Oog in Oog van Kick Bras

door Marieke Herweijer

Kick Bras schrijft over meditatie, spiritualiteit en mystiek. In dit boek focust hij op de christelijke mystiek en hoe die terugkomt in de beeldende kunst. 

Lees meer...


06 december 2017 / ArtWay Nieuwsbrief December 2017

Wim Eikelboom, voorzitter van ArtWay, praat u bij over het reilen en zeilen van ArtWay in het afgelopen jaar.

Lees meer...


14 november 2017 / Nieuwe maatschappelijke spiritualiteit in de kerk

Zoals in andere steden krijgt ook in Zwolle het kerkgebouw een andere betekenis. De oude kerk in het centrum is hier omgedoopt tot ‘Het Academiehuis, de Grote Kerk Zwolle’.

Lees meer...


24 oktober 2017 / René van Tol over film Opstanding van het lichaam

De kunst van nu neigt naar het conceptuele. Deze neiging heeft tot gevolg dat de kunstenaars steeds meer het weerbarstige van de fysieke werkelijkheid gaan mijden. 

Lees meer...


04 oktober 2017 / Een beeldroman van Liesbeth Labeur

Dit boek laat de verwarring en de geloofsvragen zien van een slachtoffer van incest in een reformatorisch milieu, die het geheim van misbruik met zich meedraagt.

Lees meer...


08 september 2017 / Janpeter Muilwijk over Om Mattia en zelfdoding

Dood. Deze tentoonstelling is er om Mattia, Julia Mattia. Haar naam betekent Jeugdig, Geschenk van God. Zij stierf op 1 oktober 2015 door zelfdoding na een intens leven van begaafdheid, liefde en ziekte. 

Lees meer...


23 augustus 2017 / Het goede, het ware en het schone

Goedheid, waarheid en schoonheid behoren tot Gods esthetische normen. Een christelijke benadering van kunst staat dus tegenover de postmoderne aanname dat er geen absolute waarden zijn.

Lees meer...


04 juli 2017 / Fons Litjens: Een halve kerk voor Halfweg

Wie nu de kerk van Halfweg binnenkomt wordt overdonderd door een achterwand, die het zonlicht filtert en de ruimte vult met een warm en geel licht. Het hele raam is gevuld met mensen.

Lees meer...


24 juni 2017 / Heilige beelden en gehoorzame ogen

Stil worden bij een beeld van Christus herinnert mij eraan wiens beelddrager ik ben. Dit neem ik mee gedurende de dag als andere beelden mij iets anders proberen te vertellen.

Lees meer...


02 juni 2017 / Pelgrimeren in Groningen

Onlangs is de Stichting Pelgrimeren In Groningen van start gegaan met 2300 km pelgrimsroutes in de provincie Groningen. Alle middeleeuwse kerken en oude kloosterterreinen zijn in de routes opgenomen.

Lees meer...


04 april 2017 / MMC Schobbe in de W. de Zwijgerkerk, Amsterdam

Kunst in dienst van de kerk, de kerk in dienst van de kunst

door Marleen Hengelaar-Rookmaaker

Lees meer...


07 maart 2017 / Maatschappelijk betrokken kunst

Een discussieopener door Adrienne Dengerink Chaplin

Sommige kunstenaars hebben vanwege hun groeiende ontevredenheid met de kunstwereld de overstap gemaakt naar de geëngageerde kunst. 

Lees meer...


01 februari 2017 / De zeven werken van barmhartigheid

Het jaar van barmhartigheid is alweer voorbij, maar het is en blijft een belangrijk thema. Hoe dachten onze middeleeuwse voorouders hierover? Dit veelluik van de Meester van Alkmaar laat het ons zien.

Lees meer...


03 januari 2017 / Aniko Ouweneel over christelijke kunst

De kunstenaar daagt ons uit en moedigt ons aan om te zoeken naar de bron van onze adem, van wat ons leven de moeite waard maakt en van ons verlangen naar een verlossende harmonie.

Lees meer...


09 december 2016 / Nieuwsbrief ArtWay december 2016

Like an imitation of a good thing past, these days of darkness surely will not last. Jesus was here and he is coming again, to lead us to the festival of friends.

Lees meer...


01 november 2016 / Ally Gordon over religie in de hedendaagse kunst

Laten we een wandeling maken langs een paar musea in Londen. Tijdens deze wandeling wil ik de plaats van religie in de hedendaagse kunst overdenken.

Lees meer...


30 september 2016 / Janna Beek over kunst in psychotherapie

Stel u voor dat u naar een schilderij of beeldhouwwerk kijkt. Dit werk roept ‘iets’ in u op. ‘Iets’ in uw binnenwereld, waar u zich nog niet bewust van bent, is geraakt. ‘Iets’ dat wacht op herkenning. 

Lees meer...


01 september 2016 / H.R. Rookmaaker: Spreekt kunst vanzelf?

Kunst is noch slechts een middel tot een doel, noch een religie, noch een activiteit voor een klein groepje uitverkorenen, noch een puur wereldse bezigheid. Geen van deze opvattingen over kunst doet recht aan de creativiteit waarmee God de mens heeft uitgerust. 

Lees meer...


29 juli 2016 / Joost de Wal over Verspijkerd en verzaagd

Veel heiligen- en devotiebeelden, vaak van gips, werden door de pastoors aan de straat gezet. En vervolgens…, vervolgens vinden we ze terug in de hedendaagse kunst. Wat doen ze daar? Betekenen ze nog iets?

Lees meer...


30 juni 2016 / Wessel Stoker over hedendaagse religieuze kunst

Mijn vraag bij de prachtige tentoonstelling The Problem of God is of de curator Isabelle Malz in de catalogus aan de kijker wel een adequate uitleg geeft van kunst als religieuze kunst. 

Lees meer...


09 juni 2016 / Betty Spackman: Depressie en creativiteit

Als je een ronde pin bent en je een vierkante pin moet worden om in de hokjes van de samenleving te passen, is dat op z'n zachtst gezegd pijnlijk.

Lees meer...


19 mei 2016 / Johannes Wickert klaagt inhumaan asielbeleid aan

Johannes Wickert is een van de zeldzame hedendaagse kunstenaars die een maatschappijkritische rol opneemt. En niet alleen in zijn schilderijen. 

Lees meer...


27 april 2016 / Marleen Hengelaar: Het onvervangbare beeld

Het beeld speelt een geheel eigen, onvervangbare rol in het leven van een mens. We kunnen het beeld als goede gave van God op een positieve en opbouwende manier in ons leven inzetten.

Lees meer...


06 april 2016 / Reinier Sonneveld over linksige kitsch

Die handen van alle leeftijden en kleuren, die bloemen daardoorheen, en dan die wonderlijke kleurbewerking. Het is allemaal reuzesympathiek, maar ja, dat maakt iets nog geen kunst.

Lees meer...


24 februari 2016 / Wilma Wagenaar: Joost Zwagerman en Marc Mulders

Zwagerman schildert een zuigend zwart universum, in de steek gelaten door een onverschillige, liefdeloze god. Ten langen leste wendt hij zich af van religie en wijdt zich aan de kunst. 

Lees meer...


11 februari 2016 / Robb Ludwick: Opnieuw leren kijken

Het is een gave van Abigail Tulis om ongewone combinaties heel gewoon te laten lijken, zodat de kijker uitgenodigd en misschien uitgedaagd wordt om opnieuw te leren kijken.

Lees meer...


26 januari 2016 / Timon Ramaker: Kunst is broodnodig
Kunst is geen leuk extraatje, maar broodnodig in de wereld van vandaag. In een wereld die barst van clichés en onbegrip kan kunst verrassen en verbinden.
Lees meer...


14 januari 2016 / Kunst als onderdeel van de theologiestudie

Niet alleen christelijke kunst is voor de theologieopleiding belangrijk. Ook wereldse kunst is belangrijk omdat je je als theoloog altijd verhoudt tot de samenleving waarin je je bevindt.

Lees meer...